Қара мойынды сарыққус

Кіріспе

Құс түрі

Түрлер қорабы
| status = NT
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| image = Black necked Stork 112 Nightcliff. jpg
| image caption = Еркек
| taxon = Ephippiorhynchus asiaticus
| authority = (Latham, 1790)
| range map = EphippiorhynchusAsiaticusMap. svg
| synonyms = *Mycteria asiatica Latham, 1790
Xenorhynchus asiaticus (Latham, 1790)
| synonyms ref = дегенмен, бұл атау Америка құрлырында кездесетін бір түрдің ақсақал құсына қатысты. Бұл - тамақтану және көбейту кезінде өте белсенді түрде аумағын қорғайтын ақсақалдардың санаулы түрлерінің бірі. Мінез-құлқының ұқсастығы, Кальдің ДНК гибридтеуі және цитохром-b деректеріне негізделген. Xenorhynchus және Ephippiorhynchus туыстары бір уақытта құрылған, ал алғашқы зерттеуші ретінде Каль Чарльз Люсьен Бонапарт 1855 жылы Xenorhynchus туысын құрып, оған екі түрді жатқызды: X. indica және X. australis. Бұл тәсіл кейінгі жұмыстарда да қолданылды. Джеймс Ли Петерс 1931 жылғы еңбегінде оларды кіші түрлер ретінде қарастырды. 1989 жылы Мак-Алан мен Брюс осы екі кіші түрді екі түрге бөлуді ұсынды: E. asiaticus, яғни Шығыс аймағының жасыл мойынды ақсақалы және E. australis, яғни Австралия мен Жаңа Гвинея аймағының қара мойынды ақсақалы. Бұл ұсыныс мойынның жарықтандыратын түсіндегі айырмашылықтар мен таралудың үзіліске ұшырауына негізделген, авторлардың пікірінше бұл әртүрлі мінез-құлық көрсетулерін білдіруі мүмкін. Алайда, бұл ұсыныс қабылданбады және кейінгі зерттеулер түстерде тұрақты айырмашылықтарды анықтамады.

Сипаттама

Қара мойынды тұруқ - ірі, биік, кең қанатты құс. Жас құстардың қауырсын үлгілері ересектерден өзгеше. Ересектердің басы, мойны, екінші реттік ұшқыш қауырсындары мен құйрығы жылтыр көкшіл қара түсті; қола түсті бас киімі; ақ арқасы мен қарны; қара мүңкісі, үстіңгі жиегі сәл иіңкі; аяқтары қызыл. Жыныстары бірдей, бірақ ересек ұрғашысының көзі сары, ал ерекегінікі қоңыр. Алты айдан кіші жас тұқымдарының көзі қоңыр, мүңкісі кішкентай және түзу, түсі жұмсақ, басы, мойны, үстіңгі арқасы, қанаттары мен құйрығы қоңыр, қарны ақ, аяқтары қара. Алты айдан асқан жас тұқымдарында әсіресе басы мен мойнында қызғылт түс ішінара дамиды, сыртқы қанат қауырсындары қоңыр, қанаттары жабық кезде иыққа жабатын ішкі қанат қауырсындары ақ, мүңкісі ересектерге ұқсас, бірақ әлі де түзу, аяқтары қарадан ақшыл қызғылтқа дейін. Басқа тұруқтар сияқты, қара мойынды тұруқ та мойнын созып ұшады, құс сияқты жиып қоймайды. Ұшу кезінде жіңішке көрінеді және ақ қанаттары арқылы өтетін қара жолақ бар (көшіп жүретін қара тұруққа ұқсас, бірақ оның қанаты толығымен қара).

