Кіріспе

Альбертаның премьер-министрі 1992–2006 жылдар аралығында, канадалық саясаткер

Ральф Филип Клейн (1 қараша 1942 – 29 наурыз 2013) – канадалық саясаткер және журналист, Альбертаның 12-ші премьер-министрі және Альбертаның Прогрессивті консервативтік қауымдастығының басшысы, 1992 жылдан 2006 жылы зейнетке шыққанға дейін қызмет етті. Клейн сонымен қатар 1980 жылдан 1989 жылға дейін Калгари қаласының 32-ші мэрі болды. Ральф Альберта штатының Калгари қаласында туып өсті. 11-сыныпта оқуын тастап, бір жыл бойы Канада Корольдік әуе күштерінің резервіне қосылды, содан кейін Калгари бизнес колледжіне түсті. Кейін Клейн Калгари бизнес колледжінде мұғалім және директор болып жұмыс істеді, одан кейін коммерциялық емес ұйымдармен байланыс жұмыстарын атқарды. Содан кейін Клейн Калгаридегі танымал журналист ретінде жұмыс істеді, онда жұмысшы табының, маргиналданған топтардың және халықтардың қиындықтары туралы жазды, осы топтардың ішінде беделді болды. 1980 жылы Клейн саясатқа бет бұрып, Калгари қаласының мэрі болып сайланды. Ол 1980-жылдардағы мұнай өнеркәсібінің өрлеуі мен құлдырауын, CTrain желісінің кеңейтілуін және 1988 жылғы қысқы Олимпиада ойындарын басқарды. 1989 жылы Клейн мэрліктен кетіп, төрт жыл бойы Дон Гетти үкіметінде қоршаған ортаны қорғау министрі болып тағайындалды. 1992 жылы Клейн Альбертаның Прогрессивті консервативтік қауымдастығының басшысы болып сайланды және 1993 жылғы Альберта штатының жалпы сайлауында партияны көпшілік дауыспен жеңіске жеткізді. Клейн прогрессивті консервативтік үкіметтің дәстүрін жалғастырып, одан кейін тағы үш рет көпшілік дауыспен жеңіске жетті. Клейннің ресми емес стильі Альберта тұрғындарына ұнады, ал оның саяси тәжірибесі мен орталықтандырылған басқару стилі оған «Король Ральф» деген лақап атты әкелді. Премьер-министр ретінде Клейн мемлекеттік қызметтерді қысқарту және мемлекеттік мүлікті жекешелендіру саясатын жүргізді. Бұл экономикалық стратегия 1990-жылдардың соңында мұнай мен газ бағасының өсуіне байланысты провинциялық салық түсімдерінің артуымен аяқталды, нәтижесінде шығындар артты және провинциялық мемлекеттік қарызы төленді. Клейннің премьер-министрлік қызметі 14 жылға созылды және 2006 жылдың 14 желтоқсанында Альбертаның Прогрессивті консервативтік партиясының жаңа басшысы Эд Стелмахтың қызметке кіргенімен аяқталды.

Алғашқы жылдар

Клейн Калгариде Филип Эндрю Клейн (1917–2014) және Флоренс Жаннет Харпер (1924–2004) отбасында дүниеге келді. Оның әкесінің ата-анасы Германиядан және Англиядан келген иммигранттар еді. Оның әкесі Фил Альберта штатының Роки-Маунтин-Хаус қаласында туды, кедейлікте өсті және Ұлы депрессия кезінде жұмыс іздеп, пойызбен саяхат етті. 1940-жылдардың басында ол Флоренс Харперге, официантқа үйленді және оның ата-анасының Калгаридегі жертөлесінде тұрды, сонымен бірге құрылыс саласында жұмыс істеуге тырысты. Ральф Клейннің ата-анасы ол бес немесе алты жасында ажырасып, ол Калгаридің солтүстік жағында анасының ата-анасымен және Роки-Маунтин-Хауста анасымен бірге тұрды. Анасынан бөлініп кеткеннен кейін, Клейннің әкесі 1950-жылдардың көп бөлігінде Альберта штатындағы кәсіпқой күрескер ретінде Фил "Қойғыш" Клейн деген есіммен жұмыс істеді, кейіннен бизнесмен болды. Ральф Клейн Калгаридің жұмысшы табының бір бөлігінде өсті және 11-сыныпта орта мектепті тастап, Канада Корольдік әуе күштерінің резервіне қосылды, содан кейін өмірінде орта мектепті аяқтады. Клейннің әуе күшіндегі қызметі қысқа болды, ол 18 жасқа толғаннан кейін бір жылдан соң үйіне оралды. Клейн Калгари бизнес колледжінде бухгалтерлік есеп және бизнес-администрацияны оқыды, кейіннен колледждің мұғалімі және директоры болды. Кейіннен Атабаска университетінде оқыды. Калгари бизнес колледжіндегі қызметінен кейін Клейн 1963 жылдан 1969 жылға дейін Калгаридегі Қызыл Крест және Біріккен Жолы ұйымдарының Оңтүстік Альберта айманындағы кеңселерінде қоғамдық байланыстар жөніндегі лауазымды иеленді. Клейн 1961 жылдың 29 сәуірінде Хилда Мей Хепнерге үйленді. Олар Портаж-ла-Прейриде Клейн әуе күшінде оқып жатқанда танысты. Екі жақты мінезді адамдар болғандықтан, олардың қарым-қатынастарын сақтауда көптеген қиындықтар туды. 1960-жылдардың соңы мен 1970-жылдардың басында бірнеше рет ажырасып, Клейн мен Хилда 1972 жылдың 29 наурызында ажырасты, себебі неке бұзушылық деп айтылды. Хилда екі баланың күтімін алды. Клейн ажырасқаннан үш ай өткен соң Викторияда туған Колин Эвелин Хамильтонға үйленді, ол Империал Ойл компаниясында бухгалтер болып жұмыс істеген және түнде бармен болған екі баласы бар жалғыз ана еді. Олар Колиннің анасының жертөлесінде пастор Роберт А. Симпсонның куәлігінде үйленді және Ральф пен Колиннің бір баласы болды.

