Кіріспе

Көлбеу импульсті сипаттайтын сан. Атомдық физикада магниттік кванттық сан – электронның немесе басқа бөлшектің кванттық күйін, кеңістіктегі белгілі бір ось бойымен оның бұрыштық импульсіне сәйкес ажырату үшін қолданылатын кванттық сан. Орбитальдық магниттік кванттық сан (ml немесе m) атомның берілген субқабықшасындағы мүмкін болатын орбитальдарды ажыратады. Ол орбитальдік бұрыштық импульстің белгілі бір ось бойымен орналасқан компонентін анықтайды, әдетте z ось деп аталады, сондықтан орбитальдың кеңістіктегі бағытын сипаттайды. Спиндік магниттік кванттық сан ms спиндік кванттық саны s бар бөлшектің спиндік бұрыштық импульсінің z ось компонентін анықтайды. Электрон үшін s 1/2, ал ms + немесе - , көбінесе «спин жоғары» және «спин төмен» немесе α және β деп аталады. Атаудагы «магниттік» термині бұрыштық импульстің әр түрімен байланысты магниттік дипольдық моментке сілтеме жасайды, сондықтан әртүрлі магниттік кванттық сандары бар күйлер магниттік өрісте Земан эффектісіне сәйкес энергияда өзгереді. Осылайша, s, p, d және f субқабаттарының әрқайсысында 1, 3, 5 және 7 орбиталь бар, ml-нің мәндері 0, ±1, ±2, ±3 аралығында. Бұл орбитальдардың әрқайсысында екі электронға дейін (қарсы спиндерімен) орналаса алады, бұл периодтық кестеге негіз болады. Басқа магниттік кванттық сандар да осыған ұқсас анықталады, мысалы, mj – жалпы электрондық бұрыштық импульс j-дің z ось компоненті үшін. Бұл дегеніміз, шарлық координаттарда берілген толқындық функция радиус, кеңдік (немесе полярлық) бұрыш және азимут функцияларының көбейтіндісіне жіктеледі:

Дифференциалдық теңдеу мына формула бойынша шешіледі: . Азимут бұрышының 2 радианға (360 градусқа) айырмашылығы кеңістіктегі бірдей жағдайды білдіреді және жалпы шамасы нақты көрсеткіштердегідей шексіз үлкен мәнге жете алмайды, сондықтан коэффициент бүтін сандардың еселігіне квантталуы керек, бұл жорамал көрсеткішті тудырады: . Бұл сандар – магниттік кванттық сандар. Сол тұрақты кеңдік теңдеуінде де пайда болады, онда үлкен мәндер шамасын азайтуға бейім, ал азимуттық кванттық саннан үлкен мәндер шешім табуға мүмкіндік бермейді.

Кванттық сандар арасындағы қатынас Орбитальдық мәндер Электрон саны бір субқабатта s 1 2 p 3 6 d 5 10 f 7 14 g 9 18

Бұрыштық импульстің құрамдас бөлігі ретінде

Осы талдаудағы полярлық координаттар үшін қолданылатын ось кездейсоқ түрде таңдалады. Кванттық сан бұрыштық моменттің осы кездейсоқ таңдалған бағыттағы проекциясын көрсетеді, бұл бағыт конвенция бойынша ось немесе квантталу осі деп аталады. , бұрыштық моменттің шамасы ось бағытында мына формула арқылы беріледі:

Магниттік өрістердегі әсер

Кванттық сан бұрыштық импульс векторының бағытына шартты түрде сілтеме жасайды. Магниттік кванттық сан электронның энергиясына тек магнит өрісі болғанда ғана әсер етеді, себебі өріс болмағанда, -ның әртүрлі мәндеріне сәйкес келетін барлық сфералық гармоникалар эквивалентті болады. Магниттік кванттық сан сыртқы магнит өрісінен (Земан эффектісі) атомдық орбитальдың энергиясының өзгеруін анықтайды, сондықтан оны магниттік кванттық сан деп атайды. Дегенмен, атомдық орбитальдағы электронның нақты магниттік дипольдық моменті электронның бұрыштық импульсі ғана емес, сонымен қатар спин кванттық санымен берілген электронның спинінен де туындайды. Әрбір электрон магнит өрісінде магниттік моментке ие болғандықтан, ол векторды өріске параллель етуге ұмтылатын моментке (торкқа) түседі, бұл құбылыс Лармор прецессиясы деп аталады.