Тауарландыру процесі және әлеуметтік салдары

Кіріспе

Тауарларды, қызметтерді, идеяларды және адамдарды тауарларға немесе сауда объектілеріне трансформациялау.

Коммодификация – бұл бөліне алмайтын, тегін немесе сыйға берілген нәрселерді (заттар, қызметтер, идеялар, табиғат, жеке ақпарат, адамдар немесе жануарлар) тауарларға немесе сатуға арналған объектілерге айналдыру процесі. Бұл капиталистік нарыққа енген кезде, нәрсенің ішкі қасиеттерін немесе әлеуметтік байланыстарын жоғалтуын білдіреді. Мысалдар: қарым-қатынастар, қоғамдық мүліктер, жануарлар және мерекелер.

Терминология

"Коммодификация" сөзі алғаш рет 1975 жылы қолданылған. Коммодификация тұжырымын қолдану семиотикадағы сындық дискурс талдауының дамуымен кеңінен таралды. Коммодификация және коммодитизация терминдері кейде тауарлар, қызметтер және идеялардан тауар жасау процесін сипаттау үшін синоним ретінде қолданылады. Дегенмен, басқа авторлар оларды ажыратады: коммодификация әлеуметтік контексте коммерциялық емес тауардың коммерциялыққа айналуын білдіреді, көбінесе "коммерцияның бұзғандығы" деген мағынамен, ал коммодитизация бизнес контекстінде қолданылады, бұл жағдайда нарықтағы өнім тауар нарығына айналады, онда өнімдер өзара алмастырылатын болады және бағалық бәсекелестік күшті болады. Бір мысал: "Микропроцессорлар коммодитизацияланды. Махаббат коммодификацияланды." Материалдық емес, өндірілмеген заттар (махаббат, су, ауа, Гавайи) коммодификацияланады, ал өндірілген заттар (бидай, тұз, микрочиптер) коммодитизацияланады. Суровецкидің "Commoditization Conundrum" мақаласы шикізатты тауар ретінде сипаттайды: "өндіріс сұранысқа сай келеді және тауар құны нарықтағы ең төменгі бағаға дейін тұрақтанады. Мортон тұзының бағасы басқа тұз компанияларынан жоғарырақ, бірақ нарық ыңғайлылық үшін төлейді. Мортонның табысының мәні – ең қарапайым және ерекшеленбеген өнімдерді де дұрыс маркетингтік стратегия арқылы бірегейге айналдыруға болады. Тұз – тұз, бірақ ол көк түсті ыдыста, шатыры бар қыздың суретімен және жаңбыр құйылуына кедергі келтірмейтініне уәдемен келгенде ғана ерекше болады." Маркс коммодификацияның әлеуметтік әсерін тауарлық фетишизм және бөтендеу деп атап, кеңінен сынаған. Зат тауарға айналғанға дейін оның "нақты жеке пайдалану құны" болады. Ал тауарға айналғаннан кейін сол заттың құны өзгереді: ол басқа тауарға айырбасталатын сома болады.

