Кіріспе
Касабланка класындағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эскортты авиатасымалдағышы USS Savo Island (CVE 78) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған 50 кемелік серияның жиырма төртіншісі. Ол Гуадалканал науқанының бөлігі болған Саво аралы шайқасында қаза тапқан АҚШ сарбаздарының құрметіне аталған. Кеме 1943 жылдың желтоқсанында суға түсіріліп, 1944 жылдың ақпанында қолданысқа берілді және Мариан және Палау аралдары науқаны мен Филиппин науқанында жетекші авиатасымалдағыш ретінде қызмет етті. Окинава шайқасы кезінде ол жабдықтау тобының кемелеріне әуеден қорғау қызметін атқарды. Соғыстан кейін ол "Magic Carpet" операциясына қатысып, Тынық мұхиты аймағынан АҚШ әскери қызметшілерін елдеріне қайтарды. 1946 жылдың желтоқсанында кеме қызметтен босатылып, Атлантика резервтік флотына қойылды. 1960 жылдың ақпанында металлға тапсырылды.
USS Savo Island (CVE 78) was the twenty fourth of fifty s built for the United States Navy during World War II. She was named to memorialize the U. S. casualties of the Battle of Savo Island, which was fought as part of the Guadalcanal campaign. The ship was launched in December 1943, commissioned in February 1944, and served as a frontline carrier throughout the Mariana and Palau Islands campaign and the Philippines campaign. During the Battle of Okinawa, she provided air cover for the replenishment carrier fleet. Postwar, she participated in Operation Magic Carpet, repatriating U. S. servicemen from throughout the Pacific. She was decommissioned in December 1946, when she was mothballed in the Atlantic Reserve Fleet. Ultimately, she was sold for scrapping in February 1960.
Дизайн және сипаттама
Саво аралы – Касабланка класындағы эскорт-тасымалдауыш, ең көп салынған әуе кемелерінің түрі. Ол соғыстың басындағы ауыр шығындарды толықтыру үшін, жиналатын бөліктерді пайдаланып, жаппай өндірілу үшін арнайы жобаланған. Өзімен бірдей кемелермен стандарты сақталған, оның жалпы ұзындығы 156,06 м, су сызығы бойынша ұзындығы 149,35 м, ені 19,81 м, ең кең жері 32,92 м, суға бату тереңдігі 20 фут (6 м) болды. Ол стандартты түрде, толық жүкпен ауыстырды. Оның ангары 257 фут (78 м) ұзын, ал ұшу палубасы 477 фут (145 м) ұзын болды. Кеме екі Skinner Unaflow поршеньді бу машинасымен жабдықталған, ол екі валды қозғалтады, соның арқасында жылдамдыққа ие болды. Кеменің қашықтығы сағатына жылдамдықпен шамамен болды. Кеменің ықшамдығына байланысты, оның мұртында әуе кемесінің катапульті орнатылды, сондай-ақ ұшу және ангар палубалары арасында ұшақтарды жылжытуды жеңілдету үшін екі лифт болды: біреуі алдында, біреуі артқы жағында. Кемеде 38 калибрлі қос мақсатты зениттік қару орнатылған. Ұшаққа қарсы қорғанысқа 8 «Бофорс» зениттік пулеметі, сондай-ақ палуба периметрі бойынша орнатылған 12 «Оерликон» пулеметі кірді. Соғыс аяқталған кезде, Касабланка класындағы кемелер 30 мм-лік 20 зениттік қаруды тасымалдауға бейімделді, ал 40 мм-лік қарулардың саны екі есеге көбейтіліп, 16-ға жеткізілді, оларды қос ұстанымдарға орналастыру арқылы. Бұл өзгерістер камикадзе шабуылдарынан салдарынан болатын өлім-жәбірдің артуына жауап ретінде жасалды. Касабланка класындағы эскорт-тасымалдауыштар 860 адамнан тұратын экипажбен және 50-56 ұшақтан тұратын эскадрильямен жұмыс істеуге арналған болса да, соғыс жағдайында экипаж санын арттыру жиі қажет болды. Касабланка класындағы эскорт-тасымалдауыштар 27 ұшақты тасымалдауға арналған, бірақ ангар палубасы одан да көп ұшақты қабылдай алатын. Мариан және Палау аралдары кампаниясы кезінде ол 16 FM 2 истребителі мен 12 TBM 1C торпедо бомбалаушысын, барлығы 28 ұшақты алып жүрді. Самар шайқасында 17 FM 2 истребителі мен 12 TBM 1C торпедо-бомбалаушысын, барлығы 29 ұшақты алып жүрді. Миндоро шайқасында ол 24 FM 2 истребителі мен 9 TBM 1C торпедолық бомбалаушысын, барлығы 33 ұшақты алып жүрді. Лингяен шығанағы шайқасында ол 19 FM 2 истребителі мен 12 TBM 1C торпедолық бомбалаушысын, барлығы 31 ұшақты алып жүрді. Окинава шайқасында ол 20 FM 2 истребителі мен 12 TBM 3 торпедолық бомбалаушысын, барлығы 32 ұшақты алып жүрді.
