Кіріспе

Airspeed Limited компаниясы 1931 жылы Англияның Йорк қаласында А. Х. Тилтман және Невил Шут Норвегия (авиациялық инженер және романист, өзінің есімдерін қаламдығы ретінде қолданған) тарапынан ұшақтар құру мақсатымен құрылған. Басқа директорлар А. Е. Хьюитт, Лорд Гримторп және Алан Кобхам болды. Эми Джонсон да акцияларға алғашқы жазылушылардың бірі болды.

Қор

Airspeed Ltd. Невил Шут Норвегия (кейін Невил Шут атымен танымал болған жазушы) және дизайнер Хесселл Тилтман құрған. Норвегия өзінің "Слайд ережесі: Инженердің өмірбаяны" атты автобиографиясында компанияның негізі қалуы және Оксфордтың жасалуы мен жаппай өндіріске шығарылуына әкелген процестер туралы айтады. Ұшаққа жиналмалы шасси орнатуы үшін ол Корольдік әуе кемелер қоғамының мүшелігіне ие болды.

Алғашқы операциялар

AS.1 Tern, алғашқы британдық жоғары өнімділікке ие планер (ұшақ), британдық планерлік рекордтарды жаңару арқылы жарнама жасау және қосымша капитал тарту мақсатымен салынды. Бір планерді екі-үш айда жасап шығарылды, ал жобалау бюросы мен шеберханасы Йорк қаласындағы Пикадиллидегі жартылай бос автобус гаражында орналастырылды. Шут Терннің алғашқы сынақ ұшуын жүзеге асырды. 1932 жылы Airspeed компаниясы AS.4 Ferry ұшағын жасады, ол үш қозғалтқышқа ие, он жолаушы тасымалдайтын және сэр Алан Кобхам үшін арнайы жасалған биплан болды. 1933 жылдың наурыз айында фирма Портсмут қаласына көшірілді, онда қалалық кеңес Airspeed талаптарына сәйкес салынған зауыс ғимаратына кең өтемақы шарттарын ұсынды. Алғашқы Airspeed Courier сол жерден 1933 жылы ұшырылды, ал 1934 жылы Courier ұшағының жетілдірілген, екі қозғалтқышты нұсқасы – Airspeed Envoy ұшырылды. Courier және Envoy үшақтарының екеуі де шағын санымен өндірілді. Сол жылы Envoy ұшағының қашықтығы ұзаққа арналған нұсқасы AS.8 Viceroy, Англия-Австралия MacRobertson Air Race үшін жасалды. 1934 жылдың тамызында Airspeed (1934) Limited компаниясы Swan Hunter & Wigham Richardson Limited кеме құрылыс компаниясымен бірлесіп акцияларды ашық сатуға шығарды. 1934 жылы алты Courier ұшағы операциялық компанияға әрқайсысы 5 фунт стерлингтен жалға алу шарты бойынша сатылды. Басқарушы директор Невил Шут, олардың Airspeed компаниясына қайта оралуы мүмкін екенін және "құрылған тип" ретінде қайтадан сату қиын болуы мүмкін екенін жазды. Ол аудиторлардың оларды есепке жазуға тырысуына қарсылық көрсеткені үшін "ашкөз" репутациясын алды, себебі соғыс жақындап келе жатқандықтан, кез келген өлшемдегі азаматтық ұшақтар "тез сатылады". Алты ұшақтың құны жиырма мың фунтқа жуық болғандықтан, оларды құнының жартысына дейін төмендету олардың шығындарына 10 000 фунт қосып, фирманың ұсынылған акциялар эмиссиясын өте тартымсыз инвестицияға айналдырады. Шут кеңсесінен "шеберханадағы" төрт жүз жұмысшыны және олардың отбасыларын көре алатын, олардың жұмыстарына тәуелді екенін білді. 1936 жылы сатылмаған Courier және Envoy ұшақтарының көп бөлігі сатылып, Испания Азамат соғысына жіберілді. Демонстрациялық Envoy испан ұлтшылдарына 6000 фунтқа сатылды, ақша қолма-қол төленді (алты 1000 фунттық Англия Банкі банкноты). 1935 жылы жалғыз Airspeed Viceroy Италия әскерлеріне қарсы пайдалану үшін Эфиопияға сатылуға жақын болды. 1934 жылы Шут Энтони Фокермен лицензиялық келісімшарт жасасу үшін келіссөздер жүргізді. Шут Фокерді "жақсы мінезді, ақылды және көмекші" деп тапты, бірақ "ауруға шалдыққан адам" және онымен келісімге келу қиын болды, себебі "оның жеке өмірі ретсіз болды". Фокер "күндіз-түнде және бейтаныс жерлерде" жұмыс істеді. Көбінесе "оның өте тиімді заң кеңесшісі мен хатшысы оның қайда екенін білмейтін". 1935 жылы Airspeed компаниясы Дуглас DC 2 және бірнеше Fokker типтері үшін лицензиялық келісімге қол қойды, ал Фокер жеті жыл бойы кеңесші болып жұмыс істеді. Airspeed компаниясы Грекия үшін Fokker D. XVII истребителін жасауды қарастырды, ол валюталық себептермен Ұлыбританиядан сатып алуды қалады. Шут және "Балқандағы бизнес әдістеріне жақсы бейімделген" Fokker өкілі Афинада үш апта өткізді, бірақ келісімге қол жеткізе алмады. Шут Балқанның бизнес әдістерін білу үшін "Жаралы қала" романын оқуды ұсынды. Бір жылдан кейін соғысқа қарай және олардың Әуе министрлігімен жасаған келісімдері голландиялықтардың Airspeed зауытына немесе басқарма отырыстарына баруына мүмкіндік бермеді.

