Томас Жердон: Англиялық дәрігер, зоолог және ботаник ғалымы
Thomas C. Jerdon
Томас Жердон: Ұлыбританиялық дәрігер, зоолог, ботаник. Үндістандағы көптеген құстар түрлерін ашқан орнитолог. Оның құрметіне өсімдіктер мен құстар аталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томас Каверхилл Жердон (12 қазан 1811 – 12 маусым 1872) – ағылшын дәрігері, зоолог және ботаник. Ол Үндістандағы көптеген құс түрлерін сипаттаған, орнитологияны дамытқан ғалым. Бірнеше өсімдік түрі (соның ішінде Jerdonia туысы) және құстар – Жердонның бүркіті, Жердонның жапырақты торғайы, Жердонның бұталы кескілеуіші, Жердонның түнгі құсы, Жердонның құмдық жүгіргіші, Жердонның сүрегі және Жердонның бұталы торғайы оның құрметіне аталған.
English physician, zoologist and botanist
Thomas Caverhill Jerdon (12 October 1811 – 12 June 1872) was an English physician, zoologist and botanist. He was a pioneering ornithologist who described numerous species of birds in India. Several species of plants (including the genus Jerdonia) and birds including Jerdon's baza, Jerdon's leafbird, Jerdon's bushlark, Jerdon's nightjar, Jerdon's courser, Jerdon's babbler and Jerdon's bush chat are named after him.
Ерте өмір
Томас Джедбургке жақын орналасқан Бонджедвардтағы Арчибальд Джердонның үлкен ұлы болды және Дурхам графтығындағы Биддик үйінде дүниеге келді. Оның алғашқы білімі Рипон қаласының жанындағы Бишоптон Гроувта, содан кейін Донкастердің маңындағы Баутриде алды. Әкесі оған табиғат тарихына қызығушылықты ұқтырды және ол аса танымал натуралист болмаса да, жақсы байқаушы болды. Томас көбінесе зоологияға қызығса, оның кіші інісі белсенді ботаник атанды.
Thomas was the eldest son of Archibald Jerdon of Bonjedward, near Jedburgh, and was born at Biddick House in County Durham. His early education was at Bishopton Grove near Ripon and later at Bawtry near Doncaster. His father influenced an interest in natural history and although not a well known naturalist, he was a careful observer and while Thomas took an interest mainly in zoology, his younger brother became an active botanist.
Үндістан
Оның алғашқы жұмысы Ганджам ауданында орналасқан әскерлерге әсер еткен қызба және дизентериямен күресу болды. Осы қызметін атқару барысында ол Шығыс Гата тауларының құстарын сипаттады. 1837 жылдың 1 наурызында 2-ші жеңіл атқыштар полкіне ауыстырылып, Трихинополиде орналасты. Келесі төрт жыл бойы Декан аймағында қызмет етті. 1841 жылы демалысқа шығып Нилгири төбелеріне сапар жасады және сол жылдың шілде айында генерал Льюис Вентворт Уотсонның немересі Флора Александрина Матильда Маклиодқа үйленді. Флора ботаникалық сурет өнеріне қызығушылық танытып, орхидеяларды зерттеді. Ол сондай-ақ шебер гитарашы болған. Балалары жергілікті Сент-Стефен шіркеуінде крещениеден өтті. Алты айдан кейін ол Неллор аймағының азаматтық хирургы болып тағайындалды. Неллор қаласында ол янади тайпаларымен байланыс жасап, құстардың жергілікті аттары туралы мәліметтер жинады және аймақтың табиғи тарихын зерттеді. 1844 жылдың 25 қазанында Форт-Сент-Джорджқа гарнизонның көмекші хирургы ретінде ауыстырылды. Осы кезеңде ол Бенгал шығанағының балықтарына қызығушылық танытты. 1847 жылдың 12 ақпанында Тельхиридің азаматтық хирургы болып тағайындалды. Бұл лауазым оны Малабар аймағындағы көптеген түрлерді, соның ішінде ерекше Харпегнатос тұздағыш сияқты құмырсқаларды сипаттауға мүмкіндік берді. 1851 жылдың 3 маусымында азаматтық қызметтен кетіп, 1852 жылдың 29 ақпанында Сагардағы 4-ші жеңіл атқыштар полкінің хирургы болып тағайындалды. 1857 жылғы көтерілістен кейін бейбітшілік орнаған соң, 1858 жылдың 1 қазанында бас хирург атағын алды. Кейін Дарджилингке ауру себептерімен барды, Гималай фаунасын зерттеді. Содан кейін ол Мьянмадағы 11-ші тума жаяу әскер полкіне қайта оралды және аймақты зерттеуге мүмкіндік алды. 1861 жыл шамасында капитан Э. Смайт басқаратын Тибетке экспедиция ұйымдастырылуы керек еді, ал Джердон топқа қатысуға тиіс болды (топқа Сахаранпур ботаникалық бағының докторы Стюарт, метеоролог капитан Басеви және геолог Медликотт кірді) ботаник ретінде, бірақ Пекиннен паспорт алуға келмейтін болғандықтан экспедиция тоқтатылды. Сол кезде лорд Кэннинг оған Үндістанның омыртқалы жануарлары туралы бірнеше кітап жазуға мүмкіндік беретін арнайы тапсырма жүктеді. Ассамның Гаухати қаласында жүргенде қатты қызбаға шалдығып, Калькуттаға емделуге кетті, бірақ жағдайы нашарлап, 1870 жылдың маусымында Англияға оралды. 1871 жылы ол Бервикширдің Табиғаттану қоғамының мүшесі болып тіркелді және олармен бірге серуендеуге қатысты. Алайда денсаулығы нашарлай берді және 1872 жылдың 12 маусымында Үсті Норвудтағы Обинс жолында қайтыс болды және Батыс Норвуд зиратында жерленді (ескерткіші қазір жоқ). Өлімінен бірнеше сағат бұрын ол көршісі және орнитолог Дрессермен Үндістан құстары туралы әңгімелескен. Флора 1910 жылдың 24 тамызында 40 Маринадағы үйінде қайтыс болды және Хастингс қалалық зиратында жерленді.
