Кіріспе

Оңтүстік Йоркширдегі футбол стадионы, Англия. Шеффилд, Оңтүстік Йоркширдегі Дон Вэлли стадионы 1990 жылы салынсып, 1991 жылы Дүниежүзілік студенттер ойындарына төңкерілді. Стадионға жақын орналасқан Дон өзенінің құрметіне осылай аталды. Стадион 2013 жылы бұзылды. Бұл стадион мен оған іргелес ғимараттар түрлі шаралар мен спорт жарыстарын өткізуге пайдаланылды. Ол Шеффилд қалалық атлетика клубының жаттығу базасы болды және Шеффилд жартылай марафонының үйі еді. «Ротерхам Юнайтед» футбол клубы 2008-2012 жылдары Ротерхамда өз алаңы болмаған кезде Дон Вэллиде өз үй матчтарын өткізді. Стадионда регби лигасы және американдық футбол ойындары өткізілді, сондай-ақ Channel 4 телеарнасының «The Games» атты спорттық шоуы да осы стадионды пайдаланды. Ақшаны үнемдеу мақсатында 2013 жылы Шеффилд қалалық кеңесі стадионды жапты. Кейін бұл жер сатылып, ғылыми-зерттеу орталығы, спорт орталығы және жергілікті университеттерге арналған білім беру мекемелері бар жаңа кешенге айналдырылды. Жабылу кезінде Дон Вэлли стадионы Ұлыбританиядағы екінші ірі жеңіл атлетика стадионы болды, оның отыру орындары 25 000 адамға арналған.

Дизайн

Барлық жүгіру трассасы мен оның ішкі алаңы елдегі ең күшті жарықтандыру жүйесімен жарықтандырылды. Әрбір бес жарық мұнарасы трасса деңгейінен 45 метр биіктікте орналасқан және жарықтандыру басы үш қабатты үйдің биіктігімен (36 метр) тең болды. Бәсекелесушілер мен төрешілерге арналған барлық жағдайлар трасса деңгейінде, ал көрермендерге арналған жағдайлар табиғи жер деңгейінде орналастырылған. Мысалы, мүгедек көрермендер негізгі тұрақтан тікелей көрермендер отыратын орындықтардың орта деңгейіне келуге мүмкіндік алды. Трасса жер деңгейінен 5 метр тереңдікте салынған және көрермендер отыратын қатарлармен қоршалған, бұл «шара» әсерін тудырды. Бұл оңтайлы көру жағдайларын ғана емес, сонымен қатар спортшыларға ең жоғары нәтижелер көрсетуге барлық мүмкіндіктерді берді. Осы рекордтық философия трассаның орналасу бұрышына және басым желдің бағытына, күннің шығуы мен батуына тікелей әсер етті. Финиш сызығы стадионның шығыс жағында орналасқан, сондықтан көптеген жарыстар өтетін кешкі және түстен кейінгі уақытта күн әрқашан спортшылардың арқасында болады, ал батыстан соққан жел де оларға көмектеседі. VIP-ке арналған жайлар үшінші деңгейде, ал төрт деңгейдің ең жоғарғысы қонақтарға арналған бөлмелер мен баспасөз орталықтарына бөлінген. Стадионның басты назар орталығы – 10 000 көрерменді қабылдайтын трибуна. Негізгі шатырдың ауданы 6 000 шаршы метрді құрайды және тефлонмен қапталған шыны талшықтан жасалған. Ол трибунаның үстінен 39 футқа (12 метр) жететін тік мачталармен сүйеніп тұрды, олар сары түске боялып, стадионға ерекше көрініс берді. Олар сонымен қатар «шараның» айналасында толық көрініс ашылды, бірақ трибунаның төменгі жағында жаңбырдан қорғану қиындық тудыруы мүмкін. Негізгі трибунаның астында жабық жүгіру және жаттығу трассасы орналасқан. Ашық трибунада тағы 15 000 көрерменге орын беріледі, спорттық іс-шаралар үшін жалпы орындық саны 25 000-ға жетеді. Музыкалық концерттер үшін стадион 15 000 отыратын орынға және алаңда тұрған жанкүйерлер үшін 50 000 адамға дейін сыйымдылыққа ие. Стадионды «Шеффилд Интернешнл Венуес» басқарады, ал иесі – «Шеффилд Сити Траст».

