Кіріспе

Жапондық кәсіби күресі (жапонша: プロレス) – Жапонияда дамыған кәсіби күрестің басты стилі. Бұл термин «профессионалды күрес» (プロフェッショナル・レスリング) сөзінің жапонша айтылуынан шыққан, ол пуроресу деп қысқартылған. Бұл термин ағылшын тілінде сөйлейтін жанкүйерлер арасында Хисахару Танабенің онлайн Usenet қауымдастығындағы әрекеттерінің арқасында танымал болды. Американдық күрес дәстүрінен өркендеп, ол өзінің жеке бір құбылысына айналды. Жапондық кәсіби күресі психологиясы және спортты ұсыну әдісімен ерекшеленеді. Көптеген кездесулер әділ аяқталады, ал көптеген ұйымдар бұрыштар мен әстеңкелерді қолданбайды. Жапон күресі аралас жекпе-жек өнерлерімен байланысымен де белгілі. Пуроресу әлі де танымал және ірі ұйымдардан көп көрермендерді тартады. Осының және басқа жекпе-жек өнерлерімен байланысының арқасында көрермендер мен күрескерлер пуроресуді жауынгерлік спорт түрі деп қарастырады. Сондай-ақ, Жапонияда «Пуроресу» термині шыққан еліне қарамастан, барлық кәсіби күреске қатысты екенін атап өту керек. Мысалы, WWE және Ring of Honor сияқты американдық ұйымдар Жапонияда «Пуроресу» деп аталады. Жапон күресі тарихшысы Фуми Сайто былай деді: «Пуроресу – жапон тіліндегі ағылшын тілі, ал АҚШ-та кәсіби және әуесқой күреске бірдей сөз қолданылады. Жапон тіліндегі «сумо» сөзі сияқты ұғымды түсіну оңай. Сіз екеуін де, тіпті бәсекелестік немесе кәсіби күрес деп атайсыз».

Ережелер

Пуроресуда әртүрлі ережелер бар, олар басқа елдердегі күрестен мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Пуроресуді басқаратын арнайы орган болмаса да, белгілі бір жалпы стандарт қалыптасқан. Әрбір ұйымның өзіндік ерекшеліктері бар, бірақ олардың барлығы оқшауланып, шатасуды болдырмайды. Мұнда сипатталған кез келген қағида – тек стандарт есептеледі және нақты ұйымның ресми ережелерімен толық сәйкес келе бермейді.

Қатты стиль

Антонио Иноки басқарған New Japan Pro Wrestling, Инокидің күрес спортының "күшті стиль" әдісін пайдаланды, бұл стиль Лу Тез, Карл Гоч және Билли Робинсон сияқты күрескерлердің стильдеріне күшті әсер еткен еді. Күрескерлер жекпе-жек өнерінен соққылар мен тепкілерді енгізді, сондай-ақ бағындыру күресіне ерекше мән берілді. Иноки әртүрлі жекпе-жек өнерлерін меңгергендермен алдын ала келісілген "әр түрлі стильдегі жекпе-жектер" арқылы танымал болды. Бұл 1976 жылы Мұхаммед Алимен нағыз жекпе-жекке әкелді, оны бүкіл әлемде шамамен 1,4 миллиард адам тамашалады. New Japan-ның көптеген күрескерлері, оның ішінде Сейджи Сакагучи, Тацуми Фудзинами, Акира Маэда, Сатору Саяма, Йошиаки Фудзивара, Нобухико Такада, Масакацу Фунаки, Масахиро Чоно, Шинья Хашимото, Рики Чошу, Минору Сузуки, Шинсуке Накамура және Кейджи Муто сияқты жұлдыздар, нағыз жекпе-жек өнерінен келді. Осы стиль атыс күресінің дамуына және Универсалды күрес федерациясының құрылуына себеп болды. Саяма 1985 жылы аралас жекпе-жек өнерінің (ММА) пионері – Шуто ұйымын құрып, негізін қалады. Сол жылы Саяманың шәкірті Цезарь Такэши Шутбоксингті құрды. Фунаки, Сузуки және басқалар Pancrase ұйымын құрып, UFC 1-ден шамамен екі ай бұрын алғашқы турнирін өткізді. Маэда 1991 жылы RINGS ұйымын атыс стиліндегі жарыстарды өткізу үшін құрды, ол 1995 жылы нағыз ММА жарыстарына көшуді бастады. Такада PRIDE және Rizin ұйымдарының негізін қалаушылардың бірі болды.

Одо ("Патша жолы")