Журналистік мансап

Клейн 1969-1980 жылдар аралығында Калгариде радио және теледидар тұлғасы ретінде танымал болды. Ол CFCN телеарнасы мен радиосында азаматтық істер жөніндегі аға репортер болды. Клейн мұқият репортаж жасау және тілге келмейтін, "аяқтан шағылысқан" репортер ретінде беделге ие болды. Клейннің репортаж стилі оны журналистер қауымдастығынан шеттетіп, CFCN жаңалық тобының қызғанышына себеп болды. Клейн таңертеңгі жиналыстардан жиі қашып, сирек хабарласатын, бірақ кешке жаңа материал әкеп келді. Мансабының басында Клейн Калгаридің Ист-Виллиджіндегі Сент-Луис қонақ үйінің барының тұрақты мейманы болды, ол қаладағы қалалық құлдыраудың символы еді. Клейннің азаматтық істер жөніндегі алғашқы жұмысы жаңадан сайланған, қалыпты емес әкім Род Сайкстың ізін кесумен байланысты болды. Әкім Сайкс пен Клейн арасындағы қарым-қатынас өте өзгермелі болды. Клейн әкімге Калгари полиция қызметінің 13 жасар ұлына қатысты марихуананы ұстау ісі туралы ескертті, Клейн бұл істе есірткіні кәмелетке толмаған балаға таңуға тырысқан болуы мүмкін деп ойлады. Сондай-ақ Клейн Сайкске қалалық көздерден қаржы алатын конгресс орталығы туралы Канадалық телерадио корпорациясының дайындап жатқан хабары туралы ескертті, Сайкс оны уақытша тоқтатып қойды, бірақ Клейннің себептері өзімшіл болды, себебі CBC хабары Клейннің материалдарынан бұрын жарияланатын еді. Клейннің "Неке" атты хабары оған және CFCN-ге кездесулердің жазбаларын жариялағандығы үшін жеке өмірге қол сұғу айыптары тағылуына әкелді, бірақ айыптар кейіннен соттан алынып тасталды. 1973 жылғы мұнай дағдарысы Калгариде экономикалық өркендеуге алып келді, ал Клейн қалалық жаңарудан пайда көре алмаған төмен тап, шеттен шығарылғандар мен олардың күресі туралы хабарлар жариялады. Бұл қиындықтардың арасында қытайлық канадалықтардың күресі және Калгаридің Қытай ауданында есірткі сату, жезөкшелік және басқа да қоғамға зиянды әрекеттердің жариялануынан туындаған жағымсыз пікірлерді жеңу болды. Клейн өз жұмысы арқылы қауымдастықпен тығыз байланыс орнатып, қытайлық канадалық қауымдастыққа қатысты нақты және ізгі көзқарас қалыптастыруға көмектесті. Клейн байкерлік топтар туралы ашық және сыншыл хабарлар жасады, сонымен бірге олармен бірге өмір сүріп, көңіл көтеру арқылы олармен жақын қарым-қатынас орнатты. 1977 жылы CFCN жаңалықтарының директоры Томпсон Макдональд Клейнге Блэкфут халқының Сегізінші келісімнің 100 жылдығына қатысты сезімдері туралы зерттеу жұмысын тапсырды. Клейн пен оператор Альберта штатының Глайхен қаласына кетіп, ұзақ уақыт бойы Макдональдпен байланыспады, бұл Клейн үшін қалыпты жағдай болғанымен, жаңалықтар директоры үшін алаңдаушылық тудырды. Клейн түрмеден хабарласты, ол үкіметтік шенеунікпен дау кезінде RCMP офицерлерімен ұсталғаннан кейін. Клейн Блэкфут халқының мүшелерімен жұмысын жалғастырды, олар оны жергілікті дінмен таныстырды және оған рухани кеңесші тағайындады. Клейннің хабарлауының нәтижесінде "ақтардың ниеттері мен резервациядағы аборигендердің шындығы арасындағы алшақтықты" көрсететін қозғалысқа толы деректі фильм жасалды. Клейннің деректі фильмінде кедейлік пен өмірдің қиындықтары көрсетілді, сондай-ақ алкогольге тәуелді адамдарға ванна экстрактының үлкен қорын жоғары бағамен сатқан азық-түлік дүкендерінің иелерімен сұхбат алынды. Клейн Блэкфут халқымен бірге өткізген уақытын бағалағанмен, ол бұл тәжірибе туралы көпшілік алдында жиі айтпады, тек деректі фильмге кірмеген жайттарды жақын достарымен және отбасы мүшелерімен бөлісті. Оның еңбегі үшін Сиксика халқы Клейнді "Ақ жазушы" деп атап, оны досы деп есептеді.

Калгари қаласының әкімі

Клейн Калгари қалалық кеңесінің бағытына, қаланың тығырыққа тірелуіне және мэр Росс Алгердің ұсынған азаматтық орталығына наразы болды. Ұсынылған алып қалалық орталық үшін қалалық кеңес бес блок радиустағы мүлікті сатып алуға, тарихи және шағын ғимараттарды бірінен соң бірін сатып алуға мәжбүр болды. Клейн наразылығын ай сайынғы «Калгари журналындағы» бағаналары арқылы білдірді, онда қаланың қатаң «төбелес» және мүлікті мәжбүрлеп алу тактикасы, Боу өзенінің ластанған жағдайы, көлік жоспарлау және Ctrain, ашық үкіметтің әлсіздігі мен ақпараттық бостандық туралы жазды, бірақ әрқашан бағаналарын оптимизммен аяқтап, оқырмандарына қаланы қалай жақсартуға болатыны туралы ойлануға шақыратын. Мақалалары арқылы Клейн Калгари сайлаушыларының назарын аударып, олардың кездесетін мәселелерін көрсетті. Соңында Клейн бұрынғы мэр Род Сайкстен орталық көшеде қоқыс іздеп жүрген «сақалды» сомдаған актер мен түсірілім тобы туралы естіді. Клейн дереу сол жерге барып, оқиғаны түсірді. Түсірілім тобы Алгердің қайта сайлануы үшін телеарнаға жарнама түсірген жарнама агенттігіне тиесілі екенін мойындады. Алгер бұрын өзінің жаңа «азаматтық орталығы» қоғамға жарамайтын топтарды алып тастайтынын айтқан еді, ал CFCN арнасының жарнама туралы хабары Алгерді циник және манипулятор ретінде көрсетіп, оның қолдауын азайтты. Клейннің соңғы деректі фильмі «Армандар, схемалар және құмды ұнтақ» азаматтық орталық туралы пікірталасқа адамдық көзқарас қосты, бұзылатын барлардың тұрақты клиенттерімен, қонақүйлерде тұратындармен және шағын бизнес иелерімен сұхбаттасты, соның салдарынан тарихи, бірақ тозығы жеткен ғимараттарды сақтау қажеттігін көрсетті. 20 тамызда, түсірілім тобының оқиғасынан және деректі фильмнен кейін Клейн әдеттегідей таңертеңгі CFCN жаңалықтарындағы жиналысқа келді және Алгерге қарсы мэрлікке үміткер болады деп мәлімдеді. Клейннің сайлауалды науқаны қиындықтармен басталды, оның қаражаты аз болды және науқанды қалай жүргізуді немесе еріктілерді қалай ұйымдастыруды білмеді. Ол досы, заңгер Вебстер Макдоналдты және еңбек ұйымының төрағасы Тед Такацты науқанын басқаруға шақырды, бірақ екеуі де жеткілікті тәжірибелі болған жоқ. Соңында ол 20 досын жинап, алдермендікке өтуді талқылады. Клейнді мэрлікке үміткер болуға көндіргеннен кейін, олар «Клейн тобы» деп аталған, оның саяси мансабының барлық кезеңінде оны қолдаған сергек жақтастар тобын құрды. Біраз уақыттан кейін ол жергілікті кәсіпкер Джек Сингердің сыйлаған шағын кеңсесінде сайлауалды кеңсесін ашты және оның науқаны қарқын алуға басталды. Осы кеңседе ол алғаш рет Калгари университетінің саяси ғылым факультетінен шығып қалған Род Лавпен танысты. Лав бастапқыда Алгердің науқанында жұмыс істеуге ұсыныс жасаған, бірақ оған қызығушылық тудырған лауазым ұсынылмады. Клейннің науқаны қаржылық тұрғыдан қиын болғанымен, өсуін жалғастырды, Клейн барлығы 22 000 доллар ғана жинады. Сайлауға бір апта қалғанда Клейннің беделі жақсарды, көптеген адамдар оның Алгермен теңесіп, үшінші үміткер Питер Петрасуктан озып кеткенін айтты. Алгер, қайта сайланатын мэр, сайлауға 150 000 доллар жинады, Сауда палатасының күшті қолдауын алды және таза аты бар еді. Оның қарсыласы Петрасук ірі этникалық сайлаушылар базасы мен айтарлықтай қаржы жинау мүмкіндігіне ие танымал заңгер болды. Клейн бұрынғы мэр Сайкстен қолдау сұрады, ол әлі де сайлаушылар арасында зор ықпалға ие болды. Сайкс бұрынғы кандидаттарға ешқандай кандидатты қолдамайтынына уәде бергендіктен, бас тартты, бірақ Клейннің сайлауда мүмкіндігі бар екенін айтатын сұхбатқа келісті. Соңғы мэрлік дебат сайлауға 36 сағат қалғанда өтті, онда Алгер мен Петрасук өсіп келе жатқан бюджеттер туралы таласқан, ал Клейн тақырыптарды елемеді және есеп беру, ашық үкімет және калгариандықтарды қаламен мақтан тұту туралы сөйледі. Клейннің 1980 жылғы 15 қазандағы жеңісі қаладағы көптеген адамдарды, тіпті оның әкесін де таң қалдырды, ол жаңалыққа сенгісі келмеді. Біраз уақыттан кейін Клейн Калгаридің 32-ші мэрі және қалада туған екінші мэр болып тағайындалды. Кейіннен Клейн екі рет қайта сайланды, алғаш 1983 жылы және тағы 1986 жылы.

