Канада саяхатшысы және Юконның бұрынғы премьер-министрі Энтони Пеникетт

Кіріспе

Канадалық саясаткер

Антони Дэвид Джон Пеникетт (14 қараша 1945 жылы туған) – Канаданың Юкон аймағындағы делдалан және келіссөзші, сондай-ақ бұрынғы саясаткер. 1985 жылдан 1992 жылға дейін Юконның үшінші премьер-министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір және саяси қызметі

1945 жылдың 14 қарашасында Англияның Сассекс округінде дүниеге келген және Англияның Гертфордширдегі Сент-Олбанс мектебінде, сондай-ақ Альберта мен Онтариода білім алған Пеникетт Юкон өңіріндегі еңбек жолын Юконның Клинтон-Крик қаласындағы асбест кенішінде жұмысшы болып бастады, онда ол кәсіби одақ белсендісі ретінде дүбіршікші және наразылық комиссиясының төрағасы болды. Жаңа демократиялық партияның (ЖДП) белсендісі Пеникетт 1972 жылғы сайлауда Уолли Фирттің сайлауалды кампаниясын басқарды, ол Канада Парламентіне сайланған тұңғыш халық өкілі болды. 1974 жылғы федералды сайлауда ол Юкон өңірінен партияның үміткері болды, бірақ сайланбады. Содан кейін ол Юконға оралды, онда 1977 жылы Уайтхорс қалалық кеңесіне сайланды. Партия Юкон либералдық партиясынан орын саны бойынша басып өткеннен кейін Пеникетт оппозиция жетекшісі болды. 1985 жылғы аймақтық сайлауда партия сегіз орын жеңіп алды, Пеникетт үкімет басшысы болған азшылық үкіметін құрды. Партияның сегіз депутатының төртеуі алғашқы халықтардан шыққан, ал 1987 жылы Дэнни Джо жеңіске жеткеннен кейін үкіметте алғашқы халықтардың өкілдігі тоғыз депутатының бесеуіне жетті, бұл Канада парламентінде алғашқы халықтардың өкілдігі бойынша тарихи рекорд болып табылады. Ол Солтүстік-Батыс территорияларының премьер-министрі Деннис Паттерсонмен бірге Бірінші министрлер кеңесінде үлкен рөл атқару үшін күресті. Пеникетт үкіметі алғашқы халықтардың жер талаптары бойынша жағдайда келісімге келді, жеке алғашқы халықтармен алғашқы төрт келісімге қол қойды және азаматтармен кеңесе отырып, Юкон үшін экономикалық даму стратегиясын жасады. Пеникетт сонымен қатар жасқа, нәсілге, жынысқа немесе сексуалдық бағдарына қарамастан кемсітуге тыйым салатын Юкон Адам құқықтары заңын ұсынды. Сол жылы Пеникетт премьер-министр атағын алды, ол федералды және провинциялық үкіметтермен қарым-қатынаста аймақтың беделін арттыру мақсатында бұл атақты алған аймақтағы алғашқы үкімет басшысы болды. Пеникетт үкіметі Мич көлі келісімін қабылдамады, өйткені ол Юконның провинция болуына кедергі келтіреді деп сенді. Пеникетттің сөзіне сүйенсек, келісім Юкон тұрғындарының құқықтарын бұзады, өйткені ол әрбір қазіргі провинцияға жаңа провинция құруға абсолютті вето құқығын берді, сондай-ақ провинцияларға, бірақ аймақтарға емес, жаңа сенаторларды және Жоғарғы сот судьяларын тағайындау туралы кеңес беру құқығын берді және солтүстік халқына «мәңгілікке екінші дәрежелі азаматтар» болу үкімін шығарды. Пеникетт үкіметі келісімді сот арқылы күреске тартты, бірақ оның ісі Юкон апелляциялық сотымен қабылданбады. Кейінгі Шарлоттаун келісімі кезінде Пеникетт Мич кезінде көтерілген көптеген мәселелерді қайта көтерді, бірақ ол соңғы келісімді қолдады. Жеті жыл билікте болғаннан кейін 1992 жылғы сайлауда консервативті Юкон партиясы ЖДП-ны жеңді. Пеникетттің ізбасары Джон Осташек Пеникетттің «Премьер-министр» атағын қолдануын тоқтатып, «Үкімет басшысы» деген ескі атауға оралды және 1995 жылдың мамыр айында партиялық съезде Пирс Макдональд оны алмастырды. Кейін 1994 жылы Пеникеттті 1995 жылғы федералды Жаңа демократиялық партияның басшылығына кандидат ретінде ұсынуға тырысты, бірақ ол қатысудан бас тартты. Ол 1995 жылдың 27 қыркүйегіне дейін Уайтхорс-Батыс депутаты ретінде заң шығарушы органның құрамында болды, содан кейін Саскачеван премьер-министрі Рой Романоудың кеңсесінде саяси кеңесші лауазымына тағайындалды. 1998 және 2000 жылдар аралығында Пеникетт және оның әріптесі Джон Калверт мемлекеттік сектордың 32 келісімін (ерте зейнетке шығу, жалақы теңдігі және зейнетақы жоспарларына бірлескен басшылық) 250 000 провинциялық мемлекеттік қызметкерді білдіретін мемлекеттік сектор ұйымдарымен және одақтармен келісті. Бұл Канадада жасалған әлеуметтік келісімдердің ең көп саны. 2001 жылдан 2005 жылға дейін Пеникетт туған халықтардың келісімдері жөніндегі аға ғылыми қызметкер және Саймон Фрейзер университетіндегі Диалогтағы бакалавриат семестрінің қонақ профессоры болды. Ол сонымен қатар Уолтер мен Дункан Гордон қорымен және Батыс жағалауының экологиялық құқық саласында жұмыс істеді. Пеникетт 2013 жылға Вашингтон университетінің Арктика зерттеулеріндегі Канада Фулбрайт төрағасы болып тағайындалды. Бұл сыйлықтың мерзімі ішінде ол Генри М. Джексон халықаралық зерттеулер мектебінде болады және «21-ғасырда Арктикалық басқару мәселелеріне Канада мен АҚШ-тың көзқарастарын салыстырмалы зерттеу» жүргізеді. 2001 жылдан бері ол Тони Пеникетт келіссөздерінің президенті. 2020 жылы ол мұғалім, келіссөзші және мемлекеттік қызметкер ретінде атқарған еңбегі үшін Канада орденінің офицері атанды.