His initial work in India was in dealing with fever and dysentery that affected the troops posted in the Ganjam district. During this posting, he described the birds of the Eastern Ghats. On 1 March 1837 he moved to the 2nd Light Cavalry and was posted at Trichinopoly and moved with the regiment to Jalnah in central India. He remained in the Deccan region for the next four years. In 1841 he visited the Nilgiri Hills on leave and in July of the same year he married Flora Alexandrina Matilda Macleod, niece of General Lewis Wentworth Watson. Flora had an interest in botanical art and took an interest in orchids. She was also an excellent guitarist.) and their children were baptised at the local St. Stephens church. Six months later he was appointed Civil Surgeon of Nellore. At Nellore, he interacted with the Yanadi tribes and obtained information on local names of birds and studied the natural history of the area. On 25 October 1844 he was transferred to Fort St. George as Garrison Assistant Surgeon. During this time he took an interest in the fishes of the Bay of Bengal. On 12 February 1847 he was appointed Civil Surgeon of Tellicherry. This position led him to describe many species from the Malabar region including ants such as the distinctive Harpegnathos saltator. He resigned from civil charge on 3 June 1851 and was promoted as Surgeon with the 4th Light Cavalry in Sagar on 29 February 1852. After peace regained following the 1857 revolts, he was made Surgeon Major on 1 October 1858. He subsequently went to Darjeeling on sick leave and studied the Himalayan fauna before joining back into the 11th Native Infantry regiment in Burma and making use of that opportunity to study the region. Around 1861 a mission to Tibet was to be conducted by Captain E. Smythe and Jerdon was to accompany the group (which included Dr Stewart of the Saharanpur botanical garden; Capt. Bassevi, meteorologist; and Medlicott, geologist) as botanist but failure to obtain passports from Pekin led to the mission being cancelled. Around the same time Lord Canning enabled him to take special duty that would allow him to work on the publication of a series of books on the vertebrates of India. While still in Gauhati, Assam he suffered a severe attack of fever and moved to Calcutta to convalesce but his condition deteriorated leading to his return to England in June 1870. In 1871 he became a member of the Berwickshire Natural History Society and joined them on walks. His health however continued to decline and he died at Aubyns Road, Upper Norwood on 12 June 1872, and was buried in West Norwood Cemetery (the memorial no longer stands). He discussed the birds of India with his neighbourhood friend and ornithologist Dresser just hours before his death. Flora died at her home in 40 Marina on 24 August 1910 and was buried at the Hastings Borough Cemetery.
Эпонимдер
Жердонның есімімен үш кесіртке түрі (Calotes jerdoni, Cnemaspis jerdonii, Ophisops jerdonii) және үш жылан түрі (Hydrophis jerdonii, Protobothrops jerdonii, Indotyphlops jerdoni) аталды. Франсис Дей Джердонның құрметіне Hypselobarbus jerdoni және Amblypharyngodon jerdoni деген есімдерді берді, алайда соңғысы кіші атаудың синонимі болып табылады.
Jerdon is honored in the specific names of three species of lizards (Calotes jerdoni, Cnemaspis jerdonii, Ophisops jerdonii ) and three species of snakes (Hydrophis jerdonii, Protobothrops jerdonii, Indotyphlops jerdoni ). Francis Day named Hypselobarbus jerdoni and Amblypharyngodon jerdoni after Jerdon, the latter however is a junior synonym.