Саяқпен салынған үйдің құрылысы

Клайн өзінің қала басшысы лауазымын ірі инфрақұрылымдық жобамен бастады. Жаңадан көшірілген «Калгари Флеймс» хоккей клубы, қала 1988 жылғы Қысқы Олимпиадаға өтініш дайындап жатқан кезде қалаға келді. Екі мақсат үшін де стадион қажет болды, сондай-ақ қалалық кеңес қаланың жаңа Олимпиадалық аренасы үшін бірнеше орналасқан жерлердің артықшылықтарын талқылады және таңдауларын қаланың шығыс жағындағы Виктория Парк ауданындағы екі аймаққа дейін тарылтты. Сонымен қатар, қаланың батыс жағындағы және солтүстік маңындағы Аирдриде арена салуды ұсынған бірнеше кәсіпкерлердің бастамалары да қарастырылды. Виктория Парк аудандық бірлестігі өз аумағында арена салуға қарсылық көрсетті және қажет болған жағдайда қаланың Олимпиадаға үміткерлігіне қарсы шығумен қауғасты. 1981 жылдың 3 наурызында қалалық кеңес 20 000 орындық аренаны «Стампид» алаңында, «Корралдан» шығысқа қарай және Виктория Паркке оңтүстікке қарай салуға дауыс берді. Аудандық бірлестік жаңа аренаны салу үшін жерді қайта бөлу мәселесінде қаламен күресін жалғастырды, бұл олардың ауданындағы көлік қадаусыздарынан қорқуға және құрылыстың басталуына көптеген қымбат кешігулерге әкелді. 1981 жылдың шілдесінде қала әкімі Ральф Клейн аренаға бөлінген жерді облыстық үкіметке беруді сұрады, бұл шағымдану процесін айналып өтуге және мақұлдауға қол жеткізуге бағытталған әрекет болды. Облыс жергілікті аудандық бірлестіктердің наразылықтарына қарамастан қалаға қолдау көрсетті және құрылысты бастауға мүмкіндік беретін жоспарлау ережелерін күшпен өзгертуге сирек қолданылатын өкілеттіктерін пайдаланды. Келесі күні, 1981 жылдың 29 шілдесінде құрылысшылар аренаның құрылысын бастады. Халықаралық Олимпиада комитеті жобаның іске асырылып жатқанына ризашылық білдірді, бұл туралы XV Қысқы Олимпиада ойындарының ресми есебінде былай делінген: «Бұл нысанның қазірдің өзінде салынып жатқаны (Калгаридің) өтінішіне сенімділік қосты және Калгаридің Ойындарды өткізуге деген бейілділігін көрсетуде оң фактор болды».

1988 жылғы Калгаридегі қысқы Олимпиада ойындары

Ол өзінің қызметі кезеңінде 1988 жылғы қысқы Олимпиада ойындарын өткізді, бұл қысқы ойындарды қабылдаған алғашқы канадалық қала болды. 1988 жылғы Калгари Олимпиадасын өткізу үшін Канадалық Олимпиадалық комитеті (COA) ұсынған үсынысқа бәсекелес Ванкувер тобы ұсынған қаражаттан шамамен үш есе көп қаржы жұмсалмақ. Ральф Клейн және басқа да қоғамдық лидерлер Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) делегаттарын қызықтыру үшін әлемді шарлады, өйткені қала Швецияның Фалун және Италияның Кортина-д'Ампеццо қалаларының бәсекелес үсыныстарымен күресті. Ойындар Клейн мен Калгари қаласы үшін сәттілікке жеткенімен, бірқатар мәселелер де болды. Тұрғындарға билеттердің тек 10 пайызы "Олимпиадалық инсайдерлерге", ХОК шенеуніктеріне және демеушілерге берілетіні уәде етілген, бірақ кейін OCO'88 ең маңызды жарыстарға билеттердің 50 пайызы инсайдерлерге кеткенін мойындауға мәжбүр болды. Кейіннен қала әкімі Клейн "жабық дүкен" саясатын ұстанғаны үшін сынға алған ұйымдастыру комитеті ХОК шенеуніктері мен демеушілерге билеттерді басымдықпен беру жөніндегі міндеттемелерін тиісті түрде жеткізе алмағанын мойындады. Бұл оқиғалардан бұрын OCO'88 билет менеджеріне ұрлық және алаяқтық айыптары тағылды, себебі ол американдықтарға канадалық емес, АҚШ долларымен төлеуді және билеттерді ұйымдастыру комитетінің емес, өз компаниясының пошта жәшігіне қайтаруды сұрап, билетке өтініш нысандарын өзгерткен. 1988 жылғы Олимпиада кезінде Клейн Норвегия королі Олав V-ті өзінің жүргізушісі деп жаңылыстырып, одан көлікті әкелуін сұрады. Олав таңғалып, күміс темекі сақтағышын шығарып, кім екенін түсіндірді, содан кейін Клейн одан темекі сұрады.