Жеңіл атлетика

29 миллион фунт стерлингке бағаланған Дон Валли стадионы Ұлыбританияда 1920 жылдардың басында Уэмблиден кейін салынған алғашқы толыққанды жаңа ашық ауадағы ұлттық спорттық нысан болды. Ол 1990 жылдың қыркүйегінде құрылысы аяқталды. Стадион қаланың 1991 жылғы жазғы Универсиаданы қабылдау үшін қажетті спорт және мәдени инфрақұрылымды қамтамасыз етуге бағытталған 147 миллион фунт стерлингтік құрылыс бағдарламасының орталық бөлігі ретінде салынды. 1993 жылдың 29 тамызында Ян Железный найза тастағанда, ол әлемдік рекордты жаңартқан болатын және сол кезде старт/финиш сызығының жанында сұхбат алып жатқан телекомментаторларды шамадан тыс жақын өткен. Стадионды 2002 жылғы Комонвелт ойындарына Шеффилдтен үміткерлік білдіру үшін (бірақ соңында Манчестер жеңіске жетті) және қаланың екі футбол командасы үшін бірлескен алаң ретінде пайдалану жоспарланған. Екі жағдайда да орындықтардың саны 45 000-ға дейін арттырылуы тиіс болды. Бұдан бөлек, британ үкіметі 2005 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатын өткізуге жоспарланған Лондонның Эдмонтон қаласындағы Пикетс Лок стадионының жобасын тоқтатқанда, Ұлыбританияның жеңіл атлетика федерациясы жарыс өткізу орталығын Дон Валли стадионы арқылы Шеффилдке көшіруді ұсынды, бірақ IAAF Лондонды жарыс өткізу орталығы ретінде сақтау Ұлыбританияның турнирді өткізу құқығын жеңіп алуы үшін маңызды екенін мәлімдеді. Осының салдарынан чемпионатқа қатысуға конкурс қайта ашылды және нәтижесінде 2005 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты Финляндияның Хельсинки қаласындағы Олимпиадалық стадионда өтті.

Музыка

Стадионда өткен алғашқы рок-концерт 1993 жылғы 6 маусымда Def Leppard тобының концерті болды. Отандық топқа Thunder, Ugly Kid Joe және Terrorvision қолдау көрсетті. Бұл қойылымды 50 000-нан астам адам тамашалады. Одан бері көптеген танымал әртістер осы аренада өнер көрсетті; Bon Jovi 1995 жылғы маусымда "These Days" турнесі аясында сахнаға шықты. Оларды Van Halen, Thunder және Crown of Thorns қолдады. U2 2009 жылғы 21 тамызда осы жерде 360° Tour аясында 49 955 көрерменнің алдында өнер көрсетті. Концерт бүкіл әлем бойынша интернет-радио арқылы тікелей эфирде таратылды. The Rolling Stones стадионда үш рет өнер көрсетті. 1995 жылғы 9 шілдеде Voodoo Lounge Tour, 1999 жылғы 6 маусымда Bridges to Babylon Tour және 2006 жылғы 27 тамызда A Bigger Bang турнесі аясында. Соңғы қойылымның есімде қаларлық бөлігі – Stones өнер көрсетіп жатқанда болған қатты жаңбыр. Tina Turner өзінің Wildest Dreams Tour кезінде 1996 жылғы 18 шілдеде (көрермендер саны 51 500) және Twenty Four Seven Tour кезінде 2000 жылғы 13 шілдеде стадионда екі толық сатылған концерт өткізді. Red Hot Chili Peppers 2006 жылғы 6 шілдеде Stadium Arcadium турнесі аясында стадионда өнер көрсетті. Michael Jackson 1997 жылғы 9 шілдеде HIStory World Tour кезінде 45 000 көрермен алдында стадионда концерт өткізді. Бұл Джексонның Шеффилдтегі тұңғыш және жалғыз жеке концерті болды. Celine Dion 1999 жылғы 6 шілдеде Let's Talk About Love World Tour аясында 43 469 жанкүйердің алдында бір түндік қойылым ұйымдастырды. The Spice Girls 1998 жылғы 11 және 12 қыркүйекте Spiceworld Tour аясында екі толық сатылған концерт өткізді. Бұл Geri Halliwell тобынан кеткеннен кейінгі Британиядағы топтың алғашқы концерті болды. 2011 жылы Arctic Monkeys жаңа альбомы Suck It and See шығуына орай, жақын орналасқан Don Valley шөп алаңында екі күндік фестиваль өткізді. Топ екі күннің ішінде бас рольде болды, ал оларды Miles Kane, The Vaccines, Dead Sons және Anna Calvi, сондай-ақ жергілікті артистер қолдады.