Бұқаралық коммуникация зерттеулері

Мәдениет индустриясы ретінде БАҚ-тың пайда болуы, халықты пайда табу үшін бұқаралық коммуникациялардың өркендеуінен көрінеді. Медиа әсерлерінің сыни мәдени зерттеулері мәдениетті тауарландыруды, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы қоғамды бұзуға елеулі үлес қосатын жаңа құбылыс ретінде анықтайды. Мысалы, американдық мәдениетті өз шекараларында да, шетелде де халыққа көрсетуді қарастырайық. Сатылып отырғаны – Америка, бірақ оны ең қызықты, драмалық, назар аударатын, эмоцияларды оятатын тұстарымен көрсету үшін өңделеді. Медиа корпорациялары мәдениеттің тартымды, қызықты бөліктерін талдау, іріктеп алу, мазмұнды қайта өңдеу және кең аудиторияға жеткізуде шебер. Көп көрерменге жету ниеті Американың жағымсыз, қарапайым немесе азшылық топтарының ерекшеліктерін көрсетпейтін бейне қалыптастырады. Мәдениеттің баламалы формасын пайда табу үшін тарату, түпнұсқа халық мәдениетін бұзумен қатар, қате түсініктер мен стереотиптерге әкеледі. АҚШ-та мәдениетті тауарландыру – американдық қоғамның мәдениет ретінде қабылданатын және тіпті бейнеленген мәдениетпен дамытылатын аралас көзқарасы. Мысалы, хип-хоп және рэп музыкасының жұлдыздары «сатылуы» осының дәлелі. АҚШ-тың бұқаралық ақпарат құралдары мемлекеттік араласуға аз бейім болғандықтан, американдық мәдениетті бүкіл әлемге таратуда сәттілікке жеткен. Мәдениетті сыни зерттеулер мәдениеттің бөліктерін алып тастаудың, оны бұқаралық аудиторияға бейімдеудің және баламалы көзқарасты сатудың салдарына тоқталады. Мәдениетті тауарландырудың кейбір салдары: тек таңдалған, көпшілік мәдени тәжірибелер көрсетіледі, ал басқа маңызды азшылық мәдениеттері назардан тыс қалдырылады немесе елемей қалдырылады. Голливуд фильмдеріндегідей, тек ең қызықты, драмалық, эмоционалдық тұстар көрсетіледі, ал жағымсыз, даулы немесе көңілсіз жайттар алынып тасталады. Мәдениетті табысты маркетингтеу үшін күнделікті өмірді бұзатын ең үлкен аудиторияға мүмкіндігінше көп мазмұн тарату қажет. Элиталық медиа индустриясы бұқаралық маркетингтің әсерін мойындамайды немесе жоққа шығарады, одан қашықтау арқылы немесе медианың әсері шектеулі екенін түсіндіре отырып. Бұзылудың көптеген түрлері бар, кейбіреулері жасырын, көбісі айқын, оларға қате түсініктердің таралуы, орын сезімін жоғалту, көңіл көтеруге артық көңіл бөлу, балалық шақтың жоғалуы, егіншілік және әлеуметтік нормалардың бұзылуы жатады. Бұл жануарларды тамақ, дәрі-дәрмек, сән және косметика, медициналық зерттеулер, еңбек және көлік, ойын-сауық, жабайы жануарлар саудасы, серіктестік және т.б. үшін пайдалануды қамтиды. Ғалымдар адам емес жануарларды азық-түлік жүйелерінде тауарға айналдыруды, адамдардың және қоршаған ортаның әл-ауқатынан жоғары «монополистік бейімділіктің қаржылық мүдделеріне» басымдық беретін капиталистік жүйелермен тікелей байланысты дейді. Жыл сайын 200 миллиардтан астам құрлық және су жануарлары адамдарға жануарлардан алынатын өнімдерді жеткізу үшін өлтіріледі, бұл көптеген ғалымдар мен белсенділер «жануарлар геноциді» деп сипаттайды. Жерді және басқа да ресурстарды адамдарға астық орнына ет өндіру үшін кеңінен пайдалану – бүкіл әлемде дұрыс тамақтанудың, аштықтың және ашаршылықтың басты себебі. Суррогаттық аналыққа қатысты мәселелер де осыған жатады. Үндістандық премьер-лига, Биг-Бэш лигасы және басқа да лигалар өткізген крикетшілердің аукциондары да адамды тауарға айналдырудың бір түрі ретінде қарастырылуда. Қыздық аукционы – өзін-өзі тауарландырудың тағы бір мысалы. Адам заты – адам ағзаларын сату, ақы төленетін суррогаттық ана болу (аналық жатынды тауарландыру да осыған жатады) және адам саудасы. Гёста Эспинг Андерсеннің айтуынша, адамдар өз еңбектерін нарықта жұмыс берушіге сату кезінде тауарға айналады немесе «бұйымға айналады».

Media, as a culture industry, is apparent from the rise of mass communications to monetize a populace for profit. Research in critical cultural studies of media effects identify, commodification of culture, as a recent large contributing force for disruption of a society by mass media. An example is the display of American culture, to the population within its borders, and abroad. The commodity being sold is America, but mediated to show only the most exciting, dramatic, attention getting, emotion rousing aspects. Media corporations are expert at analyzing, selecting interesting, appealing bits and pieces of the culture, repackaging and enhancing content for a wide audience. The quest for large viewership creates an image that does not show boring, unpleasant, or minority aspects of America. The distribution of the alternate form of the culture, for profit, causes misconceptions and stereotyping along with disruption of the original folk culture. Within the United States the commodification of culture is the mediated view of American society accepted as the culture and even advanced by the culture depicted; the example given is hip hop and rap music artists stars "selling out". The United States, with media corporations less prone to governmental interference, is successful at spreading American culture worldwide. Critical cultural research reveal consequences for the lifting of bits of culture, remolding for a mass audience, then selling the alternate view. A few of repercussions of commodification of culture: Only selected, majority cultural practices are shown leaving out other important minority cultures which are overlooked and/or ignored, As in Hollywood movies, only selected most exciting, dramatic, emotional aspects are presented while removing unpleasant, controversial or the boring. The success of marketing a culture entails distributing as much content as possible to the largest audience, causing disruption of everyday life. Elite media industries are ignorant or deny effects of mass marketing, by avoidance or by explaining that media has limited effects. There are many types of disruptions, some subtle, many obvious, including, propagation of misconceptions, loss of sense of place, a major focus on entertainment, loss of childhood, cultivation, and a disruptions of social conventions. including use of animals for food, medicine, fashion and cosmetics, medical research, labor and transport, entertainment, wildlife trade, companionship, and so forth. Scholars say that the commodification of nonhuman animals in food systems is directly linked to capitalist systems that prioritize "monopolistically inclined financial interests" over the well being of humans, nonhumans, and the environment. Over 200 billion land and aquatic animals are killed every year to provide humans with animal products for consumption, which many scholars and activists have described as an "animal holocaust". The extensive use of land and other resources for the production of meat instead of grain for human consumption is a leading cause of malnutrition, hunger, and famine around the world. to surrogacy. Auctions of cricket players by Indian Premier League, Big Bash League and others is also discussed to be a case of human commodification. Virginity auctions are a further example of self commodification. Human commodity is a term used in case of human organ trade, paid surrogacy (also known as commodification of the womb), and human trafficking. According to Gøsta Esping Andersen, people are commodified or 'turned into objects' when selling their labour on the market to an employer.