Жеңіл темір жол транзиті

Клайн 1981 жылғы 25 мамырда, оның бірінші мерзімі басталғаннан кейін көп ұзамай жұмыс істей бастаған және қала халқының өсуімен бірге кеңейтілген Калгаридің жеңіл рельстік көлік жүйесін (Ctrain деп белгілі) басқарды. Жүйені Калгари қалалық әкімдігінің көлік департаментінің бөлімі ретінде Калгари Транзит басқарады. Оңтүстік желісінің солтүстік-батысқа қарай кеңейтілуі жоспарланған, бірақ саяси ықпалдар нәтижесінде "Солтүстік-шығыс желісі" құрылды, ол Уайтхорн станциясынан (36 көше Солтүстік-шығыс және 39 даңғыл Солтүстік-шығыс) қала орталығына дейін салынды, сондай-ақ екі желі үшін 10 көше Оңтүстік-батыста жаңа қалалық терминал станциясы 1985 жылғы 27 сәуірде ашылды. Оңтүстік желісінің қаланың солтүстік-батысына дейінгі жалғасы болған "Солтүстік-батыс желісі" 1987 жылғы 17 қыркүйекте, 1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына дейін ашылды.

Облыстық саясатқа кірісу

1988 жылы премьер-министр Дон Гетти Клейнге Прогрессивті консервативтік партия мүшелігіне түсуді ұсынды. Геттидің беделі Альбертаның қаржылық жағдайы нашарлағанда, мұнай мен газ бағасы төмендегенде азайды, сондықтан ол Калгаридің танымал мэрін бағалы кандидат деп санады. Клейн Гетти үкіметінде министрлік лауазым талап етті, және Гетти оған келісті. Клейн премьер-министр Брайан Малруниден де федералды прогрессивті консерваторлар қатарына қосылу туралы ұсыныс алды, ол кабинеттік тағайындауды қамтыды, бірақ Клейннің әйелі Коллин бұл қадамға ықылас танытпады. Клейн жергілікті саясаттан провинциялық саясатқа көшті және 1989 жылғы жалпы сайлауда Калгари-Элбоу сайлау округінен заң шығарушы жиналысының депутаты болып сайланды. Клейн сайлауда жеңіске жетіп, либералдық кандидат және заңгер Гилберт Кларк пен тағы екі үміткерді 49,6 пайыз дауыспен басып өтті. Содан кейін ол Дон Гетти үкіметінде Қоршаған ортаны қорғау министрі болып тағайындалды, ал премьер-министр өз үйі Эдмонтон Уайтмудтағы сайлауда жеңіліп, «қауіпті» Прогрессивті консервативтік Стетлер округіне сайлану үшін екі ай күтуге мәжбүр болды. Қоршаған ортаны қорғау министрі ретінде Клейннің жетістіктеріне қоршаған орта заңнамасын біріктіру және Ұлттық ресурстарды сақтау кеңесін құру кірді. Көшбасшылыққа үміткер және Мәдениет министрі Дуг Мэйн «Біз бұл провинцияны қайтарып ала алмаймыз, темекі шегіп, ішіп, жол салып, қуанышпен қарсы алатын премьер-министрмен үкімет бола алмаймыз» деп сынға алды. Екінші дауыс беру 5 желтоқсанда үш кандидатпен өтті, Клейн 46 245 дауыспен (60 пайыз) үлкен басымдыққа ие болды, Бетковски 31 722 дауыс жинады және Прогрессивті консерваторлар партиясының жетекшісі болып сайланды. Бір аптадан кейін, 1992 жылдың 14 желтоқсанында Альбертаның премьер-министрі болып ант берді. Клейннің көшбасшылық конференциясындағы жетістігі саяси байқаушыларға күтпеген оқиға болды және Прогрессивті консервативтік фракцияның Бетковскиге көптеген қолдау көрсетуіне қарамастан орын алды. Клейннің жеңісі бірінші және екінші дауыс беру арасында партия мүшелігін сатып алған ауылдық Альберта тұрғындарының халықтық қолдауымен байланысты болды.

Премьер-министр

Ральф Клейн 1992 жылғы 14 желтоқсанда күтпеген жеңісінен кейін Альбертаның 12-ші премьер-министрі болып тағайындалды. 22-ші Альберта заң шығарушы жиналысының қызмет мерзімінің үшінші жылында мандат іздеген жаңа үкімет сайлауға дайындық жұмыстарын бастады, ол Клейн премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін, 1993 жылғы 15 маусымда жеті ай өткен соң өтті. Прогрессивті консервативті партия басшылығы үшін Клейннің көптеген қарсыластары 1993 жылғы сайлауға қатыспады, олардың ішінде Нэнси Бетковски, Джон Олдринг, Даг Мейн және Рик Орман болды. 1993 жылғы сайлау кампаниясы кезінде Клейн Гетти әкімшілігінен алшақтап, премьер-министр болып тағайындалғаннан кейінгі қысқа мерзімде жүзеге асырған өзгерістерін ерекше атап өтті. Декор, Клейн үгіт жүргізіп жатқан мәселелер бойынша прогрессивті консервативті партияның моральдық құқығы қалмағанын, көптеген мәселелер бойынша келісетін премьер-министрмен бетпе-бет кездескенде айтты. 1993 жылғы сайлау Клейн үшін табысты болды, партиясы сегіз орыннан айырылып, 59-дан 51-ге дейін азайды. Прогрессивті консерваторлар 1989 жылғы көрсеткіштен 0,2 пайызға артық дауыс жинап, көпшілік үкіметін сақтап қалды, бірақ дауыстардың 45 пайызынан да аз жинады. Оның партиясы Калгаридегі барлық орындарды, екі орынды қоспағанда, жеңіп алды, ал Эдмонтоннан толығымен шеттетілді. Декордың либералдары 32 орынмен және дауыстардың 40 пайызымен оппозиция құрды, ал Рей Мартиннің Жаңа демократтары барлық 16 орыннан айырылып, дауыстардың он пайызын алып, пропорционалды түрде сегіз немесе тоғыз депутатқа ие болуға тиіс болса да, заң шығарушы жиналыстан тыс қалды. 1993 жылғы сайлау Клейннің провинциялық сайлаудағы ең нашар нәтижесі болды, 32 либерал Клейннің премьер-министрлік қызметінің 12 жылында ең ірі оппозицияны құрады. Клейннің 1997 жылғы сайлауы табысты болды, ол дауыс берушілердің көпшілігінің 51 пайызын және заң шығарушы жиналыста 63 орынды, оның ішінде Эдмонтонда екеуін жеңіп алды. Клейн 2001 жылғы сайлаудағы ең күшті үкіметін құрды, дауыс берушілердің 62 пайызын және 83 орынның 74-ін жеңіп алды, бұл Питер Лаугид кезеңінен бері ең ірі көпшілік үкімет болды. 2001 жылғы сайлауда жаңа либералдық көшбасшы және бұрынғы прогрессивті консервативті партия басшылығына таласқан Нэнси Макбет (бұрынғы Бетковски) жеңіске жетті. Клейннің 2004 жылғы соңғы сайлауында прогрессивті консервативті партияның қолдауы төмендеді, Кевин Тафттың Либералдық партиясы мен Брайан Мейсонның ЖСД-сына қарсы дауыстардың 47 пайызымен 62 орын жеңіп алды.

