Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам-компьютер өзара әрекеттесуінің стилі
Style of human computer interaction
Адам-компьютер өзара әрекеттесуінде WIMP «терезелер, белгішелер, мәзірлер, нұсқауыш» дегенді білдіреді, бұл пайдаланушы интерфейсінің осы элементтерін пайдаланатын өзара әрекеттесу стилін көрсетеді. Кейде басқа түсіндірмелер де қолданылады, мысалы, мәзірлерді «ешкінің құлағы» және «тышқан» немесе «түсірілетін мәзір» және «көрсеткіш» сөздерімен алмастыру. Бұл аббревиатура қолданыстан шыққанмен, оны графикалық пайдаланушы интерфейсі (GUI) терминімен жиі салыстырады. Графиканы пайдаланатын кез келген интерфейсті GUI деп атауға болады, ал WIMP жүйелері осындай жүйелерден дамиды. Дегенмен, барлық WIMP жүйелері графикті маңызды элемент ретінде (белгіше және нұсқауыш элементтері) пайдаланады, сондықтан олар GUI болып табылады, бірақ керісінше дұрыс емес. Кейбір GUI терезелерге, белгішелерге, мәзірлерге және нұсқауыштарға негізделмейді. Мысалы, көптеген ұялы телефондар әрекеттерді белгішелер мен мәзірлер арқылы көрсетеді, бірақ бағдарламалық өзара әрекеттесуді жүзеге асыру үшін дәстүрлі нұсқауышқа немесе контейнерленген терезелерге сүйенбейді. WIMP өзара әрекеттесуі Xerox PARC-те (1973 жылы жасалған Xerox Alto қараңыз) жасалған және 1984 жылы Apple компаниясы Macintosh-ты ұсынғанда кеңінен танымал болды, ол «мәзір жолағы» және кеңейтілген терезе басқару тұжырымдамаларын қосты. WIMP интерфейсінің құрамында келесілер бар:
In human–computer interaction, WIMP stands for "windows, icons, menus, pointer", denoting a style of interaction using these elements of the user interface. Other expansions are sometimes used, such as substituting "mouse" and "mice" for menus, or "pull down menu" and "pointing" for pointer. Though the acronym has fallen into disuse, it has often been likened to the term graphical user interface (GUI). Any interface that uses graphics can be called a GUI, and WIMP systems derive from such systems. However, while all WIMP systems use graphics as a key element (the icon and pointer elements), and therefore are GUIs, the reverse is not true. Some GUIs are not based in windows, icons, menus, and pointers. For example, most mobile phones represent actions as icons and menus, but often do not rely on a conventional pointer or containerized windows to host program interactions. WIMP interaction was developed at Xerox PARC (see Xerox Alto, developed in 1973) and popularized with Apple's introduction of the Macintosh in 1984, which added the concepts of the "menu bar" and extended window management. The WIMP interface has the following components:
Терезе өздігінен жұмыс істейтін бағдарламаны іске қосады, ол басқа бағдарламалардан (көп бағдарламалық опералық жүйеде болса) басқа терезелерде бір уақытта іске қосылатын бағдарламалардан оқшауланған. Бұл жеке бағдарламалық контейнерлер пайдаланушыларға әртүрлі терезелер арасында оңай көшуге мүмкіндік береді. Терезе басқару бағдарламалық жасақтамасы әдетте, қандай терезе белсенді екені анық болатындай етіп жасалады. Аралық, топтастыру және қарапайымдылық сияқты дизайн принциптері пайдаланушыға бірнеше терезе арасында жұмыс істегенде назарын сақтауға көмектеседі. Белгіше компьютер орындайтын әрекетке (мысалы, бағдарламаны немесе тапсырманы іске қосу) жылдам қол жеткізуге мүмкіндік береді. Кішкентай белгішелер жиынтығын анықтауға көмектесу үшін белгішелермен бірге мәтіндік жазбалар қолданылуы мүмкін. Мәзір – бағдарламаларды немесе тапсырмаларды таңдап орындауға арналған мәтін немесе белгішелерге негізделген таңдау жүйесі. Мәзірлер оларға қол жеткізілген жағдайға байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Нұсқауыш – пайдаланушы басқаратын физикалық құрылғының қозғалысын көрсететін экрандағы символ, ол белгішелерді, дерек элементтерін және т.б. таңдау үшін қолданылады. Бұл жүйе стилі адам-компьютер өзара әрекеттесуін (HCI) нақты әлемдегі өзара әрекеттесуді имитациялау арқылы және техникалық білімі жоқ адамдар үшін пайдалануды жеңілдету арқылы жақсартады. WIMP интерфейсімен қамтылған бағдарламалар кейіннен бірдей негізгі енгізу әдістеріне сүйенетіндіктен, жүйедегі өзара әрекеттесу стандартталған. Бұл тұрақтылық пайдаланушылардың біліктілігін бір қолданбадан екіншісіне ауысуға мүмкіндік береді.
A window runs a self contained program, isolated from other programs that (if in a multi program operating system) run at the same time in other windows. These individual program containers enable users to move fluidly between different windows. The window manager software is typically designed such that it is clear which window is currently active. Design principles of spacing, grouping, and simplicity help the user maintain focus when working between more than one window. An icon acts as a shortcut to an action the computer performs (e. g., execute a program or task). Text labels can be used alongside icons to help identification for small icon sets. A menu is a text or icon based selection system that selects and executes programs or tasks. Menus may change depending on context in which they are accessed. The pointer is an onscreen symbol that represents movement of a physical device that the user controls to select icons, data elements, etc. This style of system improves human–computer interaction (HCI) by emulating real world interactions and providing greater ease of use for non technical people. Because programs contained by a WIMP interface subsequently rely on the same core input methods, the interactions throughout the system are standardized. This consistency allows users' skills to carry from one application to another.
Сын
Кейбір адам-компьютер өзара әрекеттесу зерттеушілері WIMP-ті бірнеше қолданбаға, әсіресе дәл адамдық кіріс немесе кірістің үш өлшемнен астам қажет ететін жағдайларға қолайсыз деп санайды. Сурет салу және жазу осы шектеулердің мысалы; дәстүрлі курсор екі өлшеммен ғана шектеледі, сондықтан физикалық жазу құралын қолданғандағы қысымды ескере алмайды. Осы шектеуді жою үшін қысымға сезімтал графикалық планшеттер жиі қолданылады. WIMP стиліндегі пайдаланушы интерфейстерінің тағы бір мәселесі – көптеген жүзеге асырулар мүмкіндігі шектеулі пайдаланушыларды қиын жағдайға түсіреді. Мысалы, көру қабілеті нашар адамдар балама мәтіндік интерфейстер қолжетімді болмаса, қолданбаларды пайдалануда қиындықтарға тап болуы мүмкін. Паркинсон ауруы сияқты моторлық бұзылыстары бар адамдар дәстүрлі тышқан курсорын пайдаланып құрылғыларды дәл басқара алмайды. Осы кедергілерді еңсеру үшін зерттеушілер қазіргі компьютерлік жүйелерді қолжетімді етудің жолдарын іздеуді жалғастыруда. Жасанды интеллекттегі соңғы жетістіктер, әсіресе машиналық оқыту, технологияның қолжетімділігіне, яғни көмекші технологияларға жаңа мүмкіндіктер ашты.
Some human–computer interaction researchers consider WIMP to be ill suited for multiple applications, especially those requiring precise human input or more than three dimensions of input. Drawing and writing are example of these limitations; a traditional pointer is limited by two dimensions, and consequently doesn't account for the pressure applied when using a physical writing utility. Pressure sensitive graphics tablets are often used to overcome this limitation. Another issue with WIMP style user interfaces is that many implementations put users with disabilities at a disadvantage. For example, visually impaired users may have difficulty using applications when alternative text based interfaces are not made available. People with motor impairments, such as Parkinson's disease, may not be able to navigate devices precisely using the traditional mouse pointer for input. To overcome these barriers, researchers continue to explore ways to make modern computer systems more accessible. Recent developments in artificial intelligence, specifically machine learning, have opened new doors for accessibility in technology, or assistive technology.
WIMP интерфейсінен өту
Көптеген зерттеулер WIMP интерфейсінен басқа артық мүмкіндіктерді қарастырды, мысалы, нақты өмірге негізделген өзара әрекеттесуді қолдану, монокулярлық түйсіктер арқылы визуалды тереңдік қосып интерфейсті "көлемді" ету, тіпті тереңдікті физикамен үйлестіру. Соңғысы BumpTop жұмыс үстелінің жасалуына және Google компаниясының оны сатып алып, жариялауына себеп болды.
Multiple studies have explored the possibilities of moving past the WIMP interface, such as using reality based interaction, making the interface "three dimensional" by adding visual depth through the use of monocular cues, and even combining depth with physics. The latter resulted in the development of BumpTop desktop and its acquisition and release by Google.