Өзін-өзі тауарландыру

Жеке ақпарат, әлеуметтік желілер арқылы – музыка сатып алу, бізді қалай танитындарымыз және пайдаланушы профильдері сияқты мәліметтер жиналып, микро-таргеттеу, жарнама және маркетинг мақсатында корпорациялар мен бизнеске сатылады. Әлеуметтік желідегі ықпал етушілер – өзін өзі тауарландырудың жаңа үлгісі. Саяхат блогері – экзотикалық жерлерге баруға қызығушылық танытатын нақты аудиторияға бағытталған, әлеуметтік желідегі ықпал етуші, делдалдық микротанымал адамның мысалы. Әлеуметтік желілер осы таңдаулы аудиторияның қамтуын кеңейтіп, ықпал етуді пайдалы кәсіпке айналдырады. Олар онлайн күнделіктер, кеңестер, ойлар, тәжірибелермен қатар фотосуреттер мен бейнелер ұсынып, кітаптар сату, жеке бренд жасау, блогқа жазылу және жарнамалық мақалалар арқылы табыс табады. Сенім мен аудиторияның өсуі – әңгімелесу стилімен, нағыз адамның шынайы тәжірибесін көрсету арқылы қалыптасады, бұл пайдаланушыларға блогерге сапар таңдау бойынша кеңес беретін жақын дос ретінде қосылуға мүмкіндік береді.

Мәдениетті тауарға айналдыру

Қазіргі қоғамдағы элиталардың бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланып, жергілікті мәдениеттің белгілі бір аспектілерін таңдап, оларды қайта өңдеп, пайда табу үшін сол мәдениеттің баламалы көзқарасын таратуын сынау. Қазіргі зерттеулерге С. Жалли, Х. М. Энзенбергер, С. Гунстер және Дж. Тунсталлдың еңбектері кіреді. Егер осы баламалы көзқарас бейнеленген мәдениетке қатысты жалғандық ретінде қарастырылса, дау-дамай мен бұзылыстар туындайды. Бұзылыстарға қате түсініктер, біртектілік және көңіл көтеруге баса назар аудару жатады. Мерекені тауарландыру – мерекелерді қажетті түрде коммерциялық және материалдық игіліктерге негізделген ету, мысалы, сыйлықтар беру, әсем безендіру, қалпына келген тәттілер жинау және жаңа жылдық қадағалаулар. Көптеген мерекелерді қазіргі уақытта олардың бастапқы мағынасынан гөрі коммерциялық тәжірибелер мен табысқа жету жолдарымен байланыстыруда. Кейбір мерекелерге, мысалы, Хэллоуинге қатысты, бастапқы мерекені тауарландыру оны адамдар қазір ұнататын тойға айналдырды деген пікірлер бар. Кез келген уақытта өткен тарихи мәдениетке деген қызығушылық әдетте заманауи сипатқа ие болады. Мариана Торговник атап көрсеткендей: «Қазіргі уақытта Батыстың примитивтікке деген құштарлығының өзінің жеке сәйкестігіндегі дағдарыспен және ғаламды сезінудің басқаша жолдарымен тікелей байланысы бар екені анық, тіпті субъект пен объектіні нақты ажырату қажеттілігімен де байланысты». Хукс былай деді: «Шеттетілген топтар «танылу және келісімге келу мүмкіндігі» үшін осы тұжырымға тартылады». Егер үстемдік мәдениеті Басқаны прогрессивті саяси өзгерістердің белгісі ретінде көрсетуді талап етсе, американдық арманның әртүрлілікті қабылдай алатыны туралы үміт тудырса, бұл эссенциалистік мәдени ұлтшылдықтың қайта жандануына әкеледі. Жергілікті мәдениеттерді тауарландыру – «туризмге енгенге дейін нарықтық айырбас критерийлерімен реттелген экономикалық қатынастар саласына кірмеген қоғамдық өмірдің салалары» (Cohen 1988, 372). Мұндай мәдени тауарландырудың мысалын 1950 жылдан бері Гавайи мәдениетіндегі өзгерістерді қарастыру арқылы түсіндіруге болады. Бұрын қауым мүшелері мен жергілікті тұрғындар үшін арналған дәстүрлі шара болған Гавайи луауы, туризмнің өркендеуіне байланысты мәдени мағынасының бір бөлігін жоғалтып, қазір көбінесе «пайда табу үшін» ұйымдастырылатын шараға айналды.

A critique of elites in modern societies using media to select aspects of a local culture, repackage and redistribute the alternate view of that culture for profit. Current research include books by: S. Jhally, H. M. Enzensberger, S. Gunster and J. Tunstall. Controversy and disruption occurs when this alternate view is seen as untruthful to the culture that is depicted. Disruptions include misconceptions, sameness, and a focus on entertainment. The commodification of a holiday refers to making celebrations necessarily commercial and based on material goods, like gift giving, elaborate decorations, trick or treating, and card giving. Modern celebrations of many holidays are now more related to the commercial practices and profitable tactics than they are to the holidays' origins. For some holidays, like Halloween, there are arguments that the commodification of the original holiday turned it into the celebrations that people now love. Any interests in past historical culture almost always have a modern twist. According to Mariana Torgovnick:What is clear now is that the West's fascination with the primitive has to do with its own crises in identity, with its own need to clearly demarcate subject and object even while flirting with other ways of experiencing the universe. hooks states that marginalized groups are seduced by this concept because of "the promise of recognition and reconciliation". When the dominant culture demands that the Other be offered as sign that progressive political change is taking place, that the American Dream can indeed be inclusive of difference, it invites a resurgence of essentialist cultural nationalism. Commodification of indigenous cultures refers to "areas in the life of a community which prior to its penetration by tourism have not been within the domain of economic relations regulated by criteria of market exchange" (Cohen 1988, 372). An example of this type of cultural commodification can be described through viewing the perspective of Hawaiian cultural change since the 1950s. A Hawaiian Luau, which was once a traditional performance reserved for community members and local people, but through the rise of tourism, this tradition has lost part of its cultural meaning and is now mostly a "for profit" performance.

Махаббатты тауарға айналдыру

Махаббаттан пайда табудың мысалдары – "The Bachelorette" және "The Bachelor" телешоулары, сондай-ақ Валентин күндері жалғыз адамдарға арналған қонақ үйлердің көбеюі.

БАҚ-ты, Интернетті және онлайн-қоғамдастықтарды коммерцияландыру

Цифрлық тауарландыру – бұл кезде бизнес немесе корпорация онлайн қауымдастықтың ақпаратын олардың білмеуімен пайда үшін қолданады. Ақпаратты тауарға айналдыру жоғары билікке, ашық ойлардың өзара жұмыс істейтін жүйесінен гөрі, пайда табуға мүмкіндік береді. Google, Apple, Facebook, Netflix және Amazon сияқты корпорациялар онлайн қауымдастықтарды тауарландыруды үдетіп, күшейтеді. Сондай-ақ суды да тауарландыруға болады.

Субкультураларды тауарға айналдыру

Әр түрлі субмәдениеттер коммерцияландырылған деп саналады, мысалы, готикалық субмәдениет, мотоциклшілер субмәдениеті, татуировка субмәдениеті, колдовство субмәдениеті және тағы да басқалары.

Туризмді тауарға айналдыру

Туризм жергілікті мәдениет пен мұраны сатуға болатын тауарға айналдыру тұрғысынан талданады. Туризмді тауарландыру жергілікті мәдениетті маңызды орыннан ығыстырып, оның орнына сырттан келгендердің пайдасын көтеруге бағытталды. Бұл көңіл көтеру, сувенирлер, тағам базарлары сияқты түрлерде көрініс табуы мүмкін. Туризм, әзірге, жергілікті мәдениеттердің тауарға айналуына себеп болады, себебі саяхатшылар мәдениет туралы толық емес түсініктермен және бейнелермен оралып келеді.