Боливияның испандық биліктен тәуелсіздік күресі (1809-1825)

Кіріспе

Боливияның Испания империясынан тәуелсіздігі үшін күрес (1809–1825)

Боливияның Тәуелсіздік соғысы (1809–1825) Чукисака және Ла-Паздағы үкіметтік хунталардың құрылуымен басталды, бұл Чукисака және Ла-Паз революцияларынан кейін болды. Бұл хунталар көп ұзамай жеңіліске ұшырады және қалалар қайтадан испандықтардың бақылауына өтті. 1810 жылғы мамыр революциясы Буэнос-Айрестегі вице-корольді құлатты, ол өз хунтасын құрды. Буэнос-Айрес Жоғарғы Перуға Хуан Хосе Кастелли, Мануэль Белграно және Хосе Рондо басқаратын үш ірі әскери экспедиция жіберді, бірақ роялистер соңында олардың барлығына жеңіс оді. Дегенмен, қақтығыс партизан соғысына, Республикалар соғысына айналды, бұл роялистердің өздерінің беделін нығайтуына кедергі келтірді. Симон Боливар мен Антонио Хосе де Сукре Оңтүстік Американың солтүстігіндегі роялистерді жеңгеннен кейін, Сукре Чаркастағы роялистерді толығымен жеңу үшін науқан жүргізді. Соңғы роялистік генерал Педро Антонио Оланьета Тумусла шайқасында өз дезертирлік әскерлерінен қаза тауып, жеңіліске ұшырады. Боливияның тәуелсіздігі 1825 жылғы 6 тамызда жарияланды.

Колониалды билік пен соғыстың себептері

Шаркасты (қазіргі Боливия) кейде Жоғарғы Перу деп те атайды. Бұл аймақ XVI ғасырда испан отаршылдығының билігіне бағынды. Алғашқыда Перу вице-корольдігінің тікелей басқаруында болды, бірақ тиімді бақылау үшін бұл жер тым алыс болғандықтан, Филипп II Шаркастың Аудиенсиясын құрды. Бұл Аудиенсия Перу вице-короліне бағынышты, дербес басқару органы болды. Оның құрамында oidores, яғни судьялар мен Аудиенсия президенті атағын иеленген губернатор болды. Вице-король болмаған немесе қатыса алмаған жағдайда, Аудиенсия соңғы шешімдер қабылдауға құқылы болды. Аудиенсияның орталығы Чукисака қаласы болды, ол бастапқыда жергілікті қауым ретінде пайда болды, ал тәуелсіздік алғаннан кейін Сукре деп аталды. Бұл қала Шаркастың әкімшілік және мәдени өмірінің орталығына айналды. Шаркастың архиепископы осы қалада тұрды және Боливиядағы маңызды университеттердің бірі осы жерде құрылды. Аудиенсия Шарка халқы үшін зор мәртебе болды, олар көбінесе өте мақтанды және басқаларды өздеріне мойынсұнуға мәжбүрлейтін. Бірақ олар халықтың қажеттері мен проблемаларын түсінбеді. Испан елді мекендері оңтүстікке қарай кеңейген сайын, Шарка Аудиенсиясының құзыры қазіргі Боливиядан өзге Аргентина, Уругвай, Парагвай және тіпті Перудің бір бөлігін де қамтыды. 1776 жылы Шарка Аудиенсиясы жаңа құрылған Рио-де-ла-Плата вице-корольдігінде Буэнос-Айрес вице-королінің билігіне бағынды, ал сауданың көп бөлігі Буэнос-Айреске қайта бағытталды. 25 мамыр 1809 жылы Сукре тұрғындары Боливиядағы тәуелсіздік соғысының басталуына себеп болған алғашқы көтеріліске қатысты. Бұл адамдар, әдетте, сол аймақты кім билейтініне қарамастан – лоялистер, патриоттар немесе роялистер үшін күресті. Көбінесе ауылдық жерлерде, жергілікті халық тұратын аймақтарды республикалар бақылады. Олар кім үшін соғысса да, патриоттарды жақтады, себебі олардың арасында жергілікті тегі бар адамдар болды, ал басқа әскерлердің құрамында тек испандықтар ғана болды. Жергілікті халықтың басты ниеті – Инка империясын қайта құру болды, сондықтан олар басқа үш топтан өзгеше үкімет нысанын қалаған. Бұл топтардың барлығы соғыста жеңіске жету үшін жергілікті халықтың қолдауын алуға тырысты, бірақ ешбір әскер оларды азат ету туралы ойламады. Тәуелсіздік идеясы Шарка халқы үшін жаңа емес еді. Бұл ой бұрыннан бