Кіріспе
Галвей графтығындағы қала, Ирландия. Галвейдегі қала.
the town in Galway
Горт (немесе Ан Горт) – Ирландияның батысындағы Галвей графтығындағы шамамен 2800 тұрғыны бар қала. Клэр графтығымен шекараға жақын орналасқан бұл қала Бэррен мен Слив-Огти арасында жатыр және R458 және R460 аймақтық жолдары арқылы қызмет көрсетеді, олар М18 тас жолына қосылады.
Этимология
Gort – толық ирланд аты Gort Inse Guaire (gort: шалғын, дала, inse: арал, және Guaire: есім) және «Гуайр аралының шалғыны» деп аударылады.
Тарих
Бұл аймақта ежелгі қоныстардың бар екендігіне дәлел ретінде Горт, Баллихуг, Клогнакеева, Клуонахаха және Лавалли қалаларында орналасқан бекініс шеңбері, жер асты тоннелі және қасиетті бұлақтар табылды. 2022 жылы Горт маңындағы Куль паркінде орналасқан қола дәуіріне жататын ірі бекініс, Бүррен жазығындағы археологиялық жұмыстар барысында б.з.д. 800-1200 жылдар аралығында салынған деген мәліметтер анықталды. Горт Инсе Гуаирдегі Гуаир, VII ғасырдағы Коннахт патшасы Гуаир "Жомарт" (Guaire Aidne mac Colmáin) есімін көрсетеді. Гуаир Горт өзеніндегі шағын аралда патшалық резиденцияларын ұстаған және жақын орналасқан Кинварада Дунгуаир ("Гуаир бекінісі" ирланд тілінде) деп аталатын бекініс салған. Ол өз туысы Сент-Колман Макдуаның қамқоршысы болды (оған Килмакдуа монастыры үшін жер берді). Орта ғасырларда Cenél Áeda na hEchtge басшылары, О'Шоунессилер (Ó Seachnasaigh, Гуаир Айдхнеден тараған ру), Горттағы негізгі бекінісіне ие болды, бұл аралда кейіннен атқыштар казармасы орналасты. Он жетінші ғасырдың соңында О'Шонесси жерлері тәркіленіп, Сэр Томас Прендергастқа берілді, оның немересі Джон Прендергаст Смит, 1-ші виконт Горт атанды. Қаланың орталық бөлігі осы кезде (грузин сәулетінің соңғы кезеңі) Лорд Горттың жоспары бойынша салынды. Ол үлкен үшбұрышты базар алаңының төңірегінде жоспарланды. 18-19 ғасырларда Горт жарыстары Ньютаун трассасында өтті. Бұл жарыстарда жүлделер тағайындалды және жергілікті жер иелерімен "екі провинцияның да жерін жақсы көретін ақсүйектер" [Мунстер мен Коннахт] үшін ұйымдастырылды. 1806 жылы өзен бойында ірі ұн диірмені салынды, ол 4 қабаттан тұрды, ағаш дөңгелегі болды және өте жұқ жүргізілді. Ол 1966 жылға дейін жұмыс істеді. Ол Gort Co-operative Mart компаниясына сатылып, 1985 жылы қиратылды. Ұлы ашаршылық Гортта ауыр қиындықтар мен кедейшілікке әкелді, 19-ғасырдың ортасында халық саны азайды. Көптеген адамдар Канада мен АҚШ-қа эмиграциялады, ал қалғандары ауырып қайтыс болды. 1841 жылы қалада 3056 адам тұрды, ал 1861 жылы халық саны 2097 адамға азайды. Халық арасында тәртіпсіздіктер мен ұрлықтар көбейді. Сонымен қатар, аймақта бірқатар көмек және жұмыс бағдарламалары іске асырылды. Осы кезеңде Горттың қызба ауруханасы мен оған іргелес жұмыс үйі салынды. Лейди Грегоридің үйі Куль үйі 1800-жылдардың соңы мен 20-ғасырдың басында Ирландия әдеби жаңаруының орталығы болды. Оның танымал қонақтарының арасында Джордж Бернард Шоу, Уильям Батлер Йейтс, Сеан О'Кейси, Джек Б. Йейтс, Джон М. Синж және Леди Маргарет Саквилл болды. В. Б. Йейтс Грегориден Таур Балли үйін сатып алып, оны қалпына келтіріп, 1920 жылдары жазғы резиденциясына айналдырды. Йейтс қалпына келтіру жұмыстары туралы "Горт ұстаханасының жұмысымен" жазды. Джек Б. Йейтс Горттағы күнделікті өмірдің көріністерін суреттеді. Казармалық қала ретінде Горт Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде (1919-1921) Корольдік Ирландия полициясының (RIC) және Black and Tans-тың күшті өкілдігіне ие болды. 1920 жылы 1 қарашада RIC көмекші бөлімінен келген жас әйел Айлин Куинн баласын ұстап тұрғанда қала сыртында атып өлтірді. 26 қарашада Лоугнен ағайындылары Горт казармасында сұраққа тартылып, "көліктің артқы жағына байлап, Друмхарсна қамалына сүйретіліп, RIC қызметкерлерімен өлтірілді". Британдық әскерлер Гортта және аймақтағы адамдарға шабуыл жасап, азаптап, ұрлап, қорқытып отырды. Горт казармасында ұрып-соғулар орын алды. Қалада әскери сот та өткізілді.
