Кіріспе

Колумбия департаменті

Араука (aˈɾawka) – Колумбияның шығысындағы, Ориноко алабының со northernmost бөлігінде орналасқан департамент, Венесуэламен шекаралас. Арауканың оңтүстік шекарасын Касанар және Мета өзендері құрайды, бұл Арауканы Касанар және Вичада департаменттерінен бөліп тұрады. Батысында Араука Бояка департаментімен шектеседі. Араука аумағында орналасқан Каньо Лимон мұнай кен орындары Колумбияның мұнай өндірісінің шамамен үштен бірін құрайды. Оның орталығы – Араука қаласы.

Этимология

Араука атауы белгілі бір жергілікті халықтың атынан шыққан деп саналады, және олар арауак немесе аруако тайпаларымен туыс болуы мүмкін. Сонымен қатар, Араука атауы Чили және Аргентинаның арауканиялық немесе мапуче үндістерімен байланысты деген болжамдар да бар.

Тарих

Қазіргі Араука аймағына алғаш рет 1539 жылы Николаус Федерман бас сұққан. Ол қазіргі Венесуэланың оңтүстігінен және қазіргі Колумбияның шығыс бөлігінен өтіп, Георг фон Шпейердің жасағындағы әскери қызметкер болды. 1659 жылы католик миссиясы Гуахибо, У'ва, Аэрик және Чирико тайпаларының жерлерінде жаңа елді мекендер құра бастады. XVIII ғасырда, вице-король Педро Месия де ла Зерда басшылығымен иезуиттерден қуылған Августин реколлекттері өздерінің уағыздау миссиясын сәтті аяқтады. Олар катехизис орталықтарының бесеуін құрды: Cravo Solitude, Cuiloto San Javier, San Jose del Ele, Lipa San Joaquin және San Fernando de Arauca. 1810 жылы Араукания аймағы жаңа құрылған Касанар провинциясының бір бөлігіне айналды, ал 1819 жылы Араука Кундинамарка провинциясына қосылды. 1857 жылы Араука Бояканың тәуелсіз штатына енді, кейіннен ол Бояка департаментіне айналды. 1891 жылы Араука полиция бөлімі басшысы Педро Леон Акостамен құрылды. 1955 жылғы 20 қаңтардағы 113-ші декрет бойынша аймақ ұлттық жабдықтау басқармасына дейін көтерілді, ал 1991 жылғы 5 шілдедегі Конституциямен Араука департамент мәртебесін алды. Араука 1911 жылдан бері аймақтық орталық болып табылады.

География

Оның аумағы 23,818 км²-ды құрайды, көбінесе жазықтардан тұрады.

Жергілікті халық

Департаменттің жергілікті халқының жалпы саны 3591 адамды құрайды. Департамент аумағында 26 ресгуардо орналасқан. Бұл аймақты алты түпкілікті топ мекендейді: У’ва тайпасының 1124 мүшесі, Бетой тайпасының 800 мүшесі, Сикуани тайпасының саны 782, 441 Хитну тіркелген, Куиба тайпасының саны 241, Хитану тайпасының 110 мүшесі, Чирикоа тайпасының 63 мүшесі және Араукада 30 Пиапоко тіркелген. Департаменттегі басым этникалық топ – У’ва тайпасы. Олар Колумбияның Анд тауларының Шығыс жотасының солтүстік-шығыс етегінде, Боякадағы Сьерра-Невада-дель-Кокуйге дейін орналасқан. Олардың жалпы саны 7231 адам деп есептеледі және Чибча тілдер отбасына жатады. «У’ва» сөзі «сөйлей білетін, ақылды адамдар» дегенді білдіреді. 800 мүшесі бар Бетой тайпасы департаменттегі екінші ірі этникалық топ болып табылады. Олар Краво Норте өзенінің жағалауында және Таме муниципалитетінің аумағында қоныстанған. Олардың тілі Чибча тілдер отбасының бір бөлігі саналады. Өздерінің бастапқы тілін сақтамаса да, олар Бетой және испан тілдерінің қосылған түрінде сөйлейді. Бұл қосылған тілде Бетой тілінің кейбір грамматикалық құрылымдары сақталған. Гуахибо тайпасы Сикуани, Куиба, Чирикоа, Хитану (игуана) және Хитну (Макагуан) тайпаларына бөлінеді, олар Аравакан тілдерінде сөйлейді.

Экономика

Арауканың негізгі экономикалық қызметі мұнай өнеркәсібіне ортасталған, оның ең маңызды көзі – Каньо Лимон мұнай кен орындары. Аймақтың топырағы какао, банан, маниок, күріш, жүгері және жеміс ағаштарын, сондай-ақ африкалық пальма, сорго, соя және кендір сияқты өнеркәсіптік дақылдарды өсіруге қолайлы жағдайларды көрсетіп тұр. Мал шаруашылығы да департамент экономикасының маңызды бір бөлігі болып табылады.