Кіріспе

Манчестер Сити клубының бұрынғы «Мэн Роуд» стадионы – Англияның Манчестер қаласындағы, Мосс Сайд ауданында орналасқан футбол стадионы. 1923 жылдан 2003 жылға дейін «Манчестер Сити» футбол клубының үй стадионы болды. «Мэн Роудта» Англия кубогының жартылай финалдары, «Charity Shield» (қауымдастық кубогы), Лига кубогының финалы және Англия құрамасының матчтары өткізілді. 1934 жылы Англия кубогының 6-шы турында «Манчестер Сити» мен «Сток Сити» арасындағы ойында 84 569 көрермен жиналды, бұл ағылшын клубтарының стадиондары бойынша рекордты көрсеткіш. 2003 жылы жабылу кезінде «Мэн Роуд» стадионы 35 150 орындыққа ие, әртүрлі биіктіктегі трибуналары бар, біркелкі емес дизайнға ұқсас болатын. Мұның себебі, стадион 80 жылдық тарихында бірнеше рет қайта жаңартылған. Келесі маусымда «Манчестер Сити» клубы 1880 жылы құрылған клубының бастапқы орнынан шамалы қашықтықта, Ардвикке жақын орналасқан Манчестер қаласының шығыс жағындағы стадионға көшті.

Көшу туралы шешім

Maine Road стадионының құрылысы жоспарлары алғаш рет 1922 жылдың мамыр айында «Манчестер Сити» клубының Hyde Road стадионынан көшу туралы шешімінен кейін жарияланды. Hyde Road стадионында кеңейтуге мүмкіндік болмады, сондай-ақ 1920 жылы өрттен басты трибунасы қирап қалған еді. Маңғыстау облысының шығысындағы Belle Vue жерінде екі орын қарастырылды, бірақ екеуі де жеткілікті деп табылған жоқ. Көптеген «Сити» жанкүйерлері үшін шығыс Манчестер «Ситидің» үйі саналды, ал Belle Vue-ге көшу дұрыс шешім болар деген пікірде болды. Алайда, жердің орналасқан жері қолайсыз болды және клубқа ұсынылған 50 жылдық жалға мерзімі тым қысқа болып көрінді, сондықтан «Сити» Moss Side-қа көшуге бекітті. Maine Road-тағы жаңа, үлкен стадионға көшуді сол кездегі бас жаттықтырушы Эрнест Мангалл қолдады. Бірақ көптеген адамдар Манчестердің оңтүстігіндегі жер таңдалғанда көңілі қалды. «Сити» клубының директоры Джон Айртон он жылдық соңында басқармадан кетіп, Belle Vue стадионында ойнаған «Манчестер Сентрал» клубын құруға көмектесті.

Құрылыс

Мэн-роудтағы 16,25 акр бұрынғы кірпіш фабрикасы 5500 фунт стерлингке сатып алынды. Бұл жол бастапқыда "Иттердің баспанасы" (Dog Kennel Lane) деп аталған, бірақ 1870 жылдары, осы жолда жері болған және жергілікті биліктен талап еткен, тыйымшылық қозғалысының ықпалымен Мэн-роуд (Мэн заңының атымен) деп қайта аталды. Стадион салынып жатқан кезде, жергілікті билік осы аумақтан циган лагерін шығарып жібергендіктен, циганның лағымы тиді деген әңгіме бар. Осы лағым 1998 жылдың 28 желтоқсанында күштен шығарылды деп есептеледі. Дегенмен, циган лағымы – бұл қалалық аңыз болуы мүмкін, себебі мұндай оқиғалар Футбол лигасының көптеген стадиондарында кездеседі. Құрылыс 300 күнге созылып, жалпы құны 100 000 фунт стерлингті құрады.

Алғашқы жылдары және рекордтық қатысушылар

Бірінші матч 1923 жылғы 25 тамызда өтті, онда 58 159 жанкүйер «Манчестер Ситидің» «Шеффилд Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңгенін көрді. Стадионға алғашқы өзгерістер 1931 жылы енгізілді, сол кезде бас трибуна мен Платт Лейн соңы арасындағы бұрыш жаңадан салынды, оған шатыр қосылды. (1913 жылы «Кристалл-Палас» стадионында «Астон Вилла» мен «Сандерленд» арасындағы Англия кубогының финалы өтті, оған 121 919 көрермен келді.) Матч басталар алдынан төрт сағат бұрын кезектер тізілді, ал бір журналист «Майн Роуд» стадионы матч басталар алдынан екі сағатқа толып кеткенін мәлімдеді. Тағы өзгерістер жоспарланған, бірақ 1938 жылы «Манчестер Сити» Бірінші лигадан төмендегенде және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда тоқтап қалды. «Майн Роудта» лигалық матчтарға ең көп көрермен жиналған осы кезеңде, 1948 жылғы 17 қаңтарда 83 260 адам «Манчестер Юнайтедтің» «Арсеналмен» ойынын тамашалады. Бұл көрсеткіш лигалық матчтар бойынша ұлттық рекорд болып табылады. «Манчестер Юнайтед» де 1956–57 жылдардағы Еуропа кубогының төрт үй матчының үшеуін «Майн Роудта» өткізді, бірақ УЕФА талабына сәйкес «Олд Траффордта» жарық шамдары орнатылды.