During the Middle Ages the chiefs of Cenél Áeda na hEchtge, the O'Shaughnessys (Ó Seachnasaigh, a clan descended from Guaire Aidhneach), had their principal stronghold in Gort, on the island site which later became a cavalry barracks. At the end of the seventeenth century, the O'Shaughnessy lands were confiscated and granted to Sir Thomas Prendergast, 1st Baronet, whose grandson was John Prendergast Smyth, 1st Viscount Gort. The centre of the town was built at this time (the late period in Georgian architecture) according to Lord Gort's plans. It was designed around a large triangular market. In the 18th and 19th century, the Gort Races took place at the Newtown Course. There were prizes and this was hosted by the local landlords for the "turf loving gentry of both provinces" [Munster and Connacht]. There was a large flour mill built along the river in 1806, it was 4 stories tall, with a wooden wheel, and very active. It operated until 1966. It was sold to the Gort Co operative Mart and destroyed in 1985. The Great Famine caused hardship and destitution in Gort, with a decrease in the population in the mid 19th century. Many people emigrated to Canada and the United States, while others fell ill and died. In 1841, the town had a population of 3,056, in 1861 the population was 2,097. There was unrest among the population, as well as rampant theft. There were also a number of relief and work schemes in the area. Gort's Fever Hospital, and the adjacent workhouse, were built at this time. Coole House, Lady Gregory's home, served as a base for the Irish Literary Revival in the late 1800s and early 20th century. There is an "Autograph Tree", still there, that has the carved initials of some of her notable guests: George Bernard Shaw, William Butler Yeats, Seán O'Casey, Jack B. Yeats, John M. Synge, and Lady Margaret Sackville. W. B. Yeats bought a tower house, Thoor Ballylee, from the Gregorys, restored it, and made it his summer residence in the 1920s. Yeats wrote about the restoration using "smithy work from the Gort forge". Jack B. Yeats painted and drew scenes of everyday life in Gort. As a barracks town, Gort had a strong presence of Royal Irish Constabulary (RIC) and Black and Tans during the Irish War of Independence (1919–1921). A young woman, Eileen Quinn, was shot dead while holding her infant just outside of the town by the Auxiliary Division of the RIC on 1 November 1920 – in what has been described as "essentially a drive by shooting". On November 26 the Loughnane brothers were interrogated in the Gort barracks before being "tied to the tailgate of a lorry and dragged to Drumharsna Castle" and killed by the RIC. The British forces conducted raids, tortured, stole, and terrorised people in Gort and the area. Beatings took place at the Gort barracks. The town also hosted the military court.
География
Горт Галвей графтығында орналасқан және Клэр графтығымен шекараның солтүстігінде жатыр. Бұл бұрынғы Галвей-Лимерик жолында (қазіргі R458) және Эннис пен Лагреа қалаларының арасында шамамен ортасында орналасқан. Галвей қаласынан жолмен шамамен осы қашықтықта. Қала Горт өзенінің арнасында жатыр, ол бастауынан Галвей шығанағына дейін бірнеше рет жер астына "көміліп" кетеді. Горт Бүрреннің әктас аймағы мен Слив Огхидің құнарлы төбелері арасындағы аңғарда орналасқан. Қала Uí Fiachrach Aidhne тарихи аймағында, сонымен қатар Maigh Aidhne ("Айнь жазығы") деп белгілі, және Килмакдуаг (Cill Mhic Dhuach) діни округіне кіреді. Горт 3 шіркеу округі мен 3 елді мекенде орналасқан, атап айтқанда Биг, Килмакдуах және Килтартан, олардың барлығы Килтартан барониясына қарасты. 2016 жылғы халық санауы бойынша Гортта шамамен 3000 тұрғын болды және ол Ирландиядағы ең әртүрлі қалалардың бірі болып есептеледі, тұрғындарының 26,6% ирландтық емес. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, Горт тұрғындарының шамамен 40% ирландтық емес, олардың көп бөлігі бразилиялықтар. Бұл адамдар Горттағы ет өңдеу заводтарында жұмыс істеу үшін келді, онда жалақы Бразилиядағы ұқсас кәсіпорындардағыдан әлдеқайда жоғары. Клэр Хилидің "Латын Америкасындағы ирландтық көші-қон" атты зерттемесінде айтылғандай, "қазір Гортта көптеген бразилиялықтар тұрады, жұмыс істейді және оқиды, бұл қаланың сыртқы келбеті мен мінезін өзгертіп жатыр". 2011 жылғы халық санауы кезінде ирландтық емес азаматтар халықтың 27,2% құрады. Ең көп саны (417 адам) бразилиялықтарды құрады, одан кейін Ұлыбритания азаматтары (81) келді.
