Юкон саяхатшысы Пирс Макдональдтың өмірі мен қызметі

Кіріспе

Пирс Макдональд (OC, 4 тамыз 1955 жылы туған) – Юкон саясаткері және кәсіпкер. Онтарио штатының Кингстон қаласында туған Макдональд бастапқыда кенші мамандығын меңгерген, содан бері ұзақ жылдар бойы заң шығарушы жиналысының депутаты, министр және Юконның бесінші премьер-министрі болды. 1995 жылдан 2000 жылға дейін Юкон Жаңа демократиялық партиясын басқарды. Саяси мансабынан кейін Макдональд кәсіпкерлікпен айналысып, қоғамды дамытуға белсенділік танытты. Ол Юкон аймағында тұрғын үйлерді және жылжымайтын мүлікті жаңғырту, коммерциялық жылжымайтын мүлік және қонақжайлылық саласындағы қызметтерге бағытталған Northern Vision Development компаниясының негісқалаушысы және қазіргі төрағасы. Сонымен қатар, 2016 жылдан 2020 жылға дейін Юкон университетінің канцлері қызметін атқарды.

25-ші заң шығарушы жиналыс

Макдональд 1982 жылғы сайлауда Жаңа демократтық фракциясының құрамында Майо ауылдық округінен сайланды. Ол дауыс берушілердің жартысынан астамын алып, қазіргі үкімдегі прогрессивті консерватор партиясының депутаты Шведе Хансонды жеңіп шықты. Макдональд бұрын жер астындағы шахтер, еңбек қозғалысының жетекшісі және Юкон еңбек федерациясының вице-президенті болып жұмыс істеген. Тони Пеникетттің басшылығымен Жаңа демократтар 25-ші заң шығарушы жиналыста ресми оппозицияны құрды. Макдональд ауылдық даму, еңбек, кәсіптік денсаулық және қауіпсіздік, сондай-ақ жұмысшылардың өтемақысы мәселелері бойынша оппозиция өкілі болды.

26-шы заң шығарушы жиналыс

1985 жылғы сайлауда Тони Пеникетт Жаңа демократтарды тар азшылық үкіметке бастап келді. Макдональд Юкон атқарушы кеңесінің мүшесі ретінде білім министрі, қоғамдық және көлік қызметтері министрі және Юкон тұрғын үй корпорациясының министрі қызметтеріне ант берді. Осы кезеңде Макдональд өзінің ведомстволары бойынша маңызды жұмыстарды атқарды, Юкон колледжін құруға, Юкон өнер орталығы мен Уайтхорс қалалық кітапханасын ашуға жетекшілік етті. Оның басқа да бастамалары: Туған жердің мұғалімдерін даярлау бағдарламасы; Юкон кеніштеріне теңіз жолымен қол жеткізуді қамтамасыз еткен Оңтүстік Клондайк тасжолының салынып, асфальтталуы; жекеменшік муниципалды әуежайлар мен Аляска тасжолының Юкон үкіметіне берілуі; сондай-ақ аумақта алғашқы үй-жайға ие болу бағдарламалары мен жер телімдерін беру саясатының енгізілуі.

27-ші заң шығарушы жиналыс

Макдональд 1989 жылғы сайлауда Майо округінде қайта сайланды, нәтижесінде Жаңа демократтар партиясы заң шығарушы жиналыста көпшілік дауысқа ие болды. Ол Үкімет үйінің басшысы, Білім министрі, Мемлекеттік қызметтер министрі, Экономикалық даму, Кендер және Шағын бизнес министрі, Мемлекеттік қызмет комиссиясының министрі және Жұмысшылардың денсаулығы мен қауіпсіздігі жөніндегі кеңес министрі қызметтеріне тағы да бекітілді. 27-ші заң шығарушы жиналыста Макдональд Юконның алғашқы Білім беру заңының және жаңа Жұмысшылардың денсаулығы мен қауіпсіздігі заңының қабылдануын бақылады. Ол Солтүстік-Батыс территориялар үкіметімен мұнай және газ саласындағы келісімге, ал Канада үкіметімен экономикалық даму саласындағы келісімге қол қоюды ұйымдастырды. Мемлекеттік мектептер жүйесінде ол автобус тасымалы, компьютерлер, арнайы білім беру және тәжірибелік оқыту мәселелері бойынша саясатты дамытты. Оның өкілеттігі шегінде Юконның жалғыз француз тіліндегі мектебі – Эколь Эмили Тремблэй ашылды.

28-ші заң шығарушы жиналыс

1992 жылғы сайлауда Макдональд жаңа құрылған Уайтхорс округіндегі МакИнтайр-Тахини округінен сайлауға түсті. Оның Майо округі көршілес Татчун округімен біріктірілді. Ол сол сайлауда МакИнтайр-Тахини округіне сайланды, бірақ Джон Осташек басқаратын және үш тәуелсіз депутаттың қолдауына ие болған Юкон партиясының үкіметі Пеникетт үкіметін аз айырымымен жеңді. Пеникетт Юконның Жаңа демократиялық партиясының төрағасы лауазымынан кейін кетті, ал Макдональд оның орнына төраға болды. Ол Қаржы және Экономикалық даму салаларындағы сын портфелдерін қабылдады және Ресми оппозицияның жетекшісі қызметін атқарды.