Born in Sussex, England, on November 14, 1945, and educated at St Albans School in Hertfordshire, England, and in Alberta and Ontario, Penikett began his Yukon working life as an asbestos mine labourer at Clinton Creek, Yukon, where he became active in his union as a shop steward and chair of the grievance committee. An activist with the New Democratic Party (NDP), Penikett was campaign manager in the 1972 election for Wally Firth, the first indigenous northern MP ever elected to the House of Commons. He was the party's candidate in Yukon in the 1974 federal election, but was not elected. He then returned to Yukon, where he was elected to Whitehorse City Council in 1977. With the party having surpassed the Yukon Liberal Party in seats, Penikett became Leader of the Opposition. In the 1985 territorial election, the party won eight seats, forming a minority government with Penikett serving as government leader. Four of the party's eight MLAs were of First Nations descent, with a by election win by Danny Joe in 1987 bringing First Nations representation in the government to five out of nine; this remains the all time historical record for First Nations representation in a Canadian legislature. He and Dennis Patterson, premier of the Northwest Territories, also fought for a greater role at First Minister's conferences. Penikett's government negotiated and signed an umbrella agreement for First Nations land claims, negotiated the first four agreements with individual First Nations, and developed an economic development strategy for the Yukon in consultation with citizens. Penikett also brought forward the Yukon Human Rights Act, which banned discrimination on the basis of age, race, gender or sexual orientation. Later that year, Penikett took on the title of Premier, the first government leader in the territory to be given that title, in a bid to increase the territory's clout in relations with the federal and provincial governments. Penikett's government opposed the Meech Lake Accord, believing it would make it impossible for the Yukon to ever become a province. According to Penikett, the accord violated the rights of Yukon residents by granting to each existing province an absolute veto over the creation of a new province, as well as by giving provinces, but not territories, consultation rights on the appointment of new Senators and new Supreme Court justices, and would condemn northerners to "forever be second class citizens". Penikett's government fought the accord in court, although its case was dismissed by the Yukon Court of Appeal. During the subsequent Charlottetown Accord negotiations, Penikett raised many of the same concerns that he had during Meech, although he ultimately supported the final deal. After seven years in power, the NDP was defeated in the 1992 election by the conservative Yukon Party. Penikett's successor, John Ostashek, dropped Penikett's use of the title "Premier", reverting to the older form "Government Leader", and was succeeded by Piers McDonald at a party convention in May 1995. There was an attempt later in 1994 to draft Penikett as a candidate in the federal New Democratic Party's 1995 leadership contest, but he declined to run. He remained in the legislature as the MLA for Whitehorse West until September 27, 1995, when he resigned to accept a position as a policy advisor in the office of Saskatchewan Premier Roy Romanow. Between 1998 and 2000, Penikett and his colleague John Calvert negotiated 32 public sector accords (on early retirement, pay equity and joint trusteeship of pension plans) with public sector employer organizations and unions representing 250,000 provincial public employers. This is to date the largest number of social contracts ever negotiated in Canada. From 2001 to 2005, Penikett was a senior fellow on native treaty issues and a visiting professor for the Undergraduate Semester in Dialogue at Simon Fraser University. He has also worked at the Walter and Duncan Gordon Foundation, and for West Coast Environmental Law. Penikett was appointed as the University of Washington's Canada Fulbright Chair in Arctic Studies for 2013 14. For the duration of this award, he will be located at the Henry M. Jackson School of International Studies, and conducting a “Comparative Study of Canadian and U. S. Approaches to Issues of Arctic Governance in the 21st Century.”

Since 2001, he is the president of Tony Penikett Negotiations. In 2020 he was named an Officer of the Order of Canada, in recognition of his contributions as a teacher, negotiator and public servant.

Жеке өмір

Пеникет – актер Тахмо Пеникеттің әкесі, ол «Battlestar Galactica» сериалындағы Карл Агатон және «Dollhouse» сериалындағы Пол Баллард рөлдерімен танымал. Оның егіз қыздары Сара мен Стефани Пеникет те «Psych» және «The L Word» телесериалдарында түскен. Олардың анасы Лулла Сьерра Джонс – Уайт-Ривер алғашқы ұлтының мүшесі. Пеникетт «Жазылу: Британдық Колумбиядағы алғашқы халықтардың келісім шарты жасауы» (Дуглас және МакИнтайр, 2006); «Жынды аулаушы» (BBC TV, Лондон, 1972) және «La Patrouille Perdu» (ORTF, Париж, 1974) екі телефильмі; және бірнеше пьесаның авторы.