Таралуы және мекендейтін ортасы

Үндістанда бұл түр батыста, орталық таулы жерлерде және шығысқа қарай Ассам аңғарына дейін созылатын солтүстік Ганг жазықтарында кең таралған, бірақ жартылай аралдағы Үндістан мен Шри-Ланкада сирек кездеседі. Ол Оңтүстік-Шығыс Азияға, Жаңа Гвинея арқылы және Австралияның солтүстік жартысына дейін созылады. Аумағының оңтүстік-шығыс шетінде сирек кездеседі, бірақ солтүстікке қарай кең таралған. Солтүстік территорияның Аллигатор өзендері аймағында шамамен 1800 құс тіркелді, ал барлық маусымдардағы зерттеулердегі жалпы саны төмен болды. Папуа-Жаңа Гвинеядағы Флай өзенінің ортаңғы жазығындағы аэро және жергілікті су тасқынынан жасалған есептеулерде 1994 жылдың желтоқсанында 317, 1995 жылдың сәуірінде 249 ақсақал табылды. Ең ірі көбею популяциясы Үндістанның оңтүстік-батыс Уттар-Прадеш штатындағы ауыл шаруашылығы аймағында кездеседі. Бұл аймақта бір шаршы километрге 0,099 құс шамасында кездеседі. Кеоладео ұлттық паркінде 29 шаршы километр аумақта шамамен алты жұп табылды. Бір жұп батыстағы Бихардың Бағалпур ауданында кездесті. Шри-Ланкада бұл түр сирек кездесетін көбеюші түр, Рухуна ұлттық паркінде 4–8 көбею жұбы бар. Бангладеш пен Таиландта өте сирек кездеседі және көбеюі тоқтаған болуы мүмкін. Қара мойынды ақсақалдар табиғи және жасанды ылғалды жерлерде әртүрлі азық іздейді. Олар көбінесе тұщы суды, көлдерді, батпақтарды, су басқан шалғынды жерлерді, ескі арналарды, батпақтарды, өзендерді және сулы шалғынды жерлерді пайдаланады. Үндістанның жағалау ылғалды жерлерінде де, оның ішінде мангроу бұлақтары мен батпақтарында да шағын саны кездеседі. Егістік жерлерде табиғи ылғалды жерлерді артық көреді, бірақ муссон кезінде су басқан күріш алқаптарын жиі пайдаланады, бұл көлдер мен тоғандардың шамадан тыс су басуына байланысты. Үндістанда ұя салу маусымның ең жоғары кезінде басталады, көбінесе қыркүйек пен қараша айларында басталады, ал қаңтар айына дейін жаңа ұялар салына бермейді. Ересек құстар ұяда кезекпен отырады, ал біреуі екіншісін ауыстыру үшін келгенде, ашық қанаттарымен және басын жоғары-төмен қозғалта отырып, амандасу рәсімін көрсетеді. Жас құстарды өсіруге қол жеткізген ақсақал жұптарының саны және олардың орташа мөлшері муссондық және муссоннан кейінгі жауын-шашынмен тығыз байланысты, жауын-шашын көп болған жылдары жақсарады. және басқа ірі су құстарына, мысалы, құсбалықтар мен жұлдызшаларға өте агрессивті болуы мүмкін. Ересек құстар терең судың шағын ойыстарын (Австралиядағы Какаду ұлттық паркіндегі Малабанжбанджджуда) және су құстарынан (Дудхва ұлттық паркі, Уттар-Прадеш, Үндістан) қорғайды. Қара мойынды ақсақалдар етқоректілер, олардың тамақтануына құстар, мысықтар, кішкентай гребтер, солтүстік көрші, фазан құйрықты жаканалар кіреді. Австралияда олар кейде түнде тамақтанады, теңіз тасбақаларының жаңадан туған балаларын жейді. Австралиядағы тоғыз ақсақалдың асқазан ішіндегі талдаулар олардың рационында крабтар, моллюскалар, жәндіктер (саранчалар мен қоңыздар), қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар мен құстар бар екенін көрсетті. Сондай-ақ, олар пластик, тас, малдың көмірін және өсімдік материалдарын жеп тастаған. Австралия мен Үндістанның жақсы қорғалған ылғалды жерлерінде қара мойынды ақсақалдар тек балықпен қоректенеді. Олар негізінен күндізгі болса да, түнде азық іздеуге болады, ал Австралия жағалауларында айлы түндері теңіз тасбақаларының жаңа туған балаларын жейтіні белгілі. Олар кейде ыстық күндері ұшып жүреді немесе аяқтарына тиіп демалады. Оларды мазалағанда, мойындарын созады. Басқа ақсақалдар сияқты, олар да ұяда ғана емес, ерекше дыбыс шығармайды. Бұл дыбыстар төменгі биіктікте, үндеулі болып, қысқа күрсініп аяқталады. Қара мойынды ақсақалдар көбінесе әлеуметтік емес және әдетте жалғыз құстар, жұптар және отбасылық топтар ретінде көрінеді. және эндопаразиттік трематода Dissurus xenorhynchi түрі.

