Кіріспе

"Глазго" (ағылш. Glasgow) – 1937 жылдың қыркүйегінде қолданысқа берілген қала класындағы крейсер. 1940 жылы Тарантода итальяндық флотты мүгедек қалдырған Әскери-әуе күштерінің шабуылына қатысты. Соғыс жылдарында ол екі одақтас кемесін батырудың өкінішті оқиғасын бастан өткерді, бір рет жартылай соқтығысу салдарынан, ал екіншісі – жаңылысқандықтан оққа ұшты.

Құрылыс

1935 жылғы 16 сәуірде салынған «Глазго» 20 маусымда премьер-министр Стэнли Болдуиннің әйелі Люси Болдуин суға түсірді. Ол негізгі қару-жарақтың атыс басқару жүйесінің кейбір бөліктерісіз қызметке кірді, олар сол жылдың соңында орнатылды. 1937 жылдың көктемінде теңіз сынақтарын бастады. Сынақтар барысында стандартты ауырлықта жоғары жылдамдыққа жетті. Соғыс басталғанда ол Скандинавия жағалауында жұмыс істеді, ал қараша айында Мурманск портынан шыққан неміс жолаушылар кемесін тоқтату үмітімен екі эсминецпен бірге Норвегия жағалауында болды. Бұл әрекет сәтті болмады, бірақ 1940 жылғы 12 ақпанда Тромсё маңындағы «FV Herrlichkeit» неміс траулерін жаулап алды. 1940 жылғы 9 сәуірде Берген маңында «Юнкерс Ю 88» және «Хайнкель Хе 111» ұшақтары шабуыл жасады, нәтижесінде екі жақын жарылыс болды. Екі бомба да кеменің бортына шамамен 5 метрдей жерге түсті, біреуі 70-ші станцияның тұсында жарылып, екіншісі алдынан су астында жарылды. Жарылыстан кейін жарылған бомбаның көп бөлігі кемеге төменгі палубадан 3 фут (1 метр) биіктікте кірді, шамамен 60 сынық кеме бортына кірді. Кеменің қозғалысы корпусына судың көп мөлшерде кіруіне себеп болды, нәтижесінде 53-ші және 74-ші станциялар арасындағы асханалар 1 фут (0 метр) суға батты. Алдыңғы жағында да шағын су асты зақымдары мен аздаған су басу орын алды, бұл екінші бомбаның салдарынан болған болуы мүмкін. Сонымен қатар, алдыңғы «А» мұнарасы уақытша істен шықты. Екі экипаж мүшесі қаза тапты, ал бесеуі жараланды. 10 сәуірде уақытша жөндеу үшін және қаза тапқандар мен жараланғандарды тасымалдау үшін Скапа-Флоуға оралғаннан кейін, кеме 22 сағаттан соң қайта теңізге шықты. 1940 жылғы 11 сәуірде, Екінші дүниежүзілік соғыста Норвегиядағы одақтас әскерлерінің операциясы кезінде «Глазго», «Шеффилд» және алты эсминец Харстад маңына десант түсірді, ал үш күннен кейін, 14 сәуірде, «Шеффилд» пен он эсминецпен бірге Намсосқа Корольдік мортырлерінің алдыңғы күштерін түсірді, қала мен оның кіреберістерін басып алып, үлкен одақтас күштерінің десанты үшін дайындады. 23 сәуірде «Глазго», «Шеффилд» және алты эсминец 15-ші жаяу әскер бригадасының бірінші бөлігін Андальснеске түсірді. 29 сәуірде ол Норвегия королі Хаакон мен тәж мұрагері Олавты, Нигардсвольд кабинетін және Норвегия алтын қорының бір бөлігін эвакуациялады, олар неміс әскерлерінің шабуылынан қашып Молдеден Тромсёге қашты. Содан кейін 1 мамырда ол Ұлыбританияға аттанды, оның ішінде Сыртқы істер министрі Халвдан Кохт және Қорғаныс министрі Биргер Люнберг болды.

Жерорталық қызмет

Норвегиядан қайтқаннан кейін отандық суларда жүрген кезде, «Глазгоу» 1940 жылғы 16 шілдеде Дункансби басының жанындағы қалың тұманда сәйкессіздікке ұшырап, эсминецті батырып жіберді. «Глазгоу» эсминец экипажының көп бөлігін құтқара алды, бірақ өкінішке орай 19 адам, сондай-ақ «Глазгоу» экипажының екі мүшесі қаза тапты. 18 ақпанда ол Адендегі Шығыс Үнді флотына қосылды. 19 наурыз 1942 жылы «Глазгоу» Ұлыбританиядан Оңтүстік Африкаға WS 16 конвойын сүйемелдеді. Сәуір айында «Глазгоу» тағы да уақытша жөндеуден өтті, бұл жолы Оңтүстік Африканың Саймонстаун қаласында. Содан кейін ол 6 мамырдан бастап Бруклин әскери-теңіз базасында тұрақты жөндеу үшін АҚШ-қа бағытталды. 1940 жылғы торпедалық шабуылдан келген зақымды жөндеуден басқа, жақын қашықтықтағы әуе шабуылына қарсы қабілетін жақсарту үшін қосымша 20 мм Оерликон зеңбірекшелері орнатылды. 1949 жылы Нова-Скотиядағы Галифакстың екі жүз жылдық мерекелік шараларына қатысып, 1950 жылдың қазанында Ұлыбританияға оралды. «Бермуда» және «Игл» эсминецтерімен бірге, ол Елизавета II және Эдинбург герцогін «Британия» патшалық яхтасында әлемдік турларын аяқтағаннан кейін Мальтаға сүйемелдеді, онда олар 1954 жылғы 2 мамырда келді. Ол әлі де Жерорта теңіз флотында болғанда, 1954 жылдың тамызында «Гамбиямен» бірге Порт-Саидтен 40-шы Корольдік теңіз жаяу әскерін шығаруға қатысты. 1955 жылы «Глазгоу» Ұлыбританияға оралды және 1955 жылдың мамырынан бастап D (Flotillas) офицерінің флагманы ретінде Отандық флотқа қайта қосылды, ал 1956 жылдың қарашасында Портсмутте демобилизацияланды. 1956 жылғы Суэц дағдарысы «Глазгоудың» уақытша қайта қолданылуына себеп болды.

Пайдаланудан шығару және жою

Суэц дағдарысынан кейін Глазгоның қажеттіліктерге артық екендігі шешілді және 1956 жылдың қараша айында қызметтен босатылды. Соғыс кемесі 1958 жылдың наурыз айында жою тізіміне қосылып, құрастырмалы бөлшектерге айналдыру үшін BISCO компаниясына сатылды. 4 шілдеде Портсмуттен шығып, 8 шілдеде Глазго кемесі Блайт қаласындағы Хьюз Болковтың кеме құрылыс орнатылысына сүйретіліп жеткізілді.