Құрылыс
1942 жылғы 18 маусымда оның құрылысы Кеме құрылысы жөніндегі комиссияның шарты бойынша Kaiser Shipbuilding Company, Ванкувер, Вашингтон компаниясына тапсырылды. 1943 жылғы 27 қыркүйекте "Кайта Бей" деген атпен, Аляскадағы шығанақтар мен бұғаздардың аттарымен эскорт тасымалдауыштарын атау дәстүрі аясында құрылысы басталды. Ол MC корпусы 1115 ретінде салынды, Касабланка класындағы 50 эскорт тасымалдауыштарының жиырма төртіншісі. 1943 жылғы 6 қарашада Саво аралы деп қайта аталды, бұл теңіз шайқастарының немесе құрлықтағы ұрыстардың аттарымен Касабланка класындағы кемелерді атауға бағытталған жаңа теңіз саясатының бөлігі болды. 1943 жылғы 22 желтоқсанда суға түсірілді, демеушісі Маргарет Таффиндер болды; АҚШ Әскери-теңіз күштеріне берілді және 1944 жылғы 3 ақпанда капитан Кларенс Юджин Экстром басқарушы болып тағайындалды.
Қызмет тарихы
Саво аралы батыс жағалаудан Сан-Диегоға рейс жасады, онда ауыстыру ұшақтарын алды. 1944 жылдың 15 наурызы мен 2 шілдесі аралығында екі рет әуе кемелерін Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы базаларға тасымалдау бойынша тапсырмалар орындады. 6 шілдеде ол құрама эскадрилья (VC) 27-ге кірісті, ол Мариан және Палау аралдары науқаны мен 1944–1945 жылдардағы Филиппин науқаны кезінде оның ұшақ контингенті болады. Сан-Диего маңында қысқа уақыт жаттығудан өткен соң, ол батысқа қарай Перл-Харборға жөнелтілді. 4 тамызда ол үшінші флоттың контр-адмиралы Уильям Сэмплдің қолбасшылығындағы 32.7 тапсырмалық тобына тағайындалды. Оның ұшақ контингенті 11 қыркүйекте ұрыс операцияларын бастады, құтқарушыларды түсіру үшін аралды бомбалау және шабуылдау. Теңіз жауынгерлерінің қонуынан кейін оның ұшақтары 30 қыркүйекке дейін жақын әуе көмегі мен патрульдік миссияларды қамтамасыз етуге ауысты. 3 қазанда ол жетінші флоттың бөлігі ретінде Адмиралтейство аралдарындағы Манус аралында жиналып жатқан 77.4 тапсырмалық тобына тағайындалды. Ол 18 басқа да эскорт тасымалдаушылармен және олардың линкорлар, крейсерлер және эсминецтерден тұратын қорғау тобымен бірге 12 қазанда Лейте шығанағына қарай жүзіп кетті, онда олар Лейтедегі қонуды қолдайтын болады деп күтілді, бұл Филиппин кампаниясының басталуын белгіледі. 77.4.2 операциялық бөлімінің құрамында, басқаша "Таффи 2" деп аталатын, контр-адмирал Феликс Стамптың қолбасшылығында, ол Сан-Бернардино боғазының тікелей шығысында орналасқан "Таффи 3" -тен оңтүстікке орналасты. 18 қазанда аралға келген ұшақтары әскери-теңіз патрульдерін және алдын ала белгіленген нысаналарға шабуылдар жасауды бастады. 20 қазанда Алтыншы армия қоныс аударғаннан кейін, оның ұшақтары жақын әуе көмегіне назар аударып, келесі бірнеше күндегі алғашқы ілгерілеуді қолдады. 