Кіріспе
Фантомдық арал – карталарда белгілі бір кезеңде көрсетілген, бірақ кейіннен жоқ екені дәлелденген арал. Олар көбінесе жаңа аймақтарды зерттеген ерте теңіз саяхатшыларының хабарларынан туындайды және әдетте навигациялық қателіктер, жаңылысқан байқаулар, расталмаған бұрмаланған ақпарат немесе қасақана жасалған өтіріктер нәтижесі болып табылады. Кейбіреулері ғасырлар бойы карталарда қалып, кейін "табылмаған" деп есептеледі. Жоғалған құрлықтардан айырмашылығы, олар бұрын болған деп есептеледі (немесе белгілі), бірақ теңіз жұтып қойған немесе басқаша қираған, ал фантомдық арал – бір уақытта бар екені туралы мәлімдеме жасалған, бірақ кейіннен ол мүлдем болмаған (немесе арал емес екені анықталған, мысалы Калифорния аралы).
A phantom island is a purported island which was included on maps for a period of time, but was later found not to exist. They usually originate from the reports of early sailors exploring new regions, and are commonly the result of navigational errors, mistaken observations, unverified misinformation, or deliberate fabrication. Some have remained on maps for centuries before being "un discovered". Unlike lost lands, which are claimed (or known) to have once existed but to have been swallowed by the sea or otherwise destroyed, a phantom island is one that is claimed to exist contemporaneously, but later found not to have existed in the first place (or found not to be an island, as with the Island of California).
Мысалдар
Кейбіреулері таза мифтік болған болуы мүмкін, мысалы, Ньюфаундлендке жақын орналасқан Демондар аралы, ол жергілікті әңгімелердегі көріпкел аралына негізделген болуы мүмкін. Солтүстік Тюле аралы б.з.д. 4 ғасырдағы грек саяхатшысы Пифейдің бар екенін хабарлаған, бірақ оның нақты орналасқан жері туралы мәліметтер жоғалған; содан бері саяхатшылар мен географтар оның Шетланд аралдары, Исландия, Скандинавия немесе тіпті болмаған болуы мүмкін деп болжаған. Hy Brasil аралы кейде Ирландияның батысындағы карталарда бейнеленген, бірақ оның барлық сипаттамалары қиялға толы болған. Кейбір көрінетін аралдар нақты аралдардың қате орналасуынан немесе басқа географиялық қателіктерден туындаған. Пепис аралы – Фолкленд аралдарының жаңылыс танылуы. Калифорния түбегі және Жаңа Зеландиядағы Банкс түбегі кейбір ерте карталарда аралдар ретінде көрсетілген, бірақ кейіннен олардың құрлыққа жалғасқандығы анықталды. Көрінетін көшірме – Пэлипо аралы көп жылдар бойы саяхатшылардың карталарында пайда болды, тіпті кейіннен оның жоқ екені анықталғанға дейін АҚШ пен болашақ Канаданың арасындағы шекара белгісі ретінде қызмет етті. Санди аралы Корал теңізінің карталарында 19 ғасырдың соңында пайда болды. Ол Жаңа Каледонияға жақын Честерфилд аралдары мен Нереус рифі арасында орналасқан деп есептелді, бірақ 1970 жылдары «табылмай қалды». Дегенмен, ол 21 ғасырдың басына дейін карталық деректер жиынтығында сақталды, оның жоқ екені 2012 жылы қайта расталды. Басқа көрінетін аралдар – толқындардың, мұз тауларының, тұманның, су асты жанартауларынан шыққан пемза салдарының немесе көздің алдануының қате танылуы. 1823 жылы Уэдделл теңізінде байқалған, бірақ ешқашан қайта көрінбеген Жаңа Оңтүстік Гренландия, жоғары сапалы мираждың нәтижесі болуы мүмкін. Томсон аралы немесе Бермежа сияқты кейбіреулері жанартаулық жарылыстар, жер сілкіністері, су астындағы көшкіндер немесе құмдық жағалаулар сияқты төмен жатқан жерлердің жойылған нақты аралдары болуы мүмкін. 1578 жылы сэр Фрэнсис Дрейк келген Пактолус Банкі осы бұрынғы құмдық жағалау санатына жатуы мүмкін. Кейде картографтар өз карталарына жалған географиялық нысандарды қосады, әдейі түрде алаяқтық мақсаттармен немесе плагиат жасаушыларды ұстау үшін.
Қалай ойлайсыз, қалай ойлайсыз?
Атауы Табылды деп саналатын күн Ескертулер
Anaa ti Белгісіз Жері 22° 15′ S, 137° 30′ W, Tuamotus. Жақын аралдың қате байқалғаны.
Бас аралы 1578 Гренландияға жақын суларда табылды, онда аралды табу экспедициясының жетекшісі Мартин Фробишер, мүмкін, өлі санауда қателік жасап, Гренландияға жақын оптикалық эффекттерді жаңа арал деп қате қабылдады.
Калифорния аралы 1510 Калифорния шығанағы Калифорнияны Американың қалған бөлігінен бөліп тұратын саға деп ойлауға байланысты Баха Калифорния түбегі арал екендігі туралы қате түсінік.
Касситеридтер – Финикия қалайының көне көзі. Дәл жері белгісіз, бірақ Брайердің батпақтарындағы қазір сазбен байланысты аралдарға қатысты болуы мүмкін деп ойланады.
Кларк рифі Белгісіз Көргені белгісіз, орналасқан жері 8° 18′ S, 139° 50′ (немесе 52′) W. Адмирал Дю Петит Туарс 200 саздықты сорып, рифті таба алмады.
Жын аралы 1508 Шайтанзас аралының көшірілген нұсқасы болуы мүмкін (төмендегі аралды қараңыз).
Дениа/Давия Белгісіз Орын 41° немесе 42° S, 20° E, Марзевеен/Маарсевеенге жақын жерде. Қазіргі карталарда жоқ.
Эрнест Легув Рифі 1902 Француз кемесінің капитаны Эрнест Легув тауып алған деп есептелетін риф, ол ойдан шығарылған Линкольн аралының дәл орнына жақын, Жюль Верннің "Сырлы арал" кітабының негізгі орны, сондай-ақ "Қалдықтарды іздеу" фильмінде де кездеседі.
Эстотиленд 1558 Лабрадордың қазіргі орналасқан жерінде Зенон картасында пайда болған арал.
Faith Island Белгісіз Орыншасы: 21° 10′ С, 138° 52′ Б, Туамотус аралдарында. Жақын аралдың қате байқалғаны.
Филиппо рифі 1886 Лина аралдарының бір бөлігі болып табылатын бұл рифті алғаш рет Филиппо кемесі көрген және 1926 жылы екі кеме де бір аймақта бұзылуларды көрген кезде қайтадан көрінді, бұл тереңдікті білдіреді. Қазіргі бақылаулар хабарланған жердің тереңдігі 3,3 миль (5 км) екенін көрсетеді, ал ең жақын жағалаудың тереңдігі 2,9 миль (5 км) тереңдікте, бұл аралдың бар екендігін жоққа шығарады.
Фонсека аралы 1544 Барбадостың шығысында байқалған арал.
Фрисландия 1558 Зенон картасындағы тағы бір арал, мүмкін Исландия деп қайта аталған.
Ганг аралы Жапония жағалауындағы Шатский жотасының оңтүстік-батысында орналасқан жоқ арал.
Гранде аралын 1675 ж. Антонио де ла Рош ашқан. Рош аралдың шығыс жағында ғана өтті. Әр түрлі орындар берілген, барлығы 45° 15′ S, бірақ басқалары 38° 15′ W (per la Roche), 45° 30′ W және 35° 30′ W-да әртүрлі; 1808 жылы белгісіз деп саналған. Мүмкін, Ла Рош екінші жағын ешқашан көрмегендіктен, Оңтүстік Америкадан шығатын жердің қате байқалғаны.
Kettendyk's Droogte Белгісіз Орыншасы: 33° S, 4° 25′ E, Тристан да Куньядан солтүстік-шығыста және Оңтүстік Африкадан батыста. Қазіргі карталарда табылмаған. Болгариялық геоморфолог Диньо Каневтің айтуынша, ол орта ғасырда теңіздің астында қалуы мүмкін.
Krusenstern Rock 1804 22° 15' N, 175° 37' W-де бұзылушы ретінде хабарланды. Крейгерннің Р. Суфферн 1897 жылы дәл осы координаттарда болғанын, бірақ жартастан ешқандай белгі болмағандығын хабарлады.
L'Enfants Perdu Islands 1768 Бугенвильмен ашылған, әртүрлі 14° 16′ S, 177° 23′ W немесе 14° 20′ S, 176° 40′ W. Іздеулер аймақта жер таппағаннан кейін 1875 жылы күмәнді деп табылды. Мүмкін, Хорн аралдарын байқау қателігі.
Terra Nova Islands 1961 Оутс жағалауында, Шығыс Антарктидада жатыр деп есептелген.
Томпсон аралы 1825 ж. Атлант мұхитының оңтүстігіндегі арал. 1893 жылдан бері көрінбеді.
Туле – алыс солтүстіктегі, мүмкін, Солтүстік поляр шеңберінде немесе одан жоғары орналасқан, римдік және ортағасырлық дәуірдегі көптеген еңбектерде айтылған мифтік арал. Ежелгі дереккөздер Туледі бірнеше күн бойы Ұлыбританияның солтүстігіне қарай Оркниден көрінеді; немесе Скитияның солтүстігіне қарай. Қазіргі ғалымдар Туле Ирландия, Эстонияның Сааремаа аралы немесе Норвегияның Смола аралы болуы мүмкін деп болжайды.
Тибуроны Белгісіз Капитан Д'Урвилл 1838 жылдың тамызында Уапоа тұрғындарынан осы арал туралы сұрады. Олар оның бар екенін айтып, оның биік жері, жақсы ауа райында жақындауға болатын бір құмды жағажай және жалғыз ер адам (басқалары қашып кетті) бар екенін хабарлады. Орналасуы 11° S, 143° W; 1851 жылы күмәнді деп белгіленді және қазіргі карталарда көрсетілмеген.
Торка аралы 1693 Индонезиядағы Амбон маңындағы мифтік арал, жанартаудың атылуымен жойылған.
Транзит рифі – оңтүстік Палаудағы ықтимал риф. Бұл рифтің бар болуы мүмкін, бірақ кейбір карталарда ол нақты орналасқан жер ретінде көрсетілмеген, ал рифтің құрлығы болмаса да, аралдың жергілікті атауы Пиерауру "Қомдық навигациялық нүкте" дегенді білдіреді, бұл құмды арал немесе құмдық бар.
Truls Island 1962 56° S, 23° 15′ E-де Truls танкері хабарлаған. 1969 жылдың қазанында USHO Chart 5188B-де "ED" (бар екені күмәнді) деп белгіленген.
Tuanaki 1842 Кук аралдарындағы жойылған аралдар тобы, онда теңізші 6 күн өткізген деген хабар бар, бірақ екі жылдан кейін суларда саяхат жасаған кеме аралды таппады.
Turnbull Island Белгісіз Орыншасы: 19° 52′ S, 143° 32′ W. 1864 жылы күмәнді деп белгіленді және 1875 жылдан кейін карталардан алынып тасталды.
Two Brothers Reef 1823 ж. 1823 жылы кит аулау кемесі соғылған, орналасқан жері 24° 14' N, 168° 28′ W. 1912 жылға қарай көрінбеуіне байланысты бар екені күмәнді, қазіргі карталарда көрсетілмеген.
Wachusett Reef 1899 Лина аралдарындағы жоқ риф – шындығында Лина аралдары 2000 миль (3219 км) қашықтықта – Эрнест Легув рифі, Юпитер рифі және Мария Тереза рифімен бірге. Бұл риф, үшеудің ең үлкені, терең екендігі ойланды. Бұл рифтердің ешқайсысының бар болғанына қазір сенімділік жоқ.
Yosemite Rock 1903 Шамамен 83°W, 32°S (Робинзон Крузо аралының солтүстік-батысы), "Бар екені күмәнді" деп АҚШ Қорғаныс министрлігінің Оперативтік навигациялық картасында көрсетілген.
(аты жоқ банк) 1901 жылға дейін 30° 55' N, 177° 30' E және 42 саз тереңдіктегі тарихи карталарда көрсетілген. 1901 және 1902 жылдары осы аймақтың тереңдігі 100 сазға жете алмады және қазіргі карталарда көрсетілмейді.
(аты жоқ жартас) 1869 ж. Great Pacific кемесімен 25° 40' S, 85° 0' W орнында байқалған. Sumbawa 1904 жылы осы айманынан өтті, бірақ оны көрмеді.
(аты жоқ бұзылулар) 1901 ж. 21° 55' N, 176° 05' W орнында хабарланды. Қазіргі карталарда осы бұзылулар туралы мәлімет жоқ.