Кіріспе
Касабланка класындағы эскорт-тасымалдаушы USS Kasaan Bay (CVE 69) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған елу кемеден он бесіншісі. Ол жергілікті хайда тайпасы берген Касан шығанағының атымен аталады. Бұл шығанақ сол кезде Аляска территориясының бөлігі болған Уэльс Принсі аралында орналасқан. Кеме 1943 жылдың қазанында суға түсіріліп, желтоқсанда қолданысқа берілді. Ол Атлантика және Тынық мұхиттарында көліктік тасымалдаушы ретінде қызмет етті, сондай-ақ Оңтүстік Францияны жаудан босату операциясы – "Драгун" операциясына қатысты. Оның ұшақтары әуеден қолдау көрсетті және стратегиялық бомбалау мүмкіндіктерін ұсынып, неміс әскерін жабдықтау жолдарын қиындатып, Kasaan Bay кемесіне шайқас жұлдызының ие болуына себеп болды. Соғыстан кейін ол "Magic Carpet" операциясына қатысты. Ақырында, 1960 жылдың наурыз айында кеме бөлшектелді.
USS Kasaan Bay (CVE 69) was the fifteenth of fifty s built for the United States Navy during World War II. She was named after Kasaan Bay, a name assigned to the bay by the local Haida Indians. The bay is located within Prince of Wales Island, which at the time was a part of the Territory of Alaska. The ship was launched in October 1943, commissioned in December, and served as a transport carrier in both the Atlantic and the Pacific, as well as taking part in Operation Dragoon, the Allied invasion of occupied Southern France. Her aircraft provided air support and strategic bombing capabilities, disrupting German supply lines, and earning Kasaan Bay a battle star. Postwar, she participated in Operation Magic Carpet. Ultimately, she was broken up in March 1960.
Дизайн және сипаттама
Касабланка класындағы эскорт-тасымалдауышы – ең көп санда жасалған әуе кемесінің түрі. Ол соғыстың басындағы ауыр шығындарды толықтыру үшін, жиналатын бөліктерді пайдаланып, жылдам жаппай өндіріс үшін арнайы жобаланған. Өндіріс аяқталған кезде, кеме корпусын жайғастырудан бастап, суға түсіруге дейінгі уақыт шамамен бір айға дейін қысқартылды. Бауырларымен стандартизацияланған, оның жалпы ұзындығы 512 фут (156 м), ені 65 фут (20 м), суға бату тереңдігі 20 фут (6 м) болды. Ол стандартты және толық жүктемемен ауысты. Оның ангары 257 фут (78 м) ұзын, ал ұшу палубасы 477 фут (145 м) ұзын болды. Кеме екі Skinner Unaflow поршеньді бу машинасымен жабдықталған, ол екі валды қозғалтады, соның арқасында ол жылдамдыққа ие болды. Кеменің круиздік қашықтығы жылдамдықта болды. Оның ықшам өлшемі ұшу палубасының ұзындығын шектеді және кеменің мұртында ұшақ катапультін орнату қажеттігін тудырды, сондай-ақ ұшақтардың ұшу және ангар палубалары арасында қозғалысын жеңілдету үшін екі ұшақ лифті болды: біреууі алдында, екіншісі артқы жағында. Артында 38 калибрлі қос мақсатты зениттік қару орнатылған. Ұшаққа қарсы қорғаныс сегіз Бофорс зениттік пулеметтерімен және палуба периметрі бойынша орналасқан он екі Оерликон пулеметтерімен қамтамасыз етілді. Соғыстың соңына қарай Касабланка класындағы кемелер отыз зениттік қаруды тасымалдауға бейімделді, ал Бофорс пулеметтерінің саны екі есеге артып, 16-ға жетті. Бұл өзгерістер камикадзе шабуылдарынан салдарынан болатын өлім-жәбірдің өсуіне жауап ретінде жасалды. Касабланка класындағы эскорт-тасымалдауыштар 27 ұшақты тасымалдауға арналған, бірақ ангар палубасы одан да көп ұшақты қабылдай алатын. "Драгун" операциясы кезінде ол 24 F6F 5 Hellcat истребителі, 3 TBF Avenger торпедалық бомбалаушысы және 8 F6F 3N Hellcat түнгі истребителі, барлығы 35 ұшақты тасымалдады, бұл сирек кездесетін жағдай, өйткені Hellcat әдетте эскорт-тасымалдауыштар емес, флоттық тасымалдауыштарда қолданылды.