Жабылу

2013 жылдың қаңтар айында Шеффилд қалалық кеңесі ақша үнемдеу мақсатында стадионды бұзуды қарастырып жатқаны туралы хабарлар тарады. Аймақтық жеңіл атлетика жарыстарын қаланың кішігірім Вудборн Роуд жеңіл атлетика стадионына көшіру ұсынылды, ол 2011 жылы жабылған еді. Ең жақын ірі жеңіл атлетика стадионы Лидстегі Оңтүстік Лидс стадионы болар еді. Кеңес 2013 жылдың 11 қаңтарында Дон Вэлли стадионының жабылуын растады. 5922 адам қол қойған жабылуға қарсы петицияға қарамастан, Еңбек партиясынан болатын кеңесші Изобель Боулер 2013 жылдың 21 қарашасында стадионды бұзу жұмыстарын бастау жоспарларын жариялады. Бұзу жұмысын жүргізуші Demex компаниясы осы күні бұзуды бастады және бұл процеске шамамен алты ай уақыт кетеді деп есептеді. Либералды-демократтар партиясының жетекшісі және вице-премьер Ник Клег стадионды жабуға қарсы шығып, қалалық кеңес "Дон Вэлли стадионын сақтау" тобының орталық үкіметтен гранттар алуына кедергі келтіруді мақсат еткенін мәлімдеді. Ұлыбритания Тәуелсіздік партиясы да стадионды жабуға қарсылық білдіріп, стадионды құтқару үшін науқан ұйымдастыруға ниетті екенін хабарлады. UKIP бас хатшысы және Шеффилд филиалының төрағасы Джонатан Арнот: «Кеңестің ысыраптық шығындарының көптеген мысалдары бар, онда жергілікті тұрғындарға әсер етпей, қысқартулар жасауға болар еді және жасау керек еді» деді.

Құру және қайта құру

2013 жылдың 11 қаңтарында Шеффилд қалалық кеңесі стадионды жабу және оны бұзу туралы хабарлады, бұл 50 миллион фунт стерлингтік бюджетті қысқарту шарасының бөлігі болды. 2013 жылдың 1 наурызында Шеффилд қала әкімдігінде соңғы сәтте өткен кездесу ұйымдастырылды. Жергілікті және ұлттық саясаткерлер ұсынылып отырған жабылуды және оны қалай болдырмауға болатынын талқылау үшін жиналды. Соңғы шешім бойынша стадион 2013 жылдың қыркүйек айында жабылып, 2013 жылдың 21 қарашасынан бастап бұзыла бастады. 2014 жылдың қазан айында ескі Дон аңғары стадионының орнында Олимпиада мұрасы паркі салынатыны жарияланды. Онда заманауи денсаулық сақтау зерттеу орталығы, жабық спорт аренасы, спорт алаңы және "Шеффилд Иглз" командасының үй стадионы, "Оазис" академиясы, сондай-ақ "Шеффилд колледжі" мен "Шеффилд Халлам" университетінің қолдауымен Университет техникалық колледжі (УТК) орналасады.