1950-1980 жылдар

1953 жылы стадионға жарық шамдары орнатылды, ал 1957 жылы одан әрі даму жүргізілді. Бұл екі FA Кубогының жартылай финалын қатарынан өткізуге байланысты болды. Бас трибунаға қараған жақ (соған дейін «Жанкүйерлер жағы» деп аталған) қайта жаңартылып, жақын маңдағы көше атымен The Kippax деп аталды. 1960 және 1970 жылдары Kippax клубтың ең белсенді жанкүйерлері жиналатын орынға айналды. «Челсимен» өткен ойын 2:2 есебімен аяқталды. Бұзылуға дейін Kippax трибунасының сыйымдылығы 18 300 адамды құрады. Kippax трибунасын жаңарту – стадионды 45 024 орынға дейін ұлғайтатын, құны 40 миллион фунт стерлинг болатын бес кезеңдік даму жоспарының екінші қадамы болды. Алайда, клуб 1996 жылы Премьер-лигадан және екі жылдан кейін Бірінші дивизионнан төмен түскендіктен, бұл жоспардан бас тартты. Соңғы күні «Мэн-Роудқа» шамамен 34 957 жанкүйер толды, бұл ең жоғары сыйымдылықтан 100 адамға жетпейді. «Сити» матчты 1:0 есебімен ұтылып, Михаэль Свенссон стадионның соңғы голын соқты. Соңғы матчтан кейін Badly Drawn Boy және Doves музыкалық тобының өнер көрсетулері болды. «Сити» стадиондағы соңғы голын 2003 жылдың 21 сәуірінде Марк Вивьен Фоэ «Сандерлендке» қарсы өткен 3:0 есебімен жеңіліс ойынында соқты. Қырық бес күннен кейін, 26 маусымда Фоэ 2003 жылғы Конфедерациялар кубогында Камерун құрамасының атынан өнер көрсету кезінде анықталмаған жүрек ауруынан қайтыс болды. 2003 жылдың шілдесінде стадиондағы жиһаз бен мүлік аукционы өтіп, 100 000 фунт стерлинг жиналды, ол Мосс-Сайд аймағындағы қоғамдық жобаларға жұмсалды, аталған аймақ ұзақ қайта құру процесінен өтіп жатқан еді. Екі пенальти нүктесі мен орталық нүкте ең ізделіс жолғы естеліктер деп есептелді, бірақ аукционға дейін олардың барлығы шөптен кесіліп алынды. Аукцион жеті сағатқа созылды, оған 1000 жанкүйер қатысты, ал «Престон Норт-Энд» және «Норвич Сити» сияқты клубтар қайта пайдалануға болатын үлкен лоттарға қызығушылық танытты.

Қайта дамыту жоспарлары

Maine Road-тың қызмет ету мерзімінің соңына таман, «Сити» клубы көшіп кеткеннен кейін стадионды пайдалану үшін басқа спорт командаларына ұсыныстар жасалған; «Стокпорт Каунти» бір кезде «Эджли Парк» стадионынан осы стадионға көшуге ниет білдірген, ал 2000 жылдың желтоқсанында «Сале Шаркс» регби клубына стадионды жалға алу мүмкіндігі ұсынылды. Бірақ, ешбір ұсыныс іске аспады, ал бұрынғы «Сити» ойыншыларының кейбіреулері стадионның көп мақсатты спорт стадионына жаңартылмауына өкініш білдірді. Сөйтіп, 2003 жылдың соңында бұзу жұмыстары басталды, ол шамамен 10 айға созылды. Екі жыл өткен соң, бұл жерде 474 үйден тұратын жаңа тұрғын үйлер салуға рұқсат берілді. Стадионды еске алу үшін қоғамдық өнер орнатылған, онда жартылай ашық дөңгелек тақта бейнеленген, ол орталық шеңберді және қазір Maine Road стадионының орнында бой көтеріп жатқан жаңа құрылысты символдайды.

Ауыртпалық

Тарихының ұзақ кезеңдері бойы Мэн Роуд Англиядағы ең кең алаңға ие болды. Дегенмен, алаңның ені бірнеше рет бас жаттырушылар өз ойын стиліне сәйкес алаң өлшемдерін өзгерту ниетімен өзгертілді. Стадион жабылуға дейінгі соңғы маусымда алаңның көлемі 107 x 71 метр (116,5 x 78 ярд) құрады. Мэн Роудты алмастырған Манчестер қаласы стадионы үлкен алаңға ие болу дәстүрін сақтап келеді.

Maine Road футбол клубы

Maine Road сонымен қатар, лигадан тыс футбол клубына – Maine Road FC атауын береді. Қазіргі уақытта Солтүстік-Батыс округтері футбол лигасының бірінші дивизионында ойнайтын бұл клуб 1955 жылы «Манчестер Сити» жанкүйерлерінің тобы құрған. Клубтың кеңсесі бұрын Maine Road-қа жапсарлас орналасқан әлеуметтік клубта болған.