Экономика
Бір кездері Горт ауыл шаруашылығының базары болған. XXI ғасырдан бастап бұл жерде Lidl, Aldi және Supervalu дүкендері орналасқан. 2008 жылғы экономикалық дағдарыстан кейін Ирландиядағы ең қиын жағдайға тап болған қалалардың бірі болды. 2019 жылғы Irish Times газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, "2006 және 2011 жылдар аралығында 400 жұмыс орны және халықтың 14 пайызы жоғалды. Көптеген бразилиялықтар жұмыс істейтін Duffy Meats фабрикасының жабылуы және құрылыс саласының күйреуі салдарынан жұмыс орындары қысқарды". Gort Co operative Mart 1962 жылы құрылып, 1996 жылға дейін қалада жұмыс істеді, содан кейін орталықтан 2,5 шақырым қашықтыққа көшірілді. 2020 жылы шамамен 16 500 бас ірі қара және 7 000 қой "15,6 миллион еуро көлеміндегі айналыммен осы орыннан өтті". Қалада үш зауыт бар: контр-өндіруші Top Form, электроника өндіруші Lisk және медициналық құралдар өндіруші Natus. 2022 жылдың желтоқсанында An Bord Pleanála Галвей округі кеңесінің қаулысын күштен шығарып, қала маңында биогаз зауытын салуға рұқсат берді. 2023 жылдың тамызында осы шешімге қатысты шағым Жоғары сотта қаралып жатыр.
Туризм
2019 жылғы Irish Times газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, жергілікті кәсіпкерлер туризмді қалада дамытуға маңызды сала ретінде қараған. Гортта көптеген барлар мен мейрамханалар, сондай-ақ қонақ үйлер бар. Fáilte Ireland және "Burren Lowlands" туристік бағытты насихаттау тобының веб-сайттарында жақын жердегі туристік орындардың тізімі келтірілген: The Burren, Coole Park келушілер орталығы мен бағы, Kilmacduagh соборының шіркеулері мен дөңгелек мұнарасы, Thoor Ballylee және Kiltartan Gregory мұражайы.
Мәдениет
Қаланың бірқатар мәдени ұйымдары "Ғажайып Горт форумы" деп аталатын бас ұйымға біріктірілген. Wild Swans Theatre Company – Сент-Колман залында қойылымдар қоятын жергілікті актерлер тобы. Кули Коллинз фестивалі – қазан айының соңында өтетін дәстүрлі ирланд музыкасы фестивалі. Ескі мектеп ғимаратында Леди Грегориге арналған Килтартан Грегори мұражайы орналасқан. Yeats Thoor Ballylee Society Йейтстің 15 ғасырдағы мұнаралы үйін іс-шаралар, студия және экскурсиялар арқылы ашық ұстап тұрады. Guaire Magazine – жергілікті тарих және мәдениет туралы 1970 жылдардың ортасынан бері шығарылып келе жатқан журнал. 1981 жылдан бері қалада жыл сайынғы Горт және аудандық көрмесі өтіп келеді, ол фотосуреттен және қолөнерден бастап гүлдер мен понилерге дейінгі түрлі санаттар бойынша жүлделер тарататын қоғамдық шара. 2023 жылы Киелі Бригида күніне арналған шағын фестиваль ұйымдастырған 40-тан астам өңірлік суретшілерден тұратын Горт өнер ұжымы бар.
