Кіріспе
Марафон (грек тілінде: Μαραθώνας, Marathónas; аттикалық/Katharevousa: Μαραθών, Marathṓn) – Грекиядағы қала және б.з.д. 490 жылы Марафон шайқасы болған орын, онда афиналық әскер, сандар жағынан артық болса да, парсыларды жеңді. Аңыз бойынша, грек жаршысы Фидиппид Марафоннан Афинаға жеңіс туралы хабар жеткізу үшін жіберілген, осыдан қазіргі марафондық жүгіру жарысы пайда болды. Бүгінде ол Афинаның шетінде орналасқан Шығыс Аттика аймақтық бөлігінің құрамына кіреді және танымал курорттық қала, сонымен қатар ауыл шаруашылығының маңызды орталығы болып табылады.
Marathon (Demotic Greek: Μαραθώνας, Marathónas; Attic/Katharevousa: Μαραθών, Marathṓn) is a town in Greece and the site of the Battle of Marathon in 490 BCE, in which the heavily outnumbered Athenian army defeated the Persians. Legend has it that Pheidippides, a Greek herald at the battle, was sent running from Marathon to Athens to announce the victory, which is how the marathon running race was conceived in modern times. Today it is part of East Attica regional unit, in the outskirts of Athens and a popular resort town and center of agriculture.
Тарих
"Марафон" (Μαραθών) атауы ежелгі грек тілінде márathon (μάραθον) немесе márathos (μάραθος) деп аталатын шөптен шыққан, сондықтан Марафон сөзбе-сөз "шөпке толы жер" дегенді білдіреді. Осы аймақта көптеген шөптер өскені үшін қала осылай аталған деп саналады. Ежелгі заманда Марафон (Μαραθών) ежелгі Аттиканың солтүстік-шығысындағы шағын жазықты алып жатқан, онда Марафон, Пробалинт, Трикорит және Оэно деген төрт елді мекен болған. Олар бастапқыда Тесейдің заманына дейін Аттиканы құраған 12 округтің бірі – Тетраполисті құрады. Дәстүр бойынша, бұл жерде Эректейдің қызына үйленген Ксут патшалық құрған. Пелопоннестен қуылған Гераклидтер осы жерге паналап, Евристейді жеңген. Марафондықтар Грецияда Гераклге құдайша құрмет көрсеткен алғашқы халық болды деп мәлімдейді, оның киелі орны жазықта орналасқан. Марафон Тесей туралы аңызда да еске алынады, ол осы жазықты қиратып келген қаһарлы бұқаны жеңген. Марафон Гомердің "Одиссеясында" маңызды орын болғаны туралы айтылады. Мифологияда оның аты осы жерде туған Марафон батырынан шыққан, Паузаний оны Сикион патшасы Эпопейдің ұлы деп сипаттайды, ол әкесінің қатыгездігінен Аттикаға қашқан. Плутарх оны Диоскурлармен бірге Аттикаға жорық жасаған аркадиялық деп айтады, ол шайқас алдында ерікті түрде өліміне баруға дайын болған. Тесей Аттиканың 12 тәуелсіз округін біріктіргеннен кейін, Тетраполис атауы қолданыстан шығып, оның құрамына кірген төрт елді мекен – Марафон, Трикорит және Оэно Аэантис тайпасына, ал Пробалинт Пандионис тайпасына қарасты. Бірақ Марафон басқа үшеуінен асып түскендіктен, оның аты соңғы уақыттарға дейін бүкіл округке қолданылып келді. Сондықтан Лукиан "Оэно маңындағы Марафон жерлері" туралы айтады. Марафонның тарихындағы ерекшелігі – б.з.б. 490 жылы афиналықтардың парсыларға қарсы жеңісі, бұл орынға әлемдік даңқ әкелді. Мильтиад (грек әскерлерінің қолбасшысы) Дарийдің парсы әскерін жеңгеннен кейін, парсылар қорғаны жоқ Афинаны тонау үшін Марафоннан теңіз арқылы қайта оралуға шешім қабылдады. Мильтиад өзінің барлық гоплиттеріне Афинаға "жылдамдап" қайтуға бұйрық берді, сондықтан Дарийдің әскері келген кезде олар грек әскерін күтіп тұрғанын көрді. Марафон атауы 19 ғасырда Еуропада жағымды резонанс тудырса да, 1870 жылы жақын жерде болған Дилесси оқиғасы оның беделін түсірді. 19 және 20 ғасырдың басында ауылда арванит халқы тұрған. Софист және байлыққа ие болған Герод Аттик Марафонда дүниеге келген. 1926 жылы американдық ULEN компаниясы Афинаны сумен қамтамасыз ету үшін Марафонның үстіндегі аңғарда Марафон бөгетін салуға кірісті. Бөгет 1929 жылы аяқталды. Марафон көлін құру үшін 10 км² ормандық жер су астында қалды. Шниас жағажайы қаланың оңтүстік-шығысында орналасқан. Жағажай желкенді серфингпен айналысуға танымал, сондай-ақ 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында пайдаланылған Олимпиадалық ескекүреу орталығы да осы жерде орналасқан. 1896 және 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында марафон жарысы осы жерден басталды (2004 жылы әйелдер мен ерлер үшін). Аймақ орман өрттерінен зардап шеккендіктен, әсіресе 2006 жылы, Пентле тауының шығыс беткейлерінің бір бөлігі жойылғандықтан, кенеттен су тасу қаупі бар.
Қызықты орындар
Сорос, (грекше Τύμβος, tymbos, қабір) немесе марафон шайқасында қаза тапқан 192 афиналықтың жерленген жері, қазір мармар ескерткіш стеламен белгіленіп, шағын саябақпен қоршалған жағалау жазығының ерекшелігі. Като-Сули теңіздік байланыс орталығы, оның биік радио мачтасы – Грециядағы ең биік құрылыс.