Ōdō ("Патша жолы"; сондай-ақ "Патша жолы" деп аударылады) – All Japan Pro Wrestling-тен бастау алған стиль, ол ең жақын байланыста төрт тірекпен (四天王, Shitennō) – 1990-шы жылдардағы AJPW күрескерлері Тошиаки Кавада, Кента Кобаши, Мицухару Мисава және Акира Тауэ үшін бейресми атау. Дегенмен, осы төртеудің қатысуымен өткен жекпе-жектер Жапонияда "Шитенно пуроресу" деп аталады. Еуропалық күрес стилінің ықпалынан өзгеше, ōdō көбірек "повествовательный" стильді таңдады. Алайда, ōdō американдық кәсіби күрестен айырмашылығы, оның көптеген сюжеттік құралдарынан бас тартты. Бұрыштар мен трюктер мүлдем болған жоқ, себебі ōdō-дағы барлық оқиғалар матчтардың өзінде орын алды. Баба бағыныштарды ұнатпағандықтан, олар да шешуші нокауттарға орнына алынып тасталды. 2011 жылы жапондық G Spirits журналы Мисаваның 1993 жылғы 29 шілдедегі Кавадаға қарсы ауыр салмақтағы үштік тәж чемпионатын қорғауын Шитенно стиліндегі алғашқы жекпе-жек деп атады, ал 1993 жылғы Дүниежүзілік ең мықты тегті анықтау лигасының финалында Мисава мен Кобаши Кавада мен Тауэмен күресті, ол 2014 жылы Tokyo Sports басылымында стильдің "толыққанды нысаны" деп танылды. Каваданың айтуынша, ұрыс рухына ерекше мән берілген ōdō матчтары "соңғыда қойған шекті бұзу" туралы болды. Алайда, бұл эскалация ақырында бас пен мойынға бағытталған қауіпті маневрлерді қолдану арқылы көрініс тапты. Кәсіби күрестің журналисі және тарихшысы Дейв Мелтцер оның қайтысынан кейін Мисаваның "тәуелсіз психоздық соққылар алғанын" атап өтті, оның ішінде басына түсетін артқы суплекстер де болды. AJPW Мисава Pro Wrestling Noah-ды құру үшін жаппай көшіп кеткеннен кейін, әсіресе Мотоко Баба өз акцияларын Кейжи Мутохқа сатқаннан кейін, ōdō-дан алыстады, бірақ Noah өз брондарында ōdō-ны жалғастыра берді. Ōdō-ның бұл элементі кәсіби күреске кері әсері үшін сынға ұшырады, ал 1990-шы жылдардағы All Japan күресі заңды түрде қауіпті маневрлерге жауап ретінде ескерту ретінде келтірілді. Мелтцер 2009 жылы бас құлатудың "ешқашан қажет емес" екенін жазды, өйткені Мисава мен оның AJPW-дегі әріптестері бұл маневрлерді өз стиліне енгізгенге дейін "жанжалдағы ең жақсы жекпе-жектер" болды. Жапониядағы әйелдер кәсіби күресі, әдетте, Joshi puroresu-ға маманданған промоушендермен басқарылады, АҚШ-тағыдай, ерлер үстемдік еткен промоушендердің бөлімдері емес (негізгі ерекшелік FMW болды, әйелдер дивизионы аз болған ерлер промоушені, бірақ содан кейін де бәсекелестікті қамтамасыз ету үшін әйелдер федерацияларының талантына байланысты). Алайда, Joshi Puroresu акциялары әдетте ерлер Puroresu акцияларымен келісімдерге ие, олар бір-бірінің атақтарын заңды деп таниды және карталарды бөлісе алады. All Japan Women's Pro Wrestling 1970 жылдан 1990 жылға дейін доминантты ұйым болды. AJW-дің алғашқы ірі жұлдызы 1974 жылы Мах Фумиаке болды, содан кейін 1975 жылы Джеки Сато мен Маки Уэда "Көрікті жұп" ретінде танылды. 1980 жылдардың басында "Көрікті жұп" ұрпағының орнын басып, екінші толқынның үздік жұмысшыларының басты жұлдыздары Ягуар Йокота мен Дьявол Масами танылды. Сол онжылдықта "Crush Gals" деп аталатын Чигуса Нагайо мен Асука Арыстанның көтерілуі болды, олар жаппай команда ретінде Жапонияда бұрын-соңды болмаған табысқа жетті, бұл әлемдегі кәсіби күрестің тарихында кез-келген әйел күрескерге естілмеген. Олардың Дэмп Мацумотомен және оның "Гокуаку Домей" ("Атрозивті Альянс") үйірімен ұзақ уақыттан бері жүргізіліп келе жатқан қақтығыстары 1980-ші жылдары Жапонияда өте танымал болды, олардың теледидардағы матчтары жапон теледидарындағы ең жоғары рейтингті хабарландыруларға әкелді, сондай-ақ үгіт-насихат үнемі сарайларды сатып жіберді. 1985 жылы Жапонияның екінші әйелдер күресінің жауынгерлік күресінен құрылды. Алғашқы шоу 1986 жылы 17 тамызда өтті. Ол зейнеткерлік өмірден оралған Джеки Сато мен Шинобу Кандори, Майуми Озаки, Кути Сузуки және Динамит Кансай сияқты болашақ жұлдыздарды қамтыды, олар LLPW және JWP-де үздік жұлдыздар болды. 1992 жылы Жапон әйелдер кәсіпқой күресінің ұйымы тарады, LLPW және JWP болып бөлінді. Бұл жарнамалар FMW және All Japan Women's Pro Wrestling-пен бірлесіп жұмыс істеді, нәтижесінде Wrestling Observer Newsletter американдық күрес басылымынан мақұлданған бірнеше классикалық матчтар туды, оларға Манами Тояда, Ажа Конг, Кёко Иноуэ, Булл Накано, Майуми Озаки, Мегуми Кудо, Динамит Кансай және басқалары қатысты. Бұл дәуірде Чигуса Нагайо, Арыстан Асука, Ягуар Йокота, Дьявол Масами және Бисон Кимура сияқты зейнеткерліктен оралған бірнеше күрескерлер де ерекше болды, бұл қызығушылықты арттырды. 2022 жылы Жаңа Жапонияның кәсіби күресі өздерінің IWGP әйелдер чемпионатын ашты.