Вользели қозғалтқышы

1936 жылы өндірісте немесе әзірлену үстінде болған барлық Airspeed ұшақтары Wolseley радиалды авиамоторын пайдалануға тиіс болды, оның шамамен бір бөлігін Nuffield компаниясы әзірлеп жатқан Wolseley Scorpio. Жоба 1936 жылдың қыркүйегінде шамамен екі жүз мың фунт жұмсалғаннан кейін тоқтатылды, себебі Лорд Нюфилд I.T.P. (Жүзеге асыру ниеті) келісім-шарт қағаздарын (ол кеңселерді шартты есепшілердің үлкен тобымен қайта бағдарлауды талап ететін) алғаннан кейін, әуе министрлігімен емес, тек соғыс кеңсесі мен адмиралтействомен жұмыс істеуді шешті. Невил Шут Норвегияның айтуынша, бұл өте жетілген мотор болған (және бағасы Шутқа арзан көрінген; қуат пен салмақ арақатынасы бойынша бәсекелес моторлардан әлдеқайда төмен), сондықтан оның жоғалуы Airspeed (және Ұлыбритания) үшін зор қайғы болды. Бірақ ол Лорд Нюфилдтен моторды сақтап қалуды сұрағанда, Нюфилд: "Сендерге айтайын, Норвегия, мен сол I.T.P. қағазын оларға қайтардым және оларға маймыл жаңғақты салған жерге қоя алатындарын айттым!" деді. Шут Вулсли мотордың жоғалуының әуе министрлігінің тым сақ мемлекеттік қызметкерлерінің кінәсінен Ұлыбритания үшін үлкен зиян екенін жазды. Шут: "Әуе министрлігінің іс әдістерін мойындау – алмаға құрт салумен тең" деді. "Соғыс және Адмиралтействоға қолма-қол ақшаға көлік құралдарын сатуды жалғастыру оңайырақ, олар сатып алудың қалыпты тәсілдерін сақтап қалды".

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылдың маусым айында de Havilland Aircraft Co., Ltd. компаниясы Swan, Hunter and Wigham Richardson, Ltd. компаниясынан Airspeed компаниясының қарапайым акцияларын сатып алу бойынша келіссөздерді аяқтағаны туралы ресми түрде жарияланды. Airspeed жеке компания ретінде өз есімін сақтап қалды, бірақ де Хавиландтың толық иелігіндегі еншілес компаниясы болды. 1943 жыл шамасында, болжам бойынша, Люфтваффе бомбалау қаупін азайту мақсатында, Суррейдегі Кобхам қаласындағы Фэрмил Мэнорде жаңа, шашыраңқы орналасқан жобалау бюросы ашылды; осы мекеме туралы көп мәлімет жоқ және қазіргі күні онда ештеңе сақталмаған. Airspeed компаниясының ең өнімді кезеңі Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары болды. AS.10 Oxford деп аталған екі қозғалтқышты жаттығу және жеңіл көлік ұшағы 8500-ден астам данада өндірілді. Корольдік әуе күштері мен оның одақтастары үшін 3800 AS51 және AS58 Horsa әскери планерлері құрастырылды. Олардың көпшілігі D күні қону операциясының бір бөлігі ретінде оккупацияланған Францияға, ал кейіннен Арнемге түсу үшін Нидерландыға бір реттік сапар жасады, Англиядан Дуглас Дакота және Хэндли Пейдж Галифакс сияқты ұшақтармен сүйретілді.

Соғыстан кейінгі операциялар

Компания 1944 жылғы 25 қаңтарда Airspeed Limited компаниясының атауымен қайта аталды. Соғыстан кейін ол коммерциялық нарық үшін 150-ден астам артық экс-RAF Oxford ұшақтарын AS65 Consuls моделіне түрлендірді. Airspeed компаниясы тамаша аэродинамикалық екі қозғалтқышты, қысыммен жабдықталған AS57 Ambassador ұшағын жасады. Бұл ұшақ British European Airways компаниясында бірнеше жыл бойы "Елизавета класы" ретінде табысты пайдаланылды. 1951 жылы Airspeed Limited компаниясы де Хавилландпен толыққандай біріктірілді, олар Ambassador ұшағының одан әрі дамуын тоқтатты, бірақ Ambassador паркі 1971 жылға дейін Dan Air сияқты шағын авиакомпаниялармен қызметін жалғастырды. Алғашқы Йорк зауыты 2015 жылдың қараша айында бұзылды.