Америкалық ақын Эми Лоуэлл өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық ақын (1874–1925)

Эми Лоуренс Лоуэлл (9 ақпан 1874 – 12 мамыр 1925) – классикалық құндылықтарға қайта оралуды ұстанып, дамытқан образдық ағымның американдық ақыны. Ол 1926 жылы қайтыс болғаннан кейін Поэзия саласы бойынша Пулитцер сыйлығына ие болды.

Өмір

Эми Лоуэлл 1874 жылдың 9 ақпанында Массачусетс штатының Бостон қаласында Аугуст Лоуэлл мен Кэтрин Бигелоу Лоуэллтың қызы болып дүниеге келді. Браминдер тегінен шыққан Лоуэлл отбасының мүшесі болған ол, астроном Персиваль Лоуэлл, педагог және құқық ғалымы Эбботт Лоуренс Лоуэлл және жүктілік кезеңінде күтімді насихаттаушы болған Элизабет Лоуэлл Путнамды бауырларының қатарына қосты. Олар Джон Лоуэллдың шөберелері және анасының жағынан Аббот Лоуренстің немерелері еді. Мектепке бару жас Эми Лоуэлл үшін үлкен қиындық болды. Ол өзін "еркек сипатындағы" және "жаман" ерекшеліктерге ие деп санады және қоғамнан шеттетілгендей сезінді. Сыныптастары арасында ашық пікір білдіруші және өз ойын айтуға шешімді адам ретінде танымал болды. Он бес жасында фотограф, ақын және ат жарысын ұйымдастырушы болуды армандады. Лоуэлл жоғары оқу орнына түспеді, себебі оның отбасы әйелдерге мұндай білім алудың қажеті жоқ деп есептеді. Ол осы кемшілікті көп оқу және кітаптарды жинау арқылы толықтырды. Қоғамдық өмірге қатысып, көп саяхат жасады және 1902 жылы (28 жасында) Еуропада Элеонора Дюзе қойылымын көргеннен кейін поэзияға бет бұрды. 30 жасынан кейін ақындық мансабын бастаған Лоуэлл өнердің құлшынып оқып-үйренушісі және шәкіртіне айналды. Лоуэллдың лесбиянка екені айтылды және 1912 жылы актриса Ада Дуайер Расселлмен ғашықтар болған деген қауесет тарады. Расселл Лоуэллдың эротикалық туындыларының, әсіресе "Екеу сөйлеседі" кітабындағы махаббат өлеңдерінің тақырыбы болды деп есептеледі. Екі әйел Англияға бірге сапар шекті, онда Лоуэлл Езра Паундпен танысты, ол оның жұмысына зор ықпал етіп, сонымен қатар оның жұмысын сынаушыға айналды. Паунд Лоуэллдың имиджизмді қабылдауын қозғалысты ұрлау деп санады. Лоуэлл жазушы Мерседес де Акостамен романтикалық қарым-қатынаста болды, бірақ олардың арасындағы байланыстың жалғыз дәлелі - Дюзеге арналған ескерткіш туралы қысқа хат алмасу. Лоуэлл бойы шағын, бірақ әсерлі болды, шашын түйінге жинап, мұрнына pince-nez тақты. Газеттерде жиі айтылғандай, Лоуэлл көпшілік орында сигара тартты. Лоуэлл 1925 жылы 51 жасында ми қан кетуінен қайтыс болды және Маунт-Оберн зиратында жерленді. Келесі жылы ол "Сағат неше?" атты поэзия жинағы үшін Пулитцер сыйлығын алды. Бұл жинақта Луи Унтермейердің айтуынша, оған ең ұнаған "Сирень" атты патриоттық өлеңі бар. Оның алғашқы жарияланған еңбегі 1910 жылы Atlantic Monthly журналында жарық көрді. Оның алғашқы поэзия жинағы "Көп түсті шыны күмбезі" екі жылдан кейін, 1912 жылы жарық көрді. 1955 жылы жарық көрген "The Complete Poetical Works of Amy Lowell" жинағына жиналмаған өлеңдер қосылды, ал кіріспесін өзін оның досы санайтын Унтермейер жазды. Кейде сонеттер жазса да, Лоуэлл "еркін өлең" әдісін ертерек қолданушылардың бірі болды және осы әдістің басты жақтаушыларының бірі еді. Ол оны "Sword Blades and Poppy Seed" атты сөздерінде Солтүстік Америка шолуында 1917 жылдың қаңтарында; "Қазіргі американдық поэзиядағы тенденциялар" кітабының соңғы тарауында; сондай-ақ Диалда (17 қаңтар 1918 жыл) былай анықтады: "Vers libre анықтамасы: каденцияға негізделген формальды өлең. Ашық күйді түсіну үшін, оның ішінде метрикалық булардың тегіс ырғағын табуға деген барлық тілегін тастау керек. Адам ақылды оқырман дауыстап оқыған кезде жолдарды өздері сияқты ағып кетуіне жол беруі керек. Басқаша айтқанда, рифмасыз ырғақ "сақталған жүйеге емес, "органикалық ырғаққа" немесе сөйлеу дауысының ырғағына және оның тыныс алу үшін қажеттілігіне негізделген. Өзінің ырғақтылық заңының шегінде еркін өлеңнің абсолютті ережесі жоқ; егерде ол болса, ол "еркін" болмайды". Унтермейер "Ол тек қана алаңдаушы емес, сонымен қатар оятушы болды" деп жазды. Көптеген өлеңдерінде Лоуэлл жол үзілістерін қалдырмайды, сондықтан шығарманың мазмұны прозаға ұқсайды. Бұл әдісті ол "полифоникалық проза" деп атады. Лоуэлл өзінің жұмыс өмірінде заманауи және тарихи ақындарды насихаттаушы болды. Оның "Күлше гүлдері" атты кітабы ежелгі қытай ақындары, әсіресе Ли Тайпоның (701-762) шығармаларының сөзбе-сөз аудармаларын қайта өңдеу болды. Оның шығармалары француз әдебиеті туралы сындық еңбектерді де қамтыды. Ол қайтыс болған кезде Джон Китстің екі томдық өмірбаянын аяқтауға тырысты (оның жұмысы Ф. Холланд Дейдің ынтымақтастығы болмағандықтан ұзақ уақыт бойы сәтсіздікке ұшырады, оның жеке жинағында Фанни Браунның Франсис Китске жазған хаттары кірді). Лоуэлл Китс туралы былай деп жазды: "Кейбір ерекшеліктердің қорлауы - бұл миопиялық әлем әрқашан дарындылыққа талап ететін баға". Лоуэлл өзінің ғана емес, басқа жазушылардың да шығармаларын жариялады. Унтермейердің айтуынша, ол имиджизм қозғалысын Езра Паундтан "басып алды". Паунд оған өзінің үш томдық "Some Imagist Poets" сериясын шығарғаны үшін соттауға уәде берді, содан кейін американдық имиджистерді "Эмиджистер" қозғалысы деп аяусыз сынады. Паунд оны имиджист емес, тек қаржылай көмек көрсете алатын бай әйел деп сынады. Ол имиджизмді өзі қолға алғанға дейін әлсіз болғанын айтты, ал басқалар Паундтың вортицизмге қарай "көшіп кетуінен" кейін әлсірегенін айтты. Лоуэлл өмірінде кітапханалар туралы кемінде екі өлең - "Бостон Афинеумы" және "Конгресс кітапханасы" - жазды. Кітапханалар туралы пікірлер оның "Поэзия, қиял және білім беру" атты эссесінде де кездеседі.