29-шы заң шығарушы жиналыс

Макдональд 1996 жылғы 30 қыркүйекте өткен сайлауда Джон Осташек үкіметін жеңді, оның үкіметі Юконның ауылдық аймақтарында зор қолдаумен сайланды. Макдональдтың партиясы 17 орынның 11-не ие болды, бұл Юкон тарихындағы ең ірі көпшілік болды, және Макдональд тағы да МакИнтайр-Тахини сайлау округінде қайта сайланды. Ол Юконның премьер-министрі болды, кейін «Үкімет басшысы» деп аталды, және Қаржы министрі мен Атқарушы кеңес министрінің міндеттерін атқарды. Премьер-министр ретінде Макдональд үкіметі Юконның басқару жүйесін айтарлықтай реформалады. Пеникет және Осташектың мандаттарымен бірлесіп құрылған «Жаңғыру шарты» Юконның көптеген бірінші халықтары үшін жер дауының соңғы келіссөздеріне мүмкіндік берді. Федералды үкіметпен Юконға жер мен ресурстарды беру туралы келісімге қол жеткізілді (ол 2003 жылы толыққанды іске асырылды). Макдональд сондай-ақ мемлекеттік және аймақтық қатынастарға, жаңа аумақтық саябақтар мен қауымдық мектептер құруға баса назар аударды, сондай-ақ қалпына келтірушілік әділеттілік, қорғалатын аумақтар, сауда және инвестициялар, орман шаруашылығы және энергетика саласында жаңа үкіметтік стратегиялар жасады. Оның үкіметі 60 миллион долларлық бюджеттік артық қалдырып, әлеуметтік бағдарламаларды қолдау және қоршаған ортаны қорғау бойынша жақсы беделге ие болды. Алайда, әлемдік металл бағасының төмендеуі және бірнеше кендердің жабылуы салдарынан Юконның экономикасы құлдырады. Бұл мәселе 2000 жылғы жалпы сайлаудағы басты мәселелердің біріне айналды, соның нәтижесінде Юкон халқының оннан бірі жуық көшіп кетті. Нәтижесінде, бұл экономикалық қиындықтар Пат Дункан басқарынатын Либералдық партияның өркендеуіне себеп болды, және 2000 жылғы жалпы сайлауда Макдональдтың ЖСДП үкіметі жеңіліске ұшырады, ал Макдональд өзінің МакИнтайр-Тахини сайлау округіндегі мандатын жоғалтты. ЖСДП-ның қолдауы негізінен ауылдық Юкон аймағында сақталды, бірақ Либералдық партияның Уайтхорс округіндегі сәттілігі ЖСДП-ның жеңілісіне әкелді. Макдональд 2000 жылғы 27 сәуірде партия басшысы лауазымынан кетті.

McDonald defeated the government of John Ostashek in the election of September 30, 1996, his government elected with a large level of support in rural Yukon. McDonald's party captured 11/17 seats, then the largest majority in Yukon history, and McDonald was once again re elected in McIntyre Takhini. He became Premier of the Yukon, then referred to as ‘Government Leader’, and assumed the responsibilities of Minister of Finance and Minister of the Executive Council. During his premiership, McDonald's government oversaw significant restructuring of the Yukon's governance. The Umbrella Final Agreement, jointly established through the mandates of Penikett and Ostashek, began to usher in final land claims negotiations for many Yukon First Nations. With the federal government, a devolution accord on the Transfer of Lands and Resource Management to the Yukon was negotiated (ultimately implemented in 2003). McDonald also emphasized intergovernmental and circumpolar relations, established new territorial parks and community schools, and created new government strategies for restorative justice, protected areas, trade and investment, forestry, and energy. While his government left a $60 million budget surplus and earned a good reputation for promoting social programs and protecting the environment, the Yukon had suffered from a decline in the territory's economy due to a fall in world metal prices and the closure of several mines. This became a major campaign issue in the 2000 general election, along with a resulting mass exodus of nearly one in ten people from the Yukon. Ultimately, these economic hardships fueled the rise of the Pat Duncan Liberals and in the 2000 general election, McDonald's NDP government was defeated and McDonald himself lost his own seat of McIntyre Takhini. NDP support had largely held in rural Yukon, but it was the Liberals' sweep of the territory's Whitehorse ridings that ensured the NDP's defeat. McDonald resigned as party leader on April 27, 2000.