In India, the species is widespread in the west, central highlands, and northern Gangetic plains extending east into the Assam valley, but rare in peninsular India and Sri Lanka. It extends into Southeast Asia, through New Guinea and into the northern half of Australia. It is rare along the south east extremity of its range, but common throughout the north. An estimated 1800 occur in the Alligator Rivers region of the Northern Territory, with overall numbers during surveys being low in all seasons. A combination of aerial surveys and ground counts in the middle Fly River floodplain, Papua New Guinea estimated 317 (December 1994) and 249 (April 1995) storks. The largest known breeding population occurs in the largely agricultural landscape of south western Uttar Pradesh in India. Densities of about 0.099 birds per square kilometre have been estimated in this region made up of a mosaic of cultivated fields and wetlands. About six pairs were found to use the 29 square kilometres of the Keoladeo National Park. One breeding pair has been observed in Bhagalpur district, western Bihar. In Sri Lanka, the species is a rare breeding resident, with 4–8 breeding pairs in Ruhuna National Park. It is exceedingly rare, and possibly no longer breeding in Bangladesh and Thailand. Black necked storks forage in a variety of natural and artificial wetland habitats. They frequently use freshwater, natural wetland habitats such as lakes, ponds, marshes, flooded grasslands, oxbow lakes, swamps, rivers and water meadows. Small numbers are also seen in Indian coastal wetland habitats, including in mangrove creeks and marshes. In cultivated areas, they prefer natural wetlands to forage in, though flooded rice paddies are preferentially used during the monsoon, likely due to excessive flooding of lakes and ponds. Nest building in India commences during the peak of the monsoon with most of the nests initiated during September – November, with few new nests built afterwards until January. Another call is a low high pitched peeeeeu peeeeu peeeeu peeu whistle of 10 12 notes with a ventriloquistic quality. Adult birds take turns at the nest and when one returns to relieve the other, they perform a greeting display with open wings and an up and down movement of the head. The number of stork pairs that succeed in raising chicks, and the average size of fledged broods, are strongly related to monsoonal and post monsoon rainfall, improving in years with more rainfall. and can be quite aggressive to other large water birds such as herons and cranes. Adults aggressively defend small depressions of deep water against egrets and herons (at Malabanjbanjdju in Kakadu National Park, Australia), and drying wetland patches against waterbirds such as spoonbills and woolly necked storks (at Dudhwa National Park, Uttar Pradesh, India). The black necked stork is a carnivore and its diet includes water birds such as coots, darters, little grebes, northern shoveller, pheasant tailed jacana, In Australia, they sometimes forage at night feeding on emerging nestlings of marine turtles. Stomach content analyses of nine storks in Australia showed their diet to contain crabs, molluscs, insects (grasshoppers and beetles), amphibians, reptiles and birds. The storks had also consumed a small piece of plastic, pebbles, cattle dung, and plant material. In well protected wetlands, both in Australia and India, black necked storks feed almost exclusively on fish Although predominantly diurnal, they may forage at night, and have been known to forage on moonlit nights on sea turtle hatchlings on Australian beaches. They sometimes soar in the heat of the day or rest on their hocks. When disturbed, they may stretch out their necks. Like other storks, they are quite mute except at nest where they make bill clattering sounds. The sounds produced are of a low pitch and resonant and ends with a short sigh. Black necked storks are largely non social and are usually seen as single birds, pairs and family groups. and a species of endoparasitic trematode Dissurus xenorhynchi.