Amy Lowell was born on February 9, 1874, in Boston, Massachusetts, the daughter of Augustus Lowell and Katherine Bigelow Lowell. A member of the Brahmin Lowell family, her siblings included the astronomer Percival Lowell, the educator and legal scholar Abbott Lawrence Lowell, and Elizabeth Lowell Putnam, an early activist for prenatal care. They were the great grandchildren of John Lowell and, on their mother's side, the grandchildren of Abbott Lawrence. School was a source of considerable despair for the young Amy Lowell. She considered herself to be developing "masculine" and "ugly" features and she was a social outcast. She had a reputation among her classmates for being outspoken and opinionated. At fifteen she wanted to be a photographer, poet, and coach racer. Lowell never attended college because her family did not consider it proper for a woman to do so. She compensated for this lack with avid reading and near obsessive book collecting. She lived as a socialite and travelled widely, turning to poetry in 1902 (aged 28) after being inspired by a performance of Eleonora Duse in Europe. After beginning a career as a poet when she was well into her 30s, Lowell became an enthusiastic student and disciple of the art. Lowell was said to be lesbian, and in 1912 she and actress Ada Dwyer Russell were reputed to be lovers. Russell is reputed to be the subject of Lowell's more erotic works, most notably the love poems contained in 'Two Speak Together', a subsection of Pictures of the Floating World. The two women traveled to England together, where Lowell met Ezra Pound, who at once became a major influence and a major critic of her work. Pound considered Lowell's embrace of Imagism to be a kind of hijacking of the movement. Lowell has been linked romantically to writer Mercedes de Acosta, but the only evidence of any contact between them is a brief correspondence about a planned memorial for Duse. Lowell was a short but imposing figure who kept her hair in a bun and wore a pince nez. Lowell publicly smoked cigars, as newspapers of the day frequently mentioned. Lowell died of a cerebral hemorrhage in 1925, at the age of 51 and is buried at Mount Auburn Cemetery. The following year, she was awarded the Pulitzer Prize for Poetry for What's O'Clock. That collection included the patriotic poem "Lilacs", which Louis Untermeyer said was the poem of hers he liked best. Her first published work appeared in 1910 in Atlantic Monthly. The first published collection of her poetry, A Dome of Many Coloured Glass, appeared two years later, in 1912. An additional group of uncollected poems was added to the volume The Complete Poetical Works of Amy Lowell, published in 1955 with an introduction by Untermeyer, who considered himself her friend. Though she sometimes wrote sonnets, Lowell was an early adherent to the "free verse" method of poetry and one of the major champions of this method. She defined it in her preface to "Sword Blades and Poppy Seed" in the North American Review for January 1917; in the closing chapter of "Tendencies in Modern American Poetry"; and also in The Dial (January 17, 1918), as: "The definition of vers libre is: a verse formal based upon cadence. To understand vers libre, one must abandon all desire to find in it the even rhythm of metrical feet. One must allow the lines to flow as they will when read aloud by an intelligent reader. Or, to put it another way, unrhymed cadence is "built upon 'organic rhythm,' or the rhythm of the speaking voice with its necessity for breathing, rather than upon a strict metrical system. Free verse within its own law of cadence has no absolute rules; it would not be 'free' if it had." Untermeyer writes that "She was not only a disturber but an awakener." In many poems, Lowell dispenses with line breaks, so that the work looks like prose on the page. This technique she labeled "polyphonic prose". Throughout her working life, Lowell was a promoter of both contemporary and historical poets. Her book Fir Flower Tablets was a poetical re working of literal translations of the works of ancient Chinese poets, notably Li Tai po (701–762). Her writing also included critical works on French literature. At the time of her death, she was attempting to complete her two volume biography of John Keats (work on which had long been frustrated by the noncooperation of F. Holland Day, whose private collection of Keatsiana included Fanny Brawne's letters to Frances Keats). Lowell wrote of Keats: "the stigma of oddness is the price a myopic world always exacts of genius." Lowell published not only her own work, but also that of other writers. According to Untermeyer, she "captured" the Imagist movement from Ezra Pound. Pound threatened to sue her for bringing out her three volume series Some Imagist Poets, and thereafter derisively called the American Imagists the "Amygist" movement. Pound criticized her as not an imagist, but merely a rich woman who was able to financially assist the publication of imagist poetry. She said that Imagism was weak before she took it up, whereas others said it became weak after Pound's "exile" towards Vorticism. Lowell wrote at least two poems about libraries—The "Boston Athenaeum" and "The Congressional Library"—during her career. A discussion of libraries also appears in her essay "Poetry, Imagination, and Education".