Альберта артықшылығы: Клейннің үнемдеу науқаны

1980 жылдардың ортасына қарай әлемде мұнайдың артық өндірісі байқалды, шикі мұнайдың қоры мол болды, мұнайдың әлемдік бағасы барреліне 35 доллардан 10 долларға дейін төмендеді. Бұл жағдай 1970 жылдардағы экономикалық дағдарыстардың (әсіресе 1973 және 1979 жылдардағылардың) салдарынан және отын бағасының жоғары болуынан туындаған энергияны үнемдеу шараларының нәтижесінде 1980 жылдардың басында басталды. Time журналында «әлем мұнайдың артық өндірісіне уақытша ие болып отыр» делінген. 1993 жылы Клейн билікке келген кезде Альбертаның қарызы миллиард долларға жеткен. Оған алкоголь сатудан түскен кіріс, «Альберта Энергия Корпорациясы» және басқа да бизнес ұйымдарындағы провинцияның үлесі де кірді. 1995 жылға қарай, жаңартылмайтын ресурстардан түскен кірістердің, корпоративтік салықтардың және лотереядан алынатын салықтардың өсуіне байланысты Клейн үкіметі бюджетті теңгеріп, провинцияның тапшылығын жоспардан екі жыл бұрын жойды. Бұл мемлекеттік шығындарды 1,9 миллиард долларға қысқартуға және 4500-нен астам мемлекеттік қызметкердің жұмысы тоқтатылуына әкелді. 1995 жылдан кейін мұнай мен табиғи газ бағасының өсуі провинцияға айтарлықтай роялти кірісін әкелді. Клейнның жаңа міндеті – халықты өзінің консервативті саясатын сақтап, жақында қысқартылған мемлекеттік қызметтерге «қайта инвестициялауға» көндіру болды. 1997 мен 2001 жылдар аралығында мемлекеттік шығындар 60 пайызға өсті, бұл бұрынғы үкімет одақтастары, мысалы, «Канадалық салық төлеушілер федерациясы» және басқа консервативті ой-саналы ұйымдардың наразылығын тудырды. Клейн Альберта үкіметін жекешелендіру мен келісімшарт жүйесіне негізделген, тиімді жұмыс істейтін ұйым ретінде қайта құруға тырысты. Прогрессивті консерваторлар «Үкіметті қайта құру» кітабының авторларының бірі Тед Гейблерді және Жаңа Зеландияның бұрынғы еңбекші үкіметінің қазынашысы Роджер Дугласты кең ауқымды реформалар бойынша кеңес беру үшін шақырды. 2004 жылғы Калгари Stampede фестивалінде Клейн провинция 2005 жылы мемлекеттік қарызын толығымен өтеу үшін қажетті қаражатты жинағанын мәлімдеді. «Бұл үкімет пен осы провинция халқы енді қарызды өтеу үшін салықтың бір долларын да жұмсамайды. Бұл күндер өтті және менің үкіметім үшін олар мәңгілікке аяқталды. Егер қажет болса, біз бұдан былай қарызға батпау үшін заң қабылдаймыз», – деді Ральф Клейн 2004 жылы. 1980 жылдардың ортасынан 2003 жылдың қыркүйегіне дейін NYMEX биржасындағы шикі мұнайдың бағасы әдетте барреліне 25 доллардан төмен болды. Әлемде мұнай бағасының өсуі 1990 жылдардың ортасынан бастап Альберта провинциясында үлкен профицитке әкелді.

Даму бонусы

2003 жылы мұнай бағасының әлемдік деңгейде өсуімен байланысты Клейн алғаш рет Альберта тұрғындарына мемлекеттік мұнай роялтисін төлеу мүмкіндігін қарастырды. Бағдарлама ресми түрде 2005 жылдың қыркүйегінде жарияланды, салық декларациясын тапсырған әрбір Альберта тұрғыны «Ральф баксы» деп аталған «Гүлдену бонусын» алды. Бағдарламаға сәйкес, Альберта үкіметі түрмеде отырмаған әрбір тұрғынға 400 доллар көлемінде бір реттік төлем жасады, бұл төлем пошта арқылы чектермен жүзеге асырылды және құны 1,4 миллиард долларды құрады. «Гүлдену бонусы» бағдарламасы сынға ұшырады, сыншылар қаражатты инфрақұрылым, денсаулық сақтау немесе білім беруге жұмсаудың тиімдірек екенін айтты. Клейн сынға жауап ретінде, егер Альберта тұрғыны чекке мұқтаж болмаса, «оны қайтарып жіберуге немесе қайырымдылыққа беруге» болатынын мәлімдеді және төлемді «кейбір адамдар үшін бұл үлкен маңызға ие» деп қорғады. ATB Financial компаниясының Тодд Хирш: «Біз жоғары білім беру жүйесіне инвестиция салудың көптеген мүмкіндіктерін жіберіп алдық деп ойлаймын; оның орнына біз ақшамызды ысыраптап жібердік. Адамдар бірнеше кешкі ас ішіп, «Хаммер» көліктеріне бензин құйды, соның бәрі болды» деді. Бұл 23-ші заң шығарушы жиналысқа қатысты, ол 204 ауруханалық кеңес органдарын 17 аймақтық денсаулық сақтау органына біріктірді. Ауруханалық кеңестерге қай ауруханаларды жабуға немесе оларды қоғамдық емханалар деңгейіне төмендетуге қатысты шешімдерді қабылдау үшін маңызды тәуелсіздік берілді. Нәтижесінде бірнеше қалалық ауруханалар жабылды, соның ішінде 1998 жылы имплозия арқылы қиратылған Калгари қалалық ауруханасы, сондай-ақ Калгаридегі тағы бір аурухана және Эдмонтондағы бір аурухана жабылды. Жедел жәрдем көрсететін орындардың саны үш жыл ішінде екі есеге азайды, көптеген медициналық қызметтердің көлемі қысқартылды немесе тоқтатылды. 2000 жылы Клейн үкіметі 24-ші Альберта заң шығарушы жиналысына денсаулық сақтауды ішінара жекешелендіруге қатысты Денсаулық сақтауды қорғау туралы заң жобасын (11-заң жобасы) енгізді, бұл заң шығарушы жиналыс алдында үлкен наразылықтарға әкелді. Бұл заң жеке меншік клиникаларға жеңіл операцияларды жасауға және науқастарды түнде қабылдауға мүмкіндік берді, бұрын мұндай қызметтер тек ауруханаларда ғана көрсетілетін. Клейн реформаға қарсы күрескен екі НДП депутатын кінәлады, наразылықтарды қоздырды және оны әлі де қолдайтын реформадан бас тартуға мәжбүрледі. Федералды денсаулық сақтау министрі Аллан Рок заңға қатысты үлкен алаңдаушылығын білдірді, бірақ Денсаулық сақтауды қорғау туралы заң Канаданың денсаулық сақтау туралы заңын бұзады деп санамады. Клейн үкіметі денсаулық сақтауда тиімділікті арттыруды жалғастырды және 2002 жылдың басында Дон Мазанковски басқарған Премьер-министрдің денсаулық сақтау жөніндегі консультативтік кеңесі реформаларға қатысты есебін жариялады, ол көбінесе Мазанковски есебі деп аталады. Есепте үкімет толыққанды қабылдаған 43 ұсыныс қамтылған, оның ішінде таңдаудың көбеюі, жеке сектордың қатысуының артуы, бәсекелестік пен есеп берудің күшейтілуі, қамту аясының азаюы және Альбертаның денсаулық сақтау жүйесіне Medicare жүйесін пайдаланушыларының төлемдерін ұлғайту қарастырылды. Мазанковски есебінің жекешелендіруге бағытталғандығы күтілген еді, алайда байқаушылар одан да радикалды есеп күткен. Бірнеше айдан кейін жарияланған 2002 жылғы бюджет Medicare сыйлықақыларын, темекі және алкоголь салығын көтерді, зейнеткерлерге тіс және көздік көмекті жойды, сондай-ақ корпоративтік салық ставкаларына төмендету жасады. 2005 жылдың шілдесінде Клейн американдық және канадалық жүйелер арасындағы денсаулық сақтаудың «үшінші жолы» туралы сөз сөйледі, ол Канаданың денсаулық сақтау туралы заңын бұзуы мүмкін бірқатар провинциялық денсаулық сақтау реформаларын ұсынды. Клейннің Альбертадағы реформалары пайда табуға мүмкіндік беретін медициналық қызметтерді және кезекті қысқартуға мүмкіндік беретін, «науқастарға кейбір операцияларға қолма-қол ақша төлеуге және дәрігерлерге мемлекеттік және жеке денсаулық сақтау жүйелерінде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін» жағдай жасады. Кейіннен сол буклет eBay желісінде Альбертаның либералдық партиясының жетекшісі Кевин Тафттың қолы қойылған «Политиканы жылдам жасау» деген жазумен 1400 долларға сатылды. Бұрын ол заң шығарушы жиналыс алдында либералдық партия жетекшісі Кевин Тафтты жалғаншы деп атағаны үшін кешірім сұрады, бұл парламенттік емес тіл деп есептеледі. Ол: «Кешіріңіз, спикер мырза. Мен «жалғандық» деген сөзді қолданбаймын. Мен ол әрқашан шындықты айтпайды деймін». 2006 жылдың наурыз айында Онтарио провинциясының премьер-министрі Далтон МакГинти Альбертада Клейн ұсынған, төлем жасағандарға операцияға жылдам қол жеткізуге мүмкіндік беретін екі деңгейлі денсаулық сақтау жүйесіне қарсы шығып сөйлеген кезде Клейн: «Мен дәрігер емеспін, бірақ менің ойымша, мырза МакГинтидің уақытынан бұрынғы болжамдары бар» деді. «Бұл денсаулық сақтауда 14 753 лауазымның санын қысқартумен қатар жүрді. Альбертаның денсаулық сақтау жүйесін аймақтық деңгейге көшіру денсаулық сақтау қызметтерін ұйымдастыруға бағытталған».