Қалыптануы мен сақталуы

Қара мойынды лелектер кеңінен тараған, бірақ ешқайда тығыз қоныстанбайды, сондықтан олардың санын сенімді түрде бағалау қиын. Шри-Ланкадағы популяциясы шамамен 50 құсқа жетеді, ал Таиланд, Мьянма, Лаос және Камбоджада бұл түр өте сирек кездеседі. Сунда аймағында жойылып қалған болуы мүмкін. Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жалпы популяциясы 1000 құстан кем деп есептеледі. 2011 жылғы зерттеуде Үттар-Прадештің оңтүстік-батысындағы популяция тұрақты екені анықталды, бірақ құрғақ жылдардың көбеюі немесе жер пайдаланудағы өзгерістер көбейту жұптарының санын азайтып, популяция өсу қарқынын төмендетуі мүмкін. Дегенмен, дені сау көбейту популяциялары қорғалмаған және қарқынды өңделген ауыл шаруашылығы жерлерінде (әсіресе Оңтүстік Азияда) және мал шаруашылығы аймақтарында (Австралияның солтүстік-шығысында) кездеседі. Әдебиетте қара мойынды лелектердің бұзылмаған су батпақтарын қажет ететіні туралы көптеген ұсыныстар бар, бірақ олар тек жануарларды аулау кең таралған аймақтарда ғана дұрыс сияқты (мысалы, Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір елдерінде). Далалық жұмыстардың жетіспеуіне байланысты жоғары көбейту үлгісін көрсететін көбейту популяцияларының саны аз. Ассамда жас құстарды ет үшін ұядан алып жатады. Австралиядағы аборигендердің мифологиясында "джабиру" құсының мүсіні құс басына тиген сөренің салдарынан пайда болған делінеді. Бинбинга тайпасы құстың етін тыйым салайды және оны жеу туылмаған баланың анасын өлтіруіне себеп болуы мүмкін. Джабиру "каринджи" деп аталады және ол Каринджи тайпасының тотемі болып табылады. 1865 жылы Лондон зоологиялық қоғамының коллекциясын басқаратын инспектор А.Д. Бартлетт әртүрлі жыныстардың ирисінің түсінің айырмашылығын байқаған. Бартлетт африкалық сазды мойынды лелекпен осы жағынан ұқсастығын атап өтті, ал Дж.Х. Гурни осыған қатысты түсіндірме берді. Бартлеттпен хат алысқан Чарльз Дарвин бұл туралы жақсы білген және оны құстар арасындағы жыныстық диморфизмнің мысалы ретінде пайдаланған. Джон Гулд Австралия құстарына арналған нұсқаулығында құстың етінің "балықтың иісімен, тым күшті, сондықтан оны аш зерттеушіден басқа ешкім жей алмайды" деп жазған.

The black necked stork is widely scattered and nowhere found in high densities, making it difficult for populations to be reliably estimated. The Sri Lankan population has been estimated to be about 50 birds while the species has become very rare in Thailand, Myanmar, Laos and Cambodia. They may be extinct in the Sundaic region. The combined South and South east Asian population is placed at less than 1000 birds. A 2011 study found the population in south western Uttar Pradesh to be stable, although population growth rates may decline with an increase in the number of dry years or land use changes that permanently remove the number of breeding pairs. However, healthy breeding populations are found in unprotected and intensively cultivated agricultural landscapes (especially in south Asia) and cattle raising areas (as in north east Australia). Suggestions abound in literature regarding Black necked Storks requiring undisturbed wetlands, but these appear valid only in areas where hunting of wildlife is common (like in some countries in south east Asia). Few breeding populations with high breeding success are known primarily due to lack of field work. Young birds have been known to be taken from the nest for meat in Assam. In Australia, an aboriginal creation myth describes the origin of the bill of the "jabiru" from a spear that went through the head of a bird. The Binbinga people often consider the meat of the bird as taboo and eating its meat would cause an unborn child to cause the death of its mother. The jabiru is known as "karinji" and is the totem of a group known as the Karinji people. The difference in iris colour among the sexes was noted in 1865 by A D Bartlett, the superintendent in charge of the collection at the Zoological Society of London. The similarity in this aspect with the African saddle billed stork was noted by Bartlett and commented on by J. H. Gurney. Charles Darwin who corresponded with Bartlett was well aware of this and used it as one of the examples of sexual dimorphism among birds. John Gould in his handbook to the birds of Australia noted that the meat of the bird " has a fishy flavour, too over powerful to admit of its being eaten by any one but a hungry explorer."

Басқа дереккөздер

Махесуарн, Г. және Рахмани, А.Р. (2002) Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Дудва ұлттық паркіндегі қара мойынды ақсақалдың (Ephippiorhychus asiaticus) жем іздеу мінез-құлқы және тамақтанудағы сәттілігі. J. Zool. 258: 189–195. Махесуарн, Г. (1998) Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Дудва ұлттық паркіндегі қара мойынды ақсақалдың (Ephippiorhynchus asiaticus Latham, 1790) экологиясы және мінез-құлқы. PhD диссертациясы, Жабайы табиғат және құс білімі орталығы, Алигарх мұсылман университеті, Алигарх, Үндістан. Фарах Иштиак, Салим Джавед, Малкольм К. Коултер, Асад Р. Рахмани 2010 Үндістанның Кеоладео ұлттық паркіндегі үш бірге тіршілік ететін ақсақал түрлерінің ресурстарды бөлісуі. Waterbirds 33(1):41–49.