23 қазанда Лейте шығанағы шайқасы басталды. Жапонияның қалған су үстіндегі флотының барлығы дерлік Филиппин маңында АҚШ күштеріне қарсы қарсы шабуыл жасауға шоғырландырылды, бұл Оңтүстік-Шығыс Азиядан Жапонияның маңызды мұнай жеткізуін тоқтатумен қауіп төндірді. Үш топқа бөлінген Оңтүстік күш Суригао бұғазы шайқасында жеңілді, ал вице-адмирал Уильям Холси-младший үшінші флотты диверсиялық Солтүстік күшке қарсы шабуылға жіберді. Сондықтан, жер үстімен қолдау көрсетуді жалғастырған эскорт тасымалдаушыларда, тіпті вице-адмирал Такео Куританың Орталық күштері түнде Сан-Бернардино боғазы арқылы жүрсе де, капиталды кемелерді тексеру болмады. 25 қазанның таңертеңінде Орталық күш Лейте шығанағының суларына шығып, Саво аралының солтүстігінде Таффи 3 кемесін күтпеген жерден шабуылдады. Америка командасы жағдайдың ауырлығын түсінген кезде, Орталық күш төрт линкорден, алты крейсерден және үлкен эсминец экранынан тұрады, Таффи 2-нің барлық ұшақтары қорғанысқа қосылу үшін қайта шақырылды. Саво аралының ұшақтары мен торпедалық бомбалаушылар су үстіндегі кемелерге шабуыл жасауға жараспады, олардың көпшілігі жер бетіндегі шабуылдар үшін өрт сөндіруші бомбалар мен зымырандармен жабдықталған. Соған қарамастан, Саво аралынан VC 27 ұшақтары Таффи 2-нің таңғы сағат 7:37-де басталған алғашқы шабуыл толқынының қатарында болды. Таффи 2-нің экранындағы кейбір эсминецтер солтүстікке қарай жүріп кетті, содан кейін жапондық әскери-теңіз отрядының атысына тап болып, эскорт тасымалдаушыларға қарай кері шегінуді бұйырды. Жалпы алғанда, Саво аралы жапондықтарға қарсы алты шабуыл жасады, оның ұшағы жапондық соғыс кемесін торпедамен ұрып-соқты және іс-әрекеттің ортасында ұсталған Айчи E13A барлау су ұшағын атып түсірді. Оның Орталық күштері қарсылық көрсеткеніне, соның ішінде үш крейсерін жоғалтқанына ұялып, Курита Таффи 3-ті одан әрі жойылудан сақтап, таңертең кетіп қалуға бұйрық берді. Жапон әскерлері кері шегінгенде Саво аралынан ұшақтар тағы төрт жапон ұшағын түсірді. Дегенмен, эскорт тасымалдаушылар түстен кейін тағы да жапондық шабуылға түсті, бұл жолы әуеден, соның ішінде камикадзе өзін-өзі өлтіру шабуылдарының бірінші пайдалануы. Таффи 2 операциялық бөлімі 77.4.4 болып қайта құрылғаннан кейін, 30 қазанға дейін жердегі операцияларды қолдауды жалғастырды. Ол 19 қарашада Манустан шығып, 22 қарашадан 27 қарашаға дейін Лейте шығанағына бара жатқан конвойларды екі басқа эскорт тасымалдаушымен бірге қорғады. Осы тапсырманы орындағаннан кейін ол 10 желтоқсанда Mindoro аралына қонуға қолдау көрсету үшін кетер алдында Палаудағы Коссол жолында толықтырды. Оның ұшақтары қону кемелері әскерін түсіргенде әуе қорғанысын қамтамасыз етті және олардың алға жылжуына жақын әуе көмегін көрсетті. Олар сондай-ақ камикадзе ұшақтарының үнемі шабуылдары басталатын әуе алаңдарын да нысанаға алды. 15 желтоқсанда эскорт тасымалдаушылар армиялық ұшақтармен алмастырылды, бірақ ол 17 желтоқсанға дейін жапондық су үстіндегі шабуылдың болуына байланысты жағалауда қалды, ол болған жоқ. 17 желтоқсанда ол Манус аралына қайта жүзіп кетті. Манус аралында Саво аралы 77.4.2 операциялық бөліміне, Сан-Фабиан тасымалдаушылар тобына тағайындалды. 