Ральф Клейн және мұнай құмдары

Калгари экономикасы мұнай өнеркәсібімен тығыз байланысты болғандықтан, қаладағы өсім 1981 жылы мұнайдың орташа жылдық бағасының ең жоғары деңгейіне жетті. Мұнай бағасының өсуімен Альбертаның 2004 жылғы бюджетінің артығы 4 миллиард долларды құрады. Осы артық қаражат провинция 3 миллиард долларлық қарызын жоюға жұмсалды. "Ральф Клейннің мұрасы оның үкіметінің провинцияның энергетика саласын дамытудағы рөлімен тығыз байланысты, әсіресе солтүстік Альбертаның мұнай құмдарының дамуы гүлденген кезде провинцияны басқарған рөлі." – Келли Крайдерман.

Клейн Альбертаның роялти жүйесін өзгертіп, мұнай компаниялары жобаның құнын өтегенге дейін Альбертаға пайдасының тек бір пайызын төлеуін қамтамасыз етті. Құн өтелгеннен кейін роялти 25 пайызға дейін өсті. Канадалық мұнай өндірушілер қауымдастығы (CAPP) 2006 жылы мұнай құмдарынан түскен роялти 4 миллиард долларға жуық болғанын мәлімдеді. Канадалық азық-түлік инспекциясы жүргізген тергеу нәтижесінде 2700 бас ірі қара мал сойылды. АҚШ және Жапония басқа елдермен қатар, Канададан сиыр етінің экспортын дереу тоқтатты. 2003 жылдың желтоқсанында АҚШ-пен сауда қатынастары одан әрі нашарлап, Вашингтон штатының Якима қаласына жақын фермаға Канададан әкелінген сиырда ЕҚҚ анықталды. Клейннің ЕҚҚ-ға реакциясы көп сынға ұшырады, ол "Өзін сыйлайтын фермер атып, көміп, үндемеген болар еді, бірақ ол солай істемеді" деген мәлімдеме жасады, бұл солтүстік Альбертадағы малшыға сілтеме жасады, оның малдары сою орнына жеткізілгенде ауруға шалдыққан. АҚШ шекарасында Канадалық етті ірі қара малдың экспорты тоқтатылды, басқа елдер де соған еліктеді. Жапония АҚШ шекарасын қайта ашуға кедергі келтірді, себебі егер Канадалық сиыр еті қосылса, АҚШ сиыр етін қабылдауды қайта қарастыруы мүмкін екенін мәлімдеді. АҚШ 2003 жылдың соңында 30 айдан кіші ірі қара малдан бастап, 2004 жылы ет өнімдерінен және 2005 жылдың шілдесінде сауданы азайтудан бастап, Канададан сиыр етін импорттауға шектеулерді кезең-кезеңмен жеңілдетті. Жапония Канадамен сауданы қайта ашуға баяурақ кірісті, ал Канаданың сиыр етіне қатысты соңғы шектеулер 2019 жылы алынып тасталды. Экономиканы әртараптандыру шараларының аясында, Экология министрі ретінде Клейн 1990 жылдың желтоқсанында Alberta Pacific Forest Industries Inc. компаниясының Солтүстік Америкадағы ең ірі целлюлоза зауытын салуын мақұлдады. Зауыт 1980-жылдардың соңында енгізілген жоғары экологиялық стандарттарға сәйкес салынған жаңа буынның алғашқысы деп жарияланды. Альберта Пасифик Альбертаның мұралық жинақ қоры арқылы Альберта үкіметінен 264 миллион доллар қарыз алды, бұл Клейн "тиімді келісім" деп атады. 1997 жылдың 31 наурызында Бас аудитор мен провинциялық қазынашының кеңесіне қарамастан, Клейн Альберта-Пасифик бірлескен кәсіпорнына қарыздың барлық пайызын, жалпы сомасы 140 миллион долларды, целлюлоза бағасы төмен болған кезде есептен шығарды. Клейн бұл туралы мәлімдеген кезде ұлттық жаңалықтарға енді, себебі ол үкіметтің мақұлдауына қарсылық білдірген экологиялық белсендіге қарсылық көрсетті. Клейн өзінің әрекеттерін осы белсендінің бірінші болып наразылық білдіргенін атап өтті. 2000 жылдың наурыз айында Клейн некеге қатысты заңнаманы өзгертіп, некенің тек қана қарама-қарсы жынысты екі адам арасындағы одақ екенін анықтады және бұл шешімді "независимость" шартын қолдана отырып, оқшаулауға тырысты. 2004 жылдың желтоқсанында Клейн бір жынысты неке мәселесі бойынша ұлттық референдум өткізуді ұсынды. Бұл жоспар Пол Мартиннің үкіметі және консервативті партияның федералды басшысы Стивен Харпер тарапынан тез қабылданбады. 2005 жылы Канада Парламенті азаматтық неке туралы заңды (C 38 заң жобасы) мақұлдағаннан кейін, Клейн бастапқыда өз үкіметінің бір жынысты некеге лицензиялар беруіне қарсы күресетінін мәлімдеді. Алайда, ол кейіннен бұл пікірінен бас тартып, федералдық заңға қарсы тұрудың заңдық жолы жоқ екенін (не "независимость" шарты арқылы, не провинцияның азаматтық некеге қатысты билігі арқылы) жариялады және үкімет 2005 жылдың 20 маусымында некелерді ресми мойындады.