Құрылыс
1942 жылғы 18 маусымда АҚШ Теңіз комиссиясының шарты бойынша оның құрылысы Kaiser Shipbuilding Company, Ванкувер, Вашингтон компаниясына тапсырылды. 1943 жылғы 11 мамырда "Касаан" деген атпен, Аляскадағы шығанақтар мен бұғаздардың аттарымен аталатын дәстүрге сәйкес, эскорт тасымалдаушы кемесінің қадасы салынды. Оның атындас шығанағы – Касаан шығанағы, жергілікті Кайгани Хайда тайпасынан алынған, олар шығанақты жақын орналасқан Гаса’аан елді мекенінің атымен атады, ал оның атауы Тлингит тайпасының Каса’аан атауынан шыққан, яғни "әдемі қала" деген мағынаны білдіреді. Ол MC корпусы 1106 ретінде тіркелді, Касабланка класындағы 50 эскорт тасымалдаушы кемесінің он бесіншісі болды. Осылайша ол CVE 69 классификациялық белгісін алды, бұл оның АҚШ Теңіз күштеріне қабылданылған алпыс тоғызыншы эскорт тасымалдаушы кеме екенін көрсетеді. Ол 1943 жылғы 24 қазанда суға түсірілді; капитан Морздың әйелі, Роберт У. Морзтың қамқорлығымен, кейін 5-ші флоттың авиациялық офицері ретінде танылған капитан Морздың әйелі демеушілік етті. 1943 жылғы 4 желтоқсанда Теңіз күштеріне тапсырылды, командирі капитан Брэдфорд Эллсуорт Гроу болды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
"Кассан Бей" кемесі тапсырыс алғаннан кейін батыс жағалаудан Сан-Диегоға қарай жүзіп барды. 1944 жылдың 8 қаңтарында Сан-Францискодан Перл-Харборға ұшақтар мен жолаушыларды тасымалдау үшін жөнелтілді. Сан-Диего әскери-әуе базасына оралғаннан кейін Атлант мұхитының флотына бекітілді және Норфолкке бағыт алды, 28 ақпанда жөндеу және Шығыс жағалауындағы операциялар үшін келді. 28 мамырда "Тулаги" және "Миссия Бей" әпке кемелерімен бірге Нью-Йорк қаласынан Касабланкаға (Француз Мароккосы) ұшақтарды тасымалдап кетті. 6 маусымда Касабланкаға жетіп, 8 маусымда қайтып, 17 маусымда Нью-Йоркке оралды, кемеде 29 мамырда неміс суасты қайығымен торпедаланған "Блок Айлендтен" аман қалған 342 адам болды. Шығыс жағалауға оралғаннан кейін "Кассан Бей" мен "Тулагиге" Оңтүстік Франциядағы одақтастардың десантына қатысатын "Драгун" операциясына қатысулары туралы хабарланды. Алдымен өзінің ұшақ контингенті – 74-ші истребитель эскадрильясын (VF) алды, оған командир-лейтенант H. Бринкли Басс басшылық етті, содан кейін 29 маусымда Род-Айленд штатының Квенсет-Пойнт қаласына бағыт алды, онда контр-адмирал Кальвин Т. Дургин және оның штабы "Тулагиді" өзінің флагманына айналдырды. Келесі күні, 30 маусымда "Кассан Бей" мен "Тулаги" порттан шығып, 27.7-ші тапсырма тобының құрамында алты эсминецпен бірге Француз Алжирінің Оран қаласына қарай жолға шықты. Жолда екі тасымалдаушы кеңінен жаттығулар өткізді, өйткені тасымалдаушылардың экипаждары мен олардың ұшақ контингенттері салыстырмалы түрде тәжірибесіз болды. 10 шілдеде Оранға келген 27.7-ші тапсырма тобы таратылды, Дургин одақтастар Италияны басып алуды жоспарлаған Неапольге бағыт алды. Осы аралықта "Кассан Бей" Алжирдің жағалауында оқу-жаттығу және байқау жаттығуларына қатысты. 17 шілдеде күш, енді 80.2-ші тапсырма тобы ретінде қайта құрылды, енді эскорттық эсминецтердің жаңа құрамы болды, Ораннан Мальтаға бағыт алды. Сапар барысында "Ниблэк" экраны сонардан күдікті сигналды анықтап, тереңдік зарядтарын тастады. "Кассан Бейдің" "Азаушыларының" бірі сол кезде су астына қарсы патрульде болғандықтан, ол "Ниблэк" бағытына қарай жүгіріп, тереңдік зарядтарын тастауға көмектесті, бірақ олардың бірлескен күштері көзге көрінбейтін нәтижелерге әкелмеді. 