27 желтоқсанда тасымалдаушылар, үлкен су үстіндегі флотпен сүйемелдеуде, Манустан Лусон батысына қарай Лингаен шығанағына бағытталды. Мұнда тасымалдаушылар Лусонға 6-шы армияның қонуын қолдайтын болады. 77.4.2 операциялық бөлімінің құрамында Саво аралы I армия корпусына әуе көмегі мен қорғауды қамтамасыз ететін болады, ол Сан-Фабиан ауданында қонуға дайындалған. Сан-Педро шығанағында тоқтаған тасымалдаушылар 1945 жылдың 3 қаңтарында Сулу теңізіне енді, онда олар радарда айналып жүретін ұшақтармен мазаланды. Жапондық ұшақтар 4 қаңтар күні американдық күштердің шетінде пайда бола берді, бірақ 17:00-де жапондық күштер камикадзе шабуылына бірігіп, 17:12-де шабуыл жасады, толық күтпегендікке ұшырады және Саво аралының Ommaney Bay әпкесін батырды. Келесі күні, 5 қаңтарда, камикадзелер қайта келді. 17:43-те линкор New Mexico оның оң жақ қанатынан ұшақтарды көріп хабарлады, ал жақын арада Саво аралының Manila Bay әпкесі екі камикадземен соққыға ұшырады, кемені ауыр зақымдады. Manila Bay-ге жасалған шабуылдан кейін бірнеше минут өткен соң, Накадзима Ки 43 камикадзе Саво аралына құлай бастады. Әртүрлі зениттік батареялармен ұсталған ұшақ тасымалдаушыдан біршама қашықтықта түтін шығара бастады. Жауап ретінде Саво аралы оңға бұрылып, ұшақтың пилотын соқыр ету үшін іздеу шамды оған бағыттады. Эралық қозғалыста жүрген ұшақ тасымалдаушының масты мен сым антеннасының арасынан өтіп, тасымалдаушының радар антеннасын қиып, теңізге құлады. 6 қаңтарда тасымалдаушылар Лингаен шығанағына өтіп, жапондық қорғанысқа қарсы ауыр бомбалауды бастады, он бір күнде 5971 сорт жасады. 9 қаңтарда 6-шы армия жағаға шығып, аз қарсылыққа тап болды. Саво аралы 17 қаңтарға дейін бекіністе қалды, одан кейін АҚШ Әуе күштері Лусон операцияларын өздеріне алды. Содан кейін ол Солтүстік Филиппиндегі американдық гарнизондарын қорғау үшін Минданароның солтүстік-батысына қарай жүріп кетті, 17 қаңтардан 29 қаңтарға дейін бекіністе қалды. Осы кезеңде 19 қаңтарда капитан Уильям Дональд Андерсон кеменің басшылығын өз қолына алды. Патрульдеуін аяқтағаннан кейін ол Субик шығанасы маңындағы қонуларды 29 және 30 қаңтарда қамтамасыз етті, содан кейін Каролина аралдарындағы Улитиге жөндеуге және толықтыруға зорлап жіберді. Мұнда оның құрама эскадрильясы 27, бұрын Саво аралының әпкесі Kitkun Bay-де қызмет еткен 91 құрама эскадрильясымен ауыстырылды. Жаңадан...
Танымал мәдениетте
Саво аралы Корея соғысын Атлантика резервтік флотының құрамында тоқтатылған күйде өткізді. Бірақ, автор Джеймс Миченер оны (Эссекс класындағы флоттық авиатасымалдаушы ретінде) бейнелеу арқылы, осы соғысқа қатысқан және "Токоридегі көпірлер" повесінің негізгі оқиға орны ретінде көрсеткен. 1954 жылғы фильм нұсқасы "Орискани" және "Кирсардж" флоттық авиатасымалдаушыларында түсірілді, "Орискани" әлі де CV 34 корпустық белгісін сақтап тұрды, алайда, кеме әлі де "Саво аралы" деп аталды.