Құқық қорғау органдары

Клейн үкіметі кезінде Альберта шерифтері бөлімі қазіргі түріне қайта ұйымдастырылды. Клейн үкіметі RCMP орнына, арнайы провинциялық құқық қорғау міндеттерін орындау үшін шерифтер бөлімінің алдағысы CAPS-ті жиі пайдаланды. 2006 жылы CAPS атауы өзгертілді және жаңадан құрылған шерифтер бөлімі бұрын провинциялық полиция органы – RCMP-нің қарауында болған жұмыстарды өз мойнына алу үшін қарқынды түрде кеңейтілді. Осы кезде Альберта құқық қорғау шараларына жедел жауап беру топтары да құрылды.

Қоршаған орта

Клейннің әлеуметтік және экологиялық көзқарастарын қарсыластары немқұрайлы деп қарады. Жақтастары жауап ретінде Клейн тек қана мемлекеттік қаржыландырудың шектеулі болуына сәйкес дұрыс басымдықтарды таңдап отырғанын айтты. Кейіннен ол өзінің отставкасы 2008 жылдың басында партия басшылығы сайлауында ізбасар таңдалғаннан кейін күшіне енеді деп ұсынды. Клейн бұл кестеге партия делегаттары 2006 жылдың 31 наурызында оның басшылығын қарау үшін дауыс беруге бірнеше күн қалғанда хабарлаған. Оның зейнетке шығу кестесі, сондай-ақ 2006 жылдың маусым айына дейін басшы лауазымына үміткер болғысы келетін әрбір министр отставкаға кетуі керек деген хабарламасы, үлкен дау тудырды, оның ішінде министр Лайл Обергтен келген сын да болды, ол кейіннен министрлік қызметінен босатылып, фракциядан шеттетілді. 2006 жылдың 31 наурызында өткен басшылықты қарау дауысында делегаттардың тек 55 пайызы Клейнді қолдады. Бұл оның бұрынғы қарауларда алған 90 пайыздық қолдау деңгейінен төмен және Клейн жалғастыру үшін қажет деп санайтын 75 пайыздан әлдеқайда төмен болды. Нәтиже Клейннің басшылығына "қиын соққы" ретінде сипатталды. Дауыс беруге дейін Клейн егер ол басшылықты қараудан "айқын" артықшылықпен жеңіске жетпесе, дереу отставкаға кететінін айтқан. Дауыс беруден кейінгі сағаттар ішінде Клейн делегаттарға қолдау көрсеткендері үшін алғыс айтып, болашағын қарастыруға бірнеше күн кететінін мәлімдеді. «Бұл дауыс берудің нәтижелерін ескере отырып, мен партия шенеуніктерімен және қызметкерлеріммен келесі қадамымды талқылауға ниеттімін. Мен мұны мүмкіндігінше жылдам жасаймын және жақын арада болашағым туралы шешім жариялаймын», деді ол. Бұл Алберта Прогрессивті Консервативтік Партиясының басшылығы үшін жарыстың ресми басталуы болды. Алайда, Клейн 2006 жылдың 14 желтоқсанында жаңа ПК басшысы Эд Стелмах қызметке кіргенге дейін премьер-министр қызметін атқаруын жалғастырды. Клейн 2007 жылдың 15 қаңтарында заң шығарушы орган мүшелігінен кетті.

Кейінгі өмірі

2007 жылдың 18 қаңтарында «Борден Ладнер Гервейс» заң фирмасы Клейннің, заңгер емес, олардың фирмасына аға бизнес кеңесшісі ретінде қосылатынын жариялады, ол «Альбертада, Канадада және Солтүстік Америкада бизнес жасауға ниеттенген клиенттерімізге құнды түсініктер ұсынады» деді. 2007 жылдың 9 шілдесінде Business News Network телеарнасына берген сұхбатында Клейн консервативті премьер-министр Стивен Харперді және федералды қаржы министрі Джим Флаэртиді табыс трестері мәселесін дұрыс басқармағаны және табыс трестеріне салынатын салық туралы уәдесін орындамағаны үшін сынады. Канадалық табыс трестері инвесторлары қауымдастығының мәліметінше, салық ережелерінің өзгеруі инвесторларға 35 миллиард долларлық шығын келтірді. Стивен Харпер 2006 жылғы федералды сайлау кезінде «қарттардың жинаған ақшасына тиіспеуге» уәде берген еді. 2008 жылдың 27 наурызында Франция үкіметі Клейнді Құрмет легионы орденінің офицері етіп тағайындады. Бұл шешімді Канада үкіметі 2007 жылдың 24 қарашасында бекіткен болатын. 2010 жылдың 20 наурызында Клейн Crossroads Television System телеарнасында «On the Clock» деп аталатын жеке телешоуында пайда болды. Алтын таққа отырған Клейн жауаптарды бағалап, ең жақсы жауап берген қатысушыларға «Ральф Бакс» сыйлайды. Ойын соңында ең көп «Ральф Бакс» жинаған адам жеңімпаз деп жарияланады.

Ауру және өлім

2010 жылдың 15 желтоқсанында өмір бойы темекі шегетін Клейннің өкпе ауруы – ҚОБЖ (әрекетсіздікке байланысты тыныс алудың шектелуі) дертімен ауырып жатқаны хабарланды. Оның көптен бері дос болған Хал Уокер Клейннің "дұрыс емес" екенін айтты. 2011 жылдың 8 сәуірінде Клейннің Pick ауруынан, прогрессивті деменцияның бір түрінен зардап шегіп жатқаны хабарланды. Клейн 2011 жылдың қыркүйегінде ҚОБЖ және деменцияның асқынуларына байланысты ауруханаға түсті. Ол 2013 жылдың 29 наурызында Калгариде қайтыс болды.