Саяси қызметтен кейінгі қызмет

Аумақтық саясаттан кеткеннен кейін Макдональд бизнесмен және басқару кеңесшісі ретінде мансап құрды. 2004 жылы ол «Northern Vision Development» компаниясының негісқалаушыларының бірі болды және 2009 жылға дейін бас атқарушы директор болып қызмет етті. «Northern Vision Development» – Юконның ең ірі коммерциялық және жылжымайтын мүлікке инвестиция салатын компаниялардың бірі. Ол жобаларды басқару, мүлікті қайта жаңарту, коммерциялық жылжымайтын мүлік және қонақжайлылық қызметтеріне бағытталған. Макдональд директорлар кеңесінің төрағасы қызметін жалғастыруда. 2007 жылы Вайтхорс сауда палатасы оны «Жылдың кәсіпкері» деп таныды. Саясаттан кеткеннен кейін көп ұзамай Макдональд 2007 жылғы Канада қысқы ойындарының үй иесі қоғамының ерікті президенті болып тағайындалды. Ол ойындарды жалпы солтүстік аймақтардың бірлігі мен ынтымақтастығын ілгерілету үшін пайдалануды көздеді және Вайтхорстың көптеген спорттық инфрақұрылымдарын жаңғыртуға сәтті жетекшілік етті. Макдональд Канада ойындары кеңесінде вице-президент болып қызмет етуді жалғастыруда. Ол 2007 жылы Юкон комиссарының «Жылдың еріктісі» атағымен марапатталды. 2008 жылдың қыркүйегінде Макдональд Юкон, Солтүстік-Батыс территориялар мен Нунавутқа қызмет көрсететін «Northwestel» коммуникация компаниясының директорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды. Сондай-ақ, ол 2009-2014 жылдар аралығында «Юкон Энергия Корпорациясы» директорлар кеңесінің төрағасы және басқарушысы болып қызмет етті. Нунавут құрылғанның он жылдығына орай Макдональд Нунавут үкіметін сарапқа салды. «Нунавут үкіметінің есеп картасы» 2100 нунавуммиуттің пікірін жинап, талдап, үкімет қызметін жақсарту үшін 93 ұсыныс жасады. Назар жерді пайдалану, үкіметтің орталықтандырылмауы, тұрғын үй, білім беру және экономикалық даму мәселелеріне аударылды. 2016 жылдың қыркүйегінде Макдональд Юкон университетінің канцлері болып тағайындалды. Оның орнын 2020 жылдың 6 қазанында Джемена Джеймс Аллен басты.

Since leaving territorial politics, McDonald has developed a career as a businessman and management consultant. He became one of the founding members of Northern Vision Development in 2004 and served as its chief executive officer until 2009. Northern Vision Development is one of the Yukon's most extensive commercial and real estate investors and has focused on project management, property revitalization, commercial real estate, and hospitality services in the Yukon. McDonald continues to serve as chair of its board of directors. He was named the Whitehorse Chamber of Commerce's Businessperson of the Year in 2007. Shortly after his exit from politics, McDonald was appointed the volunteer president of the 2007 Canada Winter Games Host Society for the upcoming Whitehorse event – the first held north of the 60th parallel. McDonald focused on using the Games to promote a vision of pan northernism and collaboration and he successfully oversaw the modernization of much of Whitehorse's sports infrastructure. McDonald continues to serve on the Canada Games Council as its vice president. He was named the Yukon Commissioner's Volunteer of the Year in 2007 in recognition for his volunteerism and leadership of the Canada Winter Games. In September 2008, McDonald was appointed to the Board of Directors of Northwestel, the communications company providing service to the Yukon, the Northwest Territories and Nunavut. He also served as chair of the Yukon Energy Corporation's board of directors and governance from 2009 to 2014. Following the tenth anniversary of the creation of Nunavut, McDonald led a review of the Government of Nunavut. The ‘’Government of Nunavut Report Card’’ compiled and analysed the opinions of 2,100 Nunavummiut and produced 93 recommendations on how the Government of Nunavut could improve its services and operations. Focus included land claims, decentralization of government, housing, education, and economic development. In September 2016, McDonald was appointed as chancellor of Yukon University. He was succeeded by Jemena James Allen, on October 6, 2020.

Құрметтер

2008 жылы Макдональдтың еріктік қызметі мен 2007 жылғы Канаданың қысқы ойындарын ұйымдастырудағы жалпы солтүстік аймаққа бағытталған еңбегі, сондай-ақ солтүстік экономикасын дамытудағы үздіксіз үлесі және Юкон аймағына өмір бойы қызмет еткені үшін Канада орденінің офицері атағымен марапатталды. Ол – бұл орденнің офицері болып тағайындалған төрт юкондықтан бірі. 2011 жылдың маусым айында Куинс университеті Макдональдқа Юкон аймағындағы саяси мансабы кезінде білім беру, аборигендердің жер дауы мен өкілеттік беру саласындағы еңбегі үшін құрметті заң ғылымының докторы дәрежесін берді. Ол сонымен қатар Юкон колледжінің Уайтхорс қаласындағы кампусын, Юкон өнер орталығын, Оңтүстік Клондайк тас жолын, сондай-ақ Доусон-Сити, Олд-Кроу және Уотсон-Лейк қалаларындағы мектептерді салуды бастап жүргені үшін де танымал.