26 шілдеде Мальтаға тоқтаған жұмыс тобы Дургинді кемеге қайтарып алды, ал британдық "Богу" класының эскорт кемелері күшке қосылды. Екі британдық кеменің де бортта 24 "Supermarine Seafire" истребительдері болды және операция барысында истребитель экранын қамтамасыз етуге көмектеседі. Сол күні арнайы топ қосымша оқу-жаттығу жұмыстарын жүргізу үшін Александрияға (Мысыр) бағыт алды. Александрияға келгеннен кейін, 88-ші тапсырма тобының құрамында контр-адмирал Томас Хоуп Трубридждің қолбасшылығымен жұмыс істеуге тағайындалды. Осылайша, оның жұмыс тобының коды 88.2-ге өзгертілді. 88-ші тапсырма тобының құрамына тоғыз әуе кемесі, екі британдық жеңіл крейсер, алты американдық эсминец және алты британдық миналық кеме кірді. Оқу-жаттығуларды жүргізгеннен кейін, арнайы топ 3 тамызда Мальтаға оралды, содан кейін 7 тамызда шабуылға жалпы репетицияға қатысу үшін Салерноға бағыт алды. Транзит кезінде "Кассан Бейдің" "Азаушылары" мен "Хеллкэт" түнгі ұшақтары бөлініп, Корсикаға жіберілді. 10 тамызда арнайы топ Мальтаға оралды. 12 тамызда Мальтадан арнайы топ шықты, бұл жолы шабуылға қолдау көрсету үшін. Күштің ниетін жаудың байқауынан жасыру үшін, арнайы топ алдымен батысқа қарай бағытталды, ал 13 тамызда түнде Прованс бойламына жеткеннен кейін солтүстікке бұрылды. 15 тамыздағы таңертеңгілікте, Д-күнде, одақтас жер беті күштері неміс жағалау қорғанысына оқ ашты. Келесі алты күн ішінде "Кассан Бей" мен "Тулаги" Жетінші армияға жақыннан әуеден қолдау көрсетті, өйткені ол өздерінің плацдармдарын орнатып, ішкі жерлерге қарай жылжыды. Неміс әуе күштері әуеде өте аз қарсылық көрсетті, өйткені Люфтваффе бірнеше майданға созылды, бірақ әуеге қарсы от кейде қатты болды. 74-ші флоттың бастапқы нысаналары Поркерольде орналасқан төрт жағалау батареясы болды, ал "Тулагидің" әуе контингенті, бақылау ұрыс эскадрильясы (VOF) 1 теңіз бетіндегі отты бағыттады. Жерге қонудың алғашқы күні 74-ші флот 60 рет шабуыл жасады. 17 тамызда VF 74 Порт Кросқа орналасқан жағалау батареясына сәтті шабуыл жасады. Алайда, күніне соңғы ұшу кезінде VF 74-тің сегіз "Хеллкэт" ұшағы іске қосылды, оларға мақсатты шабуыл жасау нұсқаулары берілді. "Хеллкэт" ұшақтары жарық бітеліп бара жатқан кезде неміс жүк көлігін бомбалап жатқанда, екі "Хеллкэт" жоғалып кетті, бірақ неміс авиациясына қарсы атысқа немесе найзағайларға байланысты екені ешқашан анықталмады. Авиакомпанияға қайтып оралғанда, тағы бір "Хеллкэт" ұшағы ұшу палубасының тоқтау бөгетіне соқтығысып, палубаны жапты, қалған "Хеллкэт" ұшақтарын "Тулагиге" бұруға мәжбүр етті. 19 тамыз таңында "Кассан Бейдің" сегіз "Хеллкэт" ұшақтары, VF 74 командирі Басс басшылығымен, "Юнкерс Ю 88" бомбалаушысын ұшырып түсірді. Кейін сол күні "Кассан Бейдің" алты "Хеллкэт" ұшағы жалғыз "Дорнье До 217" бомбалаушысын ұшырып түсірді. 