Кіріспе

Мария Уайт Лоуэлл (8 шілде 1821 – 27 қазан 1853) – американдық ақын және құлдыққа қарсы күрескер. Оның өлеңдері күйеуі, ақын Джеймс Рассел Лоуэлл тарапынан оның қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң жеке басылып шығарылды.

Ерте өмір

Мария Уайт Массачусетс штатының Уотертаун қаласында орташа табысты, зиялы отбасында дүниеге келді. Ол 1834 жылы халық толқуы салдарынан өртенген Урсулин монастырында қатаң тәртіппен, аскетизмде тәрбиеленді.

Мансап

Лоуэлл тәуелсіздік қозғалысына қатысып, әйелдер құқықтарын қолдады. 1839 жылғы 6 қарашада ол әйелдер құқығын жақтаушы Маргарет Фуллер ұйымдастырған алғашқы "әңгімелесуге" қатысқан жергілікті әйелдердің бірі болды. Сол жылы Мария Уайттың ағасы Уильям оны Гарвард колледжінің студенті Джеймс Рассел Лоуэллмен таныстырды. 1840 жылдың күзінде олар никелесуге келісті. Алайда оның әкесі, бай саудагер Абиджа Уайт, Лоуэлл табысты жұмыс тауып алғанша үйленуді кейінге жылдыруды талап етті. 1843-1844 жылдардың қысында Мария Уайт және анасы Бостонның сұр ауданынан шығып, көктемді Филадельфияның қолайлы климатында өткізді. Олар қаладағы достардың пансионатына орналасты, ал үй иесі "Дос Паркер" оларды басқа достармен таныстырып, Уайттарды басқа достардың үйлеріне шақырды. Уайттар квакерлердің дінін білмеген, бірақ олардың қарапайым және адал мінезі осы діннің мүшелерімен ортақ нәрсе табуға көмектесті, ал квакерлер де Уайттармен танысудан ләззат алды. Осыдан кейін берік достық қарым-қатынас орнады, нәтижесінде Мария Уайттың сол кезде танылмаған құлдыққа қарсы қозғалысқа деген ынтасы күшейді және жалғасты. Ауа райы жылынып, Жаңа Англияның суық желдері басылғанда, анасы мен қызы Уотертаунға оралды. Мария Уайт Филадельфияда тағы біраз уақыт қалғанын және жаңа достарына үйлеріне баруын қалады, бірақ оның жауабы әдеттегідей болды: "Жоқ, жоқ. Мен Кембриджде шығыс желді де жылы қылатын біреуді қалдырып кеттім". Ол күйеуі Джеймс Рассел Лоуэллді айтты. Лоуэлл бұрын жарық көрген эсселерінен құралған "Ескі ақындар туралы әңгімелер" жинағын жариялағаннан кейін, жұбайлар 1844 жылғы 26 желтоқсанда оның әкесінің үйінде үйленді. Жаңа күйеуі оның "жартылай жерден, аспаннан да артық" тұратынын айтты. Бір досы олардың қарым-қатынасын "шынайы некенің өзі" деп сипаттады. Алайда, жаңа әйелі Лоуэлл денсаулығының нашарлығына байланысты, олар үйленгеннен кейін көп ұзамай Филадельфияға көшіп, оның жазылуын үміттенеді. 1845 жылы жаңа үйленген жұбайлар тағы да Филадельфияға келді, және Лоуэллдің қалалық "Pennsylvania Freeman" газетінде редакторлық жұмыс істеуі және құлдыққа қарсы "Antislavery Standard" басылымына үнемі мақала жазуы туралы келісімге келді. Филадельфиядан кетіспей тұрып, Лоуэллдер Лангенхаймнан дагерротипін түртті. Бұл олардың некелік өмірінің басындағы жалғыз суреттері болды. 1845 жылдың көктемінде Лоуэллдер Массачусетс штатының Кембридж қаласына оралып, Кембридждегі Эльмвудта тұратын болды. Олардың төрт баласы болды, бірақ олардың тек біреуі ересекке дейін жетті. 1845 жылғы 31 желтоқсанда дүниеге келген тұңғыш қызы Бланш он бес ай ғана өмір сүрді; 1849 жылы туған Роза да бірнеше ай ғана өмір сүрді; олардың жалғыз ұлы Уолтер 1850 жылы дүниеге келді, бірақ 1852 жылы Массачусетс штатының Кембридж қаласында 32 жасында қайтыс болды. Ол күйеуімен бірге Маунт-Оберн зиратында жерленген. Оның өлеңдерінің жинағы өлімінен кейін жеке басылып шықты (Кембридж, 1855). Олардың ең танымалдары – "Альпілік шопан" және "Таңғы даңғыл".

Сыншылдық және ықпал ету

1870 жылы Эмили Дикинсон Томас Уэнтуорт Хиггинсонмен алғаш танысқанда, ол Мария Уайт Лоуэллдің өлеңдері туралы айтты. Дикинсон оның жұмысы туралы көбірек білуге ниет білдірді және оның шығармалары оған шабыттандырған болуы мүмкін. Лоуэллдің "Ауру бөлмесі" атты өлеңі "Дикинсон стилінде" деп сипатталды. Оның "Китстің қабірі" атты өлеңі 1874 жылы бұрынғы көршісі Генри Уодсворт Лонгфеллоу құрастырған "Орындар өлеңдері" антологиясында жарияланды. Лоуэлл әулетінің ұрпағы Эми Лоуэлл Мария Лоуэллдің шығармаларын жоғары бағалап: "Бұл – поэзия! Ол күйеуі жазғаннан да жақсы, ол өзі одан жақсы өлең жазатынын әрқашан айтатын еді".

Дәйексөздер

"Екі жан бір оймен, екі жүрек бірігіп соғады." – Лоуэллдің Беллингхаузеннің "Der Sohn der Wildnis" (1842) драмасынан "Ингомар варвар" пьесасына жасаған аудармасы.