Қызықты орындар
Гортта сәулеттік қызығушылық тудыратын бірнеше ғимарат бар, ол жақсы сақталған жоспарланған грузин дәуіріндегі базар қаласы. Ескі алаңның ортасында 19 ғасырдың ортасында салынған таразы үйі және 1933 жылы ирланд мүсіншісі Альберт Пауэрдің жасаған Христос Патшаның мәрмәр мүсіні орналасқан. Қала әкімдігі ғимараты – бұрынғы 19 ғасырғы мектеп, қазір қоғамдық театр ретінде пайдаланылады. Үлкен католик шіркеуі, Сент-Колман шіркеуі (1825 жылы салынған), оның артында Canon Quinn Park қоғамдық паркі бар. 1820 жыл шамасында салынған Ирландия шіркеуінің ескі ғимараты қазір қоғамдық кітапхана болып табылады. 2022 жылдың қазан айында Gort өзені бойында 3 шақырымдық айналма жаяу жол және жаңа көпір ашылды. Өзен мен алғашқы көпірдің (1771 жылы салынған) жанында, Лорд Горттың Лоу Котра қаласына көшуге дейін болған резиденциясы – Көпір үйі орналасқан. Бұл үй шамамен 1770 жылы салынған, содан бері кеңейтілген және 1857 жылдан 2022 жылға дейін Мейірімділік Сестерінің монастырі болды, ал аумағында бастауыш мектеп жұмыс істеді. 2022 жылдан бастап онда украиналық босқындар орналасқан.
Спорт
Горт ГАА клубы 1884 жылы құрылған және негізінен оның хёрлинг командасына бағытталған. Қалада сондай-ақ регби клубы, «Горт Гладиаторлары», және екі футбол (футбол) командасы – «Куль футбол клубы» мен «Горт Юнайтед футбол клубы» бар. «Горт гольф клубы» да бар. Горт қаласынан шыққан Клиона Д’Арси 2022 жылғы IBA жастар арасындағы бокс әлем чемпионатында ауыр салмақта алтын медаль жеңіп алып, мұндай жетістікке қол жеткізген алғашқы ирланд әйелі болды.
Автомобиль жолы
Гортқа Шанноннан Галвейге дейінгі M18 тас жолының 16-шы қиылысынан жете аласыз. M18 тас жолы M6 тас жолының 18-шы торабында аяқталады. Жол солтүстікке қарай M17 ретінде Туам және Слайго қалаларына қарай жалғасады. Қаланың айналымын құрайтын M18 тас жолының Эннис пен Горт арасындағы бөлігі 2010 жылдың 12 қарашасында ресми түрде ашылды. Одан кейін 2017 жылдың 27 қыркүйегінде Горт-Туам учаскесі де ашылды.
Темір жол
Горт теміржол станциясы 1869 жылдың 15 қыркүйегінде ашылды және 1975 жылдың 3 қарашасында жүк тасымалы, ал 1976 жылдың 5 сәуірінде жолаушылар тасымалы үшін жабылды. Ол 2010 жылы Батыс теміржол дәлізі жобасының аясында қайта ашылды. Горт теміржол қызметтері Галвейден Лимерикке қарайғы бағытта, Лимерик станциясынан Корк пен Тралиге, ал Атенри және Галвей арқылы Дублинге қосылады.
Автобус
Горт қаласына Bus Éireann компаниясының 51 (солтүстікке Галвейге және оңтүстікке Шэннон мен Лимерикке), 434 (Галвейге) және Local Link Galway 934 (Лоугреяға) бағыттары қызмет көрсетеді.
Білім
1995 жылы құрылған Gort Community School орта мектебінде 800-ден астам оқушы оқиды және ол Оңтүстік Галвей округінің кең аумағына қызмет көрсетеді. Мектепте GAA алаңы, регби алаңы, футбол алаңы және асхана бар. Мектептің спорт командаларына хёрлинг, регби, футбол және жүзу кіреді.
Танымал мәдениетте
2018 жылы доктор Треаза О’Брайен Горт қаласына келген иммигранттар туралы "Бейтаныс қала" атты деректі фильм түсірді, олар қаланы осылай көпұлтты орталыққа айналдыруға көмектесті. Жергілікті режиссер Кит Уолш пен продюсер Джилл Бирдсворт 2018 жылы Горт және көршілес Крушин ауылында түсірілген "Барлығы тағы да қирағанда" атты "жеке деректі эссе" фильмін жасады. Фильм бірнеше жүлдеге ие болды, ал RTE шолуында оны "кино шедеврі" деп, ал The Irish Times газеті "әдемі, бірақ философиялық тұрғыдан тұрақсыз" деп бағалады.