20 тамыз таңында VF 74-тің күніне екінші рейсі, алты "Хеллкэт" ұшағынан тұратын, оқ-дәрі вагондарынан тұратын пойызды бомбалады. Оқиға барысында вагонның бірі жарылып, "Хеллкэт" ұшақтарының біреуін құлатты, ал екі ұшақты зақымдады, оларды кемеге қайтаруға мәжбүр етті. Вильфранш-сюр-Мер маңында қалған үш "Хеллкэт" ұшағының біреуі әуеге қарсы атыстан зардап шегіп құлады, бірақ ұшқыш Бордо арқылы одақтас желілеріне қайта оралды. Сол күні кешке Басс сегіз "Хеллкэт" ұшақтарымен Рона аймағында мақсаттарды іздеп ұшып кетті. Неміс мотоцикліне ұқсас нәрсені көріп, Басс шабуыл үшін ұшағын тым төменге түсірді. Оның "Хеллкэт" ұшағының құрсақтандырғыш бакі төгіліп, ұшақты тұрақтандырмай, жерге құлатты, Басс қаза тапты. Сол миссия барысында тағы бір "Хеллкэт" ұшағы электр желісіне соқтығысып, сол қанатын жыртып алды. Алайда, ұшқыш ұшақты Раматюэльдегі жерге қауіпсіз қондыруға қол жеткізді. 21 тамыз күнінің соңында, эскорт кемелері ұшақтарын қайтарып алғаннан кейін (аймаққа осы процесте "Кассан Бей" 2000-шы қондыруды тіркеді), 88.2-ші тапсырма тобы Маддаленаға (Сардиния) отын құю және жабдықтау үшін зырылдады. Алайда, "Хеллкэт" ұшақтарында пайдалануға болатын американдық стандартқа сәйкес келетін бомбаларды табу қиын болды, тіпті Оранға оңтүстікке қарай жылжудан кейін де. Осылайша, "Кассан Бейдегі" қару-жарақ шеберлері "Хеллкэт" ұшақтарының бомба тіректерімен үйлесетіндей етіп, басқа бомбалардың бомба ілгіш тіректерін ұнтақтау қажеттігіне келісті. 23 тамызда арнайы топ француз Ривьерасының жағалауына оралды, бірақ сол кезде майдан ішкі жерлерге жылжып, тынышталды. "Кассан Бейдің" F6F 3N түнгі истребительдерінің радарлық нысаналары алынып тасталды, оларды енді тек күзету миссиялары үшін пайдалану мақсатында қалдырылды. Дегенмен, "Кассан Бей" мен "Тулаги" 30 тамызға дейін жақыннан әуеден қолдау миссияларын жүргізуді жалғастырды, одан кейін арнайы топ Аяччоға (Корсика) бағыт алды және таратылды, жердегі әуе базалары қамтамасыз етілді және эскорт кемелерін артық етіп жасайтын деңгейде жөнделді. Он үш күндік майдандық міндеттер барысында екі эскорт кемесі 11 "Хеллкэт" ұшағын жоғалтты, бірақ 8 неміс ұшағын ұшырып түсірді, 825 жүк көлігі мен басқа да көлік құралдарын жойды, 334-ін зақымдады, 84 локомотивті жойды және неміс жабдықтау желілері мен инфрақұрылымына айтарлықтай зиян келтірді. Сол қысқа мерзімді шайқас кезінде VF 74 және VOF 1-ден үш адам Әскери-теңіз кресін алды. Өзінің ұшақ контингентін қалдырып, "Кассан Бей" алдымен Оранға қайтып келді, содан кейін 6 қыркүйекте порттан шығып, 18 қыркүйекте Норфолкке келді. Ол...
Соғыстан кейінгі
Соғыстың аяқталғанын естігеннен кейін Касан Бей Гуамға оралды, онда ол Тынық мұхитындағы АҚШ әскери қызметшілерін елдеріне қайтаруға арналған "Солдат кілемі" операциясының флотилиясына қосылды. 13 қыркүйекте ол алғашқы әскери қызметшілерді алып Сайпаннан жол тартты және 30 қыркүйекте Сан-Диегоға жетті. Келесі үш айда ол Гавайи және Филиппинге үш рет сапар жасады. 28 желтоқсанда Сан-Францискоға оралғаннан кейін, 1946 жылғы 29 қаңтарда ол Шығыс жағалауға бағыт алды, 22 ақпанда Бостонға келді. 1946 жылғы 31 шілдеде ол қызметтен босатылып, Атлантика резервтік флотының Бостон тобына қосылды. 1955 жылғы 12 маусымда ол CVHE 69 корпустық белгісін алып, тікұшақтарды сүйемелдейтін кеме ретінде қайта тағайындалды. 1959 жылғы 1 наурызда Әскери-теңіз күштерінің тізімінен шығарылды және 1960 жылғы 2 ақпанда металлға тапсырылды. 1960 жылғы наурыз айында ол Батыс Германияның Гамбург қаласында демонтаждалды. Касан Бей екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін бір ұрыс жұлдызымен марапатталды.