Кіріспе

Британдық академик (1874–1955)

Джеймс Льюис Томас Чалмерс Спенс (25 қараша 1874 – 3 наурыз 1955) – шотланд журналисі, ақын, жазушы, фольклорші және эзотерика ғалымы. Спенс Ұлыбритания және Ирландия Корольдік антропология институтының мүшесі және Шотландия антропологиялық және фольклорлық қоғамының вице-президенті болды. Ол Шотландия ұлттық қозғалысын құрды.

Ерте өмір

Спенс 1874 жылы Шотландияның Ангус аймағындағы Монифиет қаласында дүниеге келген. Эдинбург университетін бітіргеннен кейін журналистика саласында мансап қуды. 1899–1906 жылдары «The Scotsman» газетінің редакторы, 1904–1905 жылдары бір жыл бойы «The Edinburgh Magazine» журналының редакторы, ал 1906–1909 жылдары «The British Weekly» журналының редакторы болды.

Мансап

Бұл кезде Спенстің Мексика мен Орталық Америка мифологиясы мен халық ауыз әдебиетіне қызығушылығы оянды, нәтижесінде ол киче майяларының қасиетті кітабы – "Попол Вухты" (1908) кеңінен танымал етті. Ол "Мифология сөздігі" (1910), оккультизм және парапсихология энциклопедиясы (1920) және көптеген қосымша томдарды құрастырды. Ол өзінің қызығушылығын Шотландияға бұрып, шотланд халық ауыз әдебиетін зерттеді. Шотландияның белсенді ұлтшылы болған ол 1929 жылы өткен қосымша сайлауда Мидлотиан және Пиблс Солтүстік округінен парламенттік мандатқа таласты, бірақ сәтті болмады. Ол сондай-ақ поэзия жазды, оның өлеңдері 1953 жылы жинақталды. Спенс бритондық обрядтар мен дәстүрлер туралы "Келттік Британияның құпиялары" (1905) еңбегінде жазды. Осы кітабында Спенс алғашқы британдықтар Солтүстік-Батыс Африкадан көшіп келген халықтың ұрпақтары екенін, және олар берберлер мен басктармен туыс болуы мүмкін деген теорияны ұсынды.

Атлантида

Спенс жаңа әлемнің мифологиясы мен мәдениетін зерттеумен қатар, Батыс Еуропа және Солтүстік-Батыс Африка мәдениеттерін де зерттеді, бұл оны Атлантида сұрағына жетеледі. 1920 жылдары ол бұл тақырыпты оккультистердің ықпалынан құтқаруға тырысқан бірқатар кітаптар жариялады, олар бұл тақырыпты белгілі бір дәрежеде дискіредитацияға ұшыратқан болатын. Оның еңбектері, соның ішінде «Атлантида мәселесі» (1924) және «Атлантида тарихы» (1927) Игнатиус Доннелли ұсынған теорияларды қабылдады және жоғалған аралды Жаңа әлеммен мәдени байланыс құрған қола дәуірінің өркениеті ретінде қарастырды. Ол бұл тұжырымын Ескі және Жаңа әлемнің ерте заманғы өркениеттері арасындағы параллельдерді көрсететін мысалдар арқылы дәлелдеді. Спенстің білімі мен оқыған әдебиеттерінің кеңдігіне қарамастан, оның тұжырымдары, сарапшылардың пікірін алусыз жарияланғандықтан, негізгі ғылыми қауымдастықтар тарапынан көбінесе қабылданбады. Оның танымал еңбектері кәсіби журналдарда қатаң сынға ұшырады, бірақ теорияға құмар хоббистер арасындағы оның әлі де жоғары беделі «Атлантида мәселесі» (1924) кітабына жазылған рецензияда былай делінген: «Спенс – еңбекқор автор, тіпті сендіре алмаса да, дәлелдерді жинақтауда үлкен қызмет етті және оқып көруге тұрарлық, қызықты кітап жазды». Дегенмен, ол күмәнді автор Иммануил Великовскийдің идеяларына белгілі бір әсер еткен сияқты. Оның кітаптары қоғамдық меншікке көшкендіктен, олар қайта басылып, кейбіреулері интернетке жүктелді. Спенстің 1940 жылы жарық көрген «Қазіргі соғыстың эзотерикалық себептері» кітабы нацистік эзотерика саласындағы алғашқы еңбектердің бірі болып табылады.

Жеке өмір

1899 жылы ол Хелен Брюске үйленді. Ұзақ өмірінде ол қырықтан астам кітап жариялады, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін басылып келеді. Спенс Шотландия ұлттық қозғалысын құрған, ол кейін Шотландияның Ұлттық партиясына бірікті, ал ол өз кезегінде Шотландия Ұлттық партиясын құрды.

Өлім

Спенс 1955 жылы 80 жасында Эдинбургте қайтыс болды және батыс Эдинбургтегі Дин зиратының 20-ғасырғы солтүстік бөлігінің солтүстік-батыс жағына жерленді. Оның әйелі Хелен С. Брюс (1942 жылы қайтыс болған) оның қасында жатыр.