Құрметтер

2005 жылдың қыркүйек айында Альбертада өткен Франкофония парламенттік ассамблеясының американдық аймағының 22-ші мәжілісінде премьер-министр Ральф Клейн мен спикер Кеннет Ковальски өздерінің құзырындағы француз тілі мен мәдениетін насихаттауға үлес қосқан тұлғаларға берілетін «Ла Плеяд» орденімен марапатталды. Клейн 2008 жылы Франция тарапынан Құрмет легионының офицері атанды, ал 2010 жылы Альбертаның Еңбегі сіңгендері орденіне ие болды. 2011 жылы Калгари университетінің құрметті докторлық дәрежесі, 2012 жылдың соңында Канада орденінің мүшесі болды. 1980 жылы Калгари қаласының мэрі болып сайланғаннан кейін Клейн «Oots squi peeks» деген есіммен, яғни «Көк құс» деген мағынада құрметті қара аяқ тайпасының бастығы атанды – осындай құрметке ие болған екі адамның бірі. Клейн рухшылдыққа шабыттанды және провинциялық сайлауға дайындалу үшін тер дөңгелектерде (sweat lodges) рухани жаттығулар жасады, портфелінде бүркіт қауырсынымен жүрді және кеңсесіне қант шөптен тоқылған өрімдер іліп қойды. Калгаридегі Ральф Клейн паркі – өмірінде әкімдік қызмет атқарған бұрынғы мэрдің есімімен аталатын алғашқы парк. Паркте экологиялық білім беру орталығы және судың сапасын жақсарту үшін жасалған жасанды батқылық жерлер бар, бұл сулар Боу өзені жүйесіне құяды. 2014 жылдың шілдесінде Альберта тұрғындары арасында 1985 жылдан бері ең жақсы премьер-министр кім деген сауалға жауап берушілердің 59% Ральф Клейнді таңдады.

Даулар

Ральф Клейн көпшілікке қоғамдық оқиғаларымен және оның беделіне елеулі нұқсан келтірмейтін дау-дамайлар мен жанжалдарға төзімділігімен кеңінен танымал болды. Клейннің алкогольдің ықпалында жасаған іс-әрекеттері Альберта және Канада азаматтары арасында жақсы белгілі және кеңінен таралған. Прогрессивті консервативтік қауымдастықтың басшылығына үміткерлігіне дейін Клейн журналистер мен саясаткерлердің оның ішімдік ішуіне қатысты сұрақтарына тап болды, нәтижесінде Edmonton Journal газетінің тілшісі Дон Мартин: "Шындығын айтсақ, Клейннің бауыры көп жұмыс істейді" деді. Клейн сұрақтарға жауап беріп: "Мен кештерді ұнатамын, иә. Мен бұл туралы әріптестеріммен бөлістім, бір-екі тіңге ішетінімді айттым. Бірақ мен өзгерте аламын. Бірақ мен мүлдем ішпейтін болам дегенді білдірмейді" деді. Клейн көбінесе казиноларда, жеке карта ойнайтын бөлмелерде, видео лотерея терминалдарында және ат жарыстарында көрінетін. Клейн казинода жүздеген долларларға тікелей ставка жасағанын, бір түні 7000 долларға дейін ұтылғанын ашық мойындады, бұл оның "қомар ойынына тәуелділігінің" шегінде екенін көрсетті. 1980-жылдардың соңында Клейн Калгаридегі бір барда Grim Reapers Мотоцикл клубының екі мүшесімен бірге суретке түсірілді, кейіннен олар Hells Angels клубына өтті. Бірнеше жыл өткен соң, бұл суретті Hells Angels оған қарсы пайдаланды, ол Альбертадағы екі мотоцикл клубының бірігуіне қарсылық білдірді және 1997 жылы полицияға қаржыландыруды арттыруға уәде берді. Клейн саяси мансабында көптеген наразылықтарға тап болды, соның ішінде 1990 жылдың желтоқсанында Аттабаскадағы 1,6 миллиард долларлық Альберта-Тынық мұхиты целлюлоза зауытының жобасын мақұлдау туралы хабарлаған баспасөз конференциясында наразылық білдірген адамға саусағын көрсеткені суретке түсірілді, ал 2003 жылдың шілдесінде Калгаридегі жыл сайынғы Премьер-министрдің таңғы асы кезінде оған пирог лақтырылды. 1994 жылдың сәуірінде Клейн провинциялық сот судьяларының жалақысын төмендетуге қарсылық білдірген жастар сотының судьясының "өте тез, өте тез" жұмыстан босатылуы керек екенін айтты. Сот бұл пікірді "жаман" деп бағалады. Клейннің алкогольге қатысты қоғамдық пікір 2001 жылдың желтоқсанында, ол Эдмонтондағы 249 төсектік үйсіздер үйіне, Герб Джеймисон орталығына мас күйінде келген кезде шиеленістікке жетті. Клейн мен дәлізde ұйықтап жатқан үйсіз адамдар арасында жанжал орын алды. Келіссөз барысында Клейн оларға жұмыс іздеуді бұйырды, бірақ кейбір үйсіздер жұмысы бар екенін, бірақ тұруға шамалары жетпейтінін айтты. Дауласып тұрған Клейн орталықтан шығарылды, шығарда ол үйсіз адамға ақша лақтырды. Биограф Дон Мартиннің айтуынша, Клейн келесі күндері әдеттегі кестесін сақтады, ал оқиға туралы хабарлар БАҚ-та пайда бола бастағанда, Клейн бұл оқиғаны есіне түсіре алмады. Оқиғадан кейін Клейн баспасөз конференциясын шақырып, алкогольге тәуелді екенін мойындады және ішімдікті азайтуға немесе тоқтатуға уәде берді. Ол алкогольді "шайтан" және "қорқынышты жануар" деп атады, бірақ алкоголизмнен зардап шегетінін мойындамады. Клейн өмірінің көптеген сәттерінде мас болғанын мойындады, соның ішінде 2001 жылғы жалпы сайлау кеші, бір ай бұрын АҚШ-тың бұрынғы президенті Билл Клинтонды таныстырған кезде және Калгаридің спорт комментаторы Эд Уэйленнің естелік шарасында. 2006 жылдың ақпанында "Western Standard" журналы Клейннің әйелі Колин Клейн туралы пікірлерін жариялағаны үшін сынға түсті, ол метис тегінен шыққан. Рик Долфинның Колин Клейн күйеуіне тым көп ықпал етеді деген мақаласында аты-жөні аталмаған дереккөз: "Ол премьердің әйелі болуын тоқтатқаннан кейін, ол қайтадан қарапайым үнділік болып қалады" деген сөзді келтірді. 2006 жылдың 9 қарашасында қайырымдылық кешінде Клейн бұрынғы консервативті парламент мүшесі Белинда Стронахтың есебінен әдепсіз әзіл айтты: "Белинда мені консервативті ретінде тосттады, бірақ, әрине, қазір ол либерал және мен оның өтіп кеткеніне таңғалған жоқпын; оның денесінде бір ғана консервативті сүйек болған деп ойламаймын, бірін қоспағанда". (Бұл Канаданың Консервативтік партиясының мүшесі болған оның бұрынғы жігіті Питер МакКейге қатысты.) Клейн бұл әзіл үшін кешірім сұраудан бас тартты, "тост - тост, тост - тост" деді.