Ада Дуйер Расселмен қарым-қатынасы

Лоуэллдің серіктесі Ада Дуйер Расселл Лоуэллдің көптеген романтикалық өлеңдерінің тақырыбы болды, және Лоуэлл кітаптарын Расселлге арнағысы келді, бірақ Расселл оған рұқсат бермеді. Бір рет ғана, Лоуэллдің Джон Китстің өмірбаяны үшін ол кешірім жасады, онда Лоуэлл: "А.Д.Р., Осы және барлық кітаптарым. А.Л." деп жазды. Расселлге арналған осы махаббат өлеңдерінің мысалдары: «Такси», «Жоқшылық», «Бақтағы ханым», «Кешкі гүлдердің Мадоннасы», «Опал» және «Обада». Лоуэлл Джон Ливингстон Лоуеске өзінің «Екі адам бірге сөйлейді» атты романтикалық өлеңдер жинағының тақырыбы Расселл екенін мойындады. Лоуэллдің Рассел туралы өлеңдері ежелгі Сапфо мен 1970 жылдардағы ақындар арасындағы ең ашық және әдемі лесбияндық махаббат поэзиясы деп есептеледі. Бүгінде Лоуэллға қызығушылықтың қосымша себептері – «Patterns» өлеңінің соғысқа қарсы көзқарасы, «Жасыл тостаған» және «Қызыл лакталған нота тірегі» сияқты жансыз заттарды жандандыруы, сондай-ақ оның лесбияндық тақырыптары, оның ішінде Ада Дуйер Расселлге арналған «Екі адам бірге сөйлейді» жинағындағы махаббат өлеңдері және «Әпкелер» өлеңі. Лоуэллдің қытай әдебиетін жазушы және аудармашы Флоренс Айскоумен хат алмасуын Айскоудың күйеуі, профессор Харли Фарнсворт МакНейр 1945 жылы жинап, жариялады.

Поэзияның хорлық орындары

Досқа, Жизель Ваерс. Санта-Барбара музыка баспасы, Inc.
Sea Shell, Висенте Чаваррия. Санта-Барбара музыка баспасы, Inc. "Тамаша сұлулық", Женни Брэндон. Санта-Барбара музыка баспасы, Inc.
"Қысқы серуен", Мисти Л. Дупуи. Earth Cadence Publishing. "Жұлдыздар сыйлаушы", Женни Брэндон. Jenni Brandon Music. "Көп түсті шыны күмбезі", Доминик ДиОрио. Hal Leonard. "Розмари бұтағы", Джеффри Ван. Hal Leonard. "Жоқтық", Доминик ДиОрио. G. Schirmer. "Түнде", Женни Брэндон. Jenni Brandon Music. "Сіз – музыка", Виктор С. Джонсон. Chorister's Guild. "Жұлдыздар сыйлаушы", Жоан Шымко. Independent Music Publishers Cooperative. "Сіз – музыка", Жоан Шымко. Independent Music Publishers Cooperative.