Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық консервативті саясаткер (1893–1972)
British Conservative politician (1893–1972)
Роберт Артур Джеймс Гаскойн Сесил, Солсберидің 5-ші маркизі (27 тамыз 1893 – 23 ақпан 1972), 1903 жылдан 1947 жылға дейін Кранборн виконты ретінде танымал болған британдық консервативті саясаткер.
Robert Arthur James Gascoyne Cecil, 5th Marquess of Salisbury, (27 August 1893 – 23 February 1972), known as Viscount Cranborne from 1903 to 1947, was a British Conservative politician.
Өмірбаян
"Боббети" деген лақап атымен белгілі болған Солсбери – Солсберидің 4-ші маркизі Джеймс Гаскойн Сесил мен оның әйелі, 5-ші Арран графының қызы леди Сисили Гордің үлкен ұлы, сондай-ақ 1895–1902 жылдары премьер-министр болған Солсберидің 3-ші маркизінің немересі. Ол Итон және Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде білім алды, 1951 жылы құрметті Азаматтық құқық докторы дәрежесін алды.
Nicknamed "Bobbety", Salisbury was the eldest son of James Gascoyne Cecil, 4th Marquess of Salisbury, by his wife Lady Cicely Gore, daughter of the 5th Earl of Arran, and the grandson of the 3rd Marquess of Salisbury, Prime Minister 1895–1902. He was educated at Eton and Christ Church, Oxford, receiving an honorary Doctorate of Civil Laws in 1951.
Әскери мансап
Солсбери Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерде қызмет етті. 1915 жылы ол Гренадер гвардиясына (SR) лейтенант болып кіріп, соғыс аяқталғанға дейін қызмет етті. Оған "Croix de Guerre" және Бельгияның "Шевалье" ордендері табысталды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Вестминстер банкінде жұмыс істеді. 1928 жылы ол директор болып тағайындалды және Тарихи қолжазбалар жөніндегі Корольдік комиссияға мүше болды; 1957 жылы комиссия төрағасы болып көтерілді.
Salisbury served in the Army during the First World War. He was commissioned as a Lieutenant into the Grenadier Guards (SR) in 1915 and served until the war's end. He was awarded the Croix de Guerre and Chevalier Order of the Crown of Belgium. When the war ended, he worked at the Westminster Bank. In 1928, he was appointed a director and to the Royal Commission on Historical Manuscripts; he was promoted to chairman of the commission in 1957.
Саяси мансап
Солсбери, Кранборн виконты ретінде, 1929 жылы Оңтүстік Дорсеттен консерватор ретінде Парламентке сайланды. 1934 жылы Рамзи Макдональдтың Ұлттық үкіметінде Лорд Приви Силдің парламенттік хатшысы болып тағайындалды, ал 1935 жылдан 1938 жылға дейін Сыртқы істер жөніндегі бірлескен парламенттік мемлекеттік хатшы қызметін атқарды. 1940 жылы мамыр айында Уинстон Черчилль оны Ұлыбритания шайқасы кезінде генерал-майор етіп тағайындады, бірақ 1940 жылдан 1942 жылға дейін Доминион істері жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. 1941 жылы ол әкесінің титулдарының бірі бойынша, Эссендон бароны Сесил ретінде Лордтар Палатасына шақырылды. 1942 жылдың ақпан-қараша айларында Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы, 1942-1943 жылдары Лорд Приви Сил, 1942-1945 жылдары Лордтар Палатасының басшысы және 1943-1945 жылдары Доминион істері жөніндегі мемлекеттік хатшы болды. Черчилльдің досы ретінде 1943 жылы ол ағылшын тілін Британ империясы бойынша таратуды қолдау үшін Ағылшын тілдес одақтың президенті болып тағайындалды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол университет статусына ие болғанға дейін он жыл бойы Оңтүстік-Батыс университетінің президенті болды. 1947 жылы король Георг VI Солсбериді Гартер орденінің рыцары етті және ол әкесінен маркграфтық титулын мұраға алды. Ол 1947 жылы, лауазым жойылғанға дейін, Гертфордширдің жоғары басқарушысы болды. 1950 жылдары партиясы қайтадан билікке келген кезде ол 1951 жылдан 1952 жылға дейін Черчилль, Энтони Иден және Гарольд Макмилланға Лорд Приви Сил ретінде қызмет етті; 1951 жылдан 1957 жылға дейін Лордтар Палатасының басшысы; 1952 жылы Ұлыбритания Достастығымен байланыс жөніндегі мемлекеттік хатшы және 1952 жылдың желтоқсанынан 1957 жылға дейін Кеңестің Лорд-президенті болды. Елизавета II-нің таққа отыруы кезінде ол Иденнің ауыр сырқатынан кейін Сыртқы істер министрінің міндетін атқарушы болып тағайындалды. 1951 жылы қарашада Ливерпуль университетінен құрметті заң докторы дәрежесін алды. Лорд Солсбери қатал империалист ретінде танымал болды. 1952 жылы ол Бечуаналандағы Бамангавата халқының басшысы Сереце Хаманың ақ британдық әйелге үйленгені үшін жер аударылуын мәңгілік етуге тырысты. 1960 жылдары лорд Солсбери Оңтүстік Африка мен Оңтүстік Родезиядағы (қазіргі Зимбабве) ақ нәсілділердің үстемдік еткен үкіметтерін қорғады және 1956 жылы Салисбери қаласының бостандығымен марапатталды (қала атауы оның атасының құрметіне берілген). Ол сондай-ақ Лордтар Палатасын реформалауға бағытталған либералды-солшыл әрекеттерге қарсы күресті, бірақ ол Солсбери конвенциясы деп белгілі болған қағиданы құрды, оған сәйкес Лордтар Палатасы сайлау манифестінде уәде етілген үкіметтік заңнаманың екінші немесе үшінші оқылуына қарсы шықпайды. 1957 жылдың қаңтар айында Эден премьер-министр қызметінен кетті. Екі үміткер Раб Батлер мен Гарольд Макмиллан болды. Король Уинстон Черчилльден (Макмилланды қолдаған), Эдвард Хиттен (бас қамшы ретінде, депутаттардың пікірін білетін) және Солсбериден кеңес алды. Ол кабинет мүшелерімен жеке-жеке сұхбаттасып, өзінің әйгілі сөйлеу кемшілігімен әрқайсысынан "Wab немесе Hawold" үшін екенін сұрады (бірден үшқа дейін ғана "Wab" деп жауап берді). БАҚ таңғалдырғандай, кеңес басым көпшілігі Батлер емес, Макмилланды премьер-министр етіп тағайындауды ұсынды. Лорд Солсбери Сейшель аралдарында қамауда отырған архиепископ Макариосты босату туралы үкімет шешіміне наразылық білдіріп, Лордтар Палатасының басшысы лауазымынан кетті. Кипр архиепискобы Макариос "Кипр мәселесі" кезінде Кипрдегі қауымдық зорлық-зомбылық пен терроризмді қолдады деп саналғандықтан британдықтар оны тұтқындады. Ол 1962 жылдың қаңтар айында Консервативті дүйсенбілік клубтың бірінші президенті болды, ол "бүгінгідей нағыз консерватизмге ешқашан мұндай қажеттілік болған емес" деді. Ол 1972 жылы қайтыс болғанға дейін бұл лауазымды атқарды. Сол жылы Солсберидің мәдени ізденістері Корольдік өнер академиясының мүшесі болғандығымен танылды. Бұл өнерлік жетістіктері 1960 жылдан 1966 жылға дейін Ұлттық галереяның сенімдісі ретіндегі қызметімен күшейді. Саяси мансабынан басқа, Солсбери 1951 жылдан 1971 жылға дейін Ливерпуль университетінің канцлері болды. 1970 жылы университет студенттері апартеидті және басқа да көзқарастарды қолдағаны үшін оны қызметтен шеттетуді талап етіп, Сенат үйін басып алды.
Salisbury, as Viscount Cranborne, was elected as a Conservative to the House of Commons as MP for South Dorset in 1929. As Parliamentary Secretary to the Lord Privy Seal in 1934 in Ramsay MacDonald's National Government, he was promoted serving as Joint Parliamentary Under Secretary of State for Foreign Affairs from 1935 to 1938. He was made Paymaster General by Winston Churchill in May 1940 for the duration of the Battle of Britain but was appointed Secretary of State for Dominion Affairs from 1940 to 1942. In 1941, he was summoned to the House of Lords through a writ of acceleration in one of his father's titles as Baron Cecil of Essendon. He was Secretary of State for the Colonies in February–November 1942, Lord Privy Seal between 1942 and 1943, Leader of the House of Lords between 1942 and 1945 and again Secretary of State for Dominion Affairs between 1943 and 1945. As a friend of Churchill, in 1943, he was appointed President of the English Speaking Union to promote the universality of the language throughout the British Empire. His final wartime appointment was as President of the University College of the South West for a statutory ten years before it was converted to university status. In 1947, King George VI made Salisbury a Knight of the Order of the Garter, and he succeeded his father in the marquessate shortly afterwards. He became High Steward of Hertfordshire, where he lived, in 1947, shortly before the office was abolished. During the 1950s, when his party returned to office, successively, he served Churchill, Anthony Eden, and Harold Macmillan as Lord Privy Seal from 1951 to 1952; Leader of the House of Lords from 1951 to 1957; Secretary of State for Commonwealth Relations in 1952 and Lord President of the Council from December 1952 to 1957. During the period of the coronation of Elizabeth II, he was appointed Acting Foreign Secretary, as Eden was then seriously ill after a series of botched operations on his bile duct. In November 1951, he received an honorary doctorate of law from the University of Liverpool. Lord Salisbury was known as a hardline imperialist. In 1952, as Secretary of State for Commonwealth Relations, he tried to make permanent the exile of Seretse Khama, kgosi (leader) of the Bamangwato people in Bechuanaland, for marrying a white British woman. During the 1960s, Lord Salisbury continued to be a staunch defender of the white dominated governments in South Africa and in Southern Rhodesia (now Zimbabwe) and was granted the Freedom of the City of Salisbury (which had been named after his grandfather) on a visit in 1956. He was also a fierce opponent of liberal left attempts to reform the House of Lords, but he created what is known as the Salisbury Convention, under which the House of Lords will not oppose the second or third reading of any government legislation promised in its election manifesto. In January 1957, Eden resigned as prime minister. The two candidates were Rab Butler and Harold Macmillan. The Queen took advice from Winston Churchill (who backed Macmillan), Edward Heath (who, as Chief Whip, was aware of backbench opinion), and Salisbury, who interviewed the Cabinet one by one and with his famous speech impediment, asked each one whether he was for "Wab or Hawold" (it is thought that only between one and three were for "Wab"). To the surprise of the media, the advice was overwhelmingly to appoint Macmillan as Prime Minister instead of Butler. Lord Salisbury resigned from his position as Leader of the House of Lords in opposition to the Government's decision to release Archbishop Makarios from his detention in Seychelles. Makarios, the Archbishop of Cyprus, had been arrested because the British perceived that he was encouraging inter communal violence and terrorism in Cyprus during the so called 'Cyprus Question'. He became the first president of the Conservative Monday Club in January 1962, when he stated "there was never a greater need for true conservatism than there is today". He held the post until his death in 1972. Salisbury's cultural pursuits were recognised when he was made a Fellow of the Royal Academy of Arts that year. These artistic credentials were enhanced as a Trustee of the National Gallery from 1960 to 1966. Apart from his political career, Salisbury was Chancellor of the University of Liverpool from 1951 until 1971. In 1970, students at the university staged an occupation at Senate House to demand his removal over his support for apartheid and other views.
БАҚ-тағы бейнелеу
Ол Netflix-тің "The Crown" сериалында Клайв Фрэнсис бейнеленген.
He is portrayed by Clive Francis in the Netflix series The Crown.