Кіріспе

Вулвергемптондағы футбол стадионы, Англия.

1990 жылдардың басында миллиондаған фунт стерлинг жұмсалып жаңғырту жұмыстары жүргізілген кезде «Молину» Англиядағы ең ірі және ең заманауи стадиондардың біріне айналды, бірақ кейін басқа стадиондардың дамуы оны басып өтті. Стадион Англия құрамасының халықаралық матчтарын, сондай-ақ жақында 21 жасқа дейінгі Англия құрамасының матчтарын қабылдады, ал 1972 жылы алғашқы УЕФА кубогының финалы осында өтті. «Молину» – 31 750 орындық стадион, бірақ бұрынғыда көбінесе тұрғылықты орындықтар болмаған кезде көрермендер саны одан да көп болатын. Стадион тарихындағы ең көп көрермен саны – 61 315 адамды құрады. 2010 жылы стадионның үш трибунасын қайта жаңарту және біріктіру жобасы үшін 40 миллион фунт стерлинг қаражат бөлу жоспарланған, бұл арқылы сыйымдылығы 38 000 орынға дейін ұлғайтылатын еді. Аталған жобаның бірінші кезеңі – Стен Каллис трибунасы 2012 жылы аяқталды. Келесі екі кезең клубтың жастар академиясын дамытуға басымдық бергендіктен кейінге шегерілді. Барлық трибуналарды қайта жаңарту бойынша алдын ала жоспарлар бар, олардың нәтижесінде стадионның сыйымдылығы 50 000 орынға жетеді.

Шығу тегі

Молинукс атауы 1744 жылы табысты жергілікті саудагер (және қазір жойылған Сефтон графарының алыс туысы) Бенджамин Молинукске қатысты. Ол Молинукс үйін (кейіннен Молинукс қонақ үйіне айналдырылған) және айналасындағы жерді сатып алып, аталған стадионды салған. 1860 жылы О.Э. Макгрегор бұл жерді сатып алып, жұртшылыққа ашық саябаққа айналдырды. "Молинукс Граундс" деп аталған саябақта мұз айдыны, велосипед жолы, қайық тебуге арналған көл және, ең бастысы, футбол ойнауға арналған алаң болды. 1889 жылы саябақ Нортгемптон сыра зауытына сатылды, ол оны бұрын Дадли-роудта ойнаған "Вулверхемптон Уондерерс" клубына жалға берді. Жаңартқаннан кейін, 1889 жылдың 7 қыркүйегінде "Ноттс Каунти" клубымен өткен ойында 2:0 есебімен жеңіске жетіп, алғашқы лигалық матчы өтті, бұл матчты 4000 көрермен тамашалады. "Волвз" клубы 1923 жылы осы жерді 5607 фунт стерлингке (2018 жылғы бағамен 303 338,70 фунт стерлинг) сатып алды және көп ұзамай Ватерлоо жолы бойында үлкен трибуна (архитекторы Арчибальд Лейч) салды. 1932 жылы клуб Молинукс көшесі жағында жаңа трибуна салды, екі жылдан кейін Оңтүстік трибунасына шатыр қосты. Сонымен, стадионда төрт трибуна пайда болды, олар келесі жарты ғасыр бойы "Молинукс" стадионының негізін құрады. Оңтүстік трибунасы Ұлыбританиядағы ең ірі трибуналардың бірі болды. 1953 жылы клуб Ұлыбританиядағы алғашқылардың бірі болып, 10 000 фунт стерлингке (2018 жылғы бағамен 274 000 фунт стерлинг) жарық шамдарын орнатты. Бұл 1984 жылға қарай 40 000 орындық алаңды құрудың бірінші кезеңі ретінде жоспарланған. Алайда, Джон Ирландия трибунасы осы жобаның іске асырылған жалғыз бөлігі болды. Толық қайта құруға әлі он жыл уақыт керек еді. 1981 жылы стадионды одан әрі жаңғырту жоспары жарияланды, ол 4 миллион фунттан астам қаржыны қажет ететін, бес футбол алаңын, жабық және ашық теннис корттарын және сегіз жолақты жүгіру жолын қамтитын жоба еді. Бірақ, қарыздың өсуіне байланысты бұл жоспарлар тез арада тоқтатылды. Джон Ирландия трибунасы (2003 жылы Стив Булл трибунасы деп аталды), 1979 жылы аяқталды, оның құны 2,5 миллион фунт стерлингті (2018 жылғы бағамен 13 675 000 фунт стерлинг) құрады. Бұл отыру орны – енді ресми түрде "Волвз" қоғамдық сенім трибунасы деп аталады – клубтың 2009 жылы жоғары лигаға оралған кезде қайтадан жаңартылды, нәтижесінде стадионның сыйымдылығы 29 195 орынға жетті, ал клуб 2011 жылдың жазында стадионды қайта жаңғырту жұмыстарын бастады. 2015 жылдың тамызында Джек Харрис трибунасы Стив Морганның алдағы иесінің құрметіне Сэр Джек Хейвард трибунасы деп аталды, ол сол жылы қайтыс болды. Стадионның қазіргі конфигурациясы бойынша рекордтық көрермен саны 31 746 адамды құрайды, бұл көрсеткіш 2020 жылдың 23 қаңтарында Премьер-лигада "Ливерпульге" қарсы өткен матчта тіркелді.

Қазіргі қайта құру

2010 жылдың мамырында стадионның сыйымдылығын ұлғайту және оның инфрақұрылымын дамыту үшін көп миллиондық фунт стерлингтік қайта құру бағдарламасын бастау жоспарлары жарияланды және үш айдан кейін мақұлданды. Бұл процестің 1-кезеңі 2011 жылдың ақпан айында расталды, ал 2011 жылдың 23 мамырында Стэн Каллис трибунасын бұзу жұмыстары басталды. Оның орнына 7798 орындыққа екі қабатты жаңа трибуна, мега дүкен, мұражай, кафе және қонақтарды күту қызметтерімен бірге 2012–13 маусымда ашылуы жоспарланды, ол солтүстік-шығыс бұрышына дейін созылды. Бұл кезеңді, шамамен 18 миллион фунт стерлингтік құнымен, Buckingham Group мердігерлік компаниясы жүзеге асырды. 2011 жылдың қыркүйегінде төменгі қабат жанкүйерлерге ашылды, бұл стадионның уақытша сыйымдылығын 27 828 орынға жеткізді. Трибуна 2012 жылдың 11 тамызында клубтың 2012–13 маусымдағы алғашқы ойынына толық ашылды, бұл стадионның жаңа ресми сыйымдылығын 31 700 орынға жеткізді. 2-кезең – Стив Булл трибунасын қайта жаңарту. Жұмыс бастапқыда 2012 жылдың жазында басталмақ болған. 2013 жылдың қаңтарында клуб иесі Стив Морган клубтың академиялық нысандарын жаңартуға стадионды жаңартудан әлдеқайда басымдық беретінін мәлімдеді. Бұл кезең аяқталғаннан кейін стадионның сыйымдылығы шамамен 36 000 орынға жетеді және бұл трибуна жаңа Стэн Каллис трибунасына қосылады. Бұл екінші кезеңді жүзеге асыру қайта құруға жұмсалған шығындарды 40 миллион фунт стерлингтен асыруға мүмкіндік береді. 3-кезең сұраныс пен қаржыландыруға байланысты, бірақ Сэр Джек Хейвард трибунасына жаңа жоғарғы қабатты салу жоспарлануда, ол оны жаңа Стив Булл трибунасына жалғастырады. Бұл сыйымдылықты шамамен 38 000 орынға дейін жеткізеді. 4-кезең – Билли Райт трибунасын толыққанды қайта жаңартудың алдын ала жоспары, бұл 50 000 орындыққа дейін сыйымдылықты арттыруға мүмкіндік береді. Алайда, бұл кезең үшін әлі құрылысқа рұқсат сұралған жоқ және ол жоспарланғаннан гөрі, әлеуеттік даму ретінде қана саналады, сондай-ақ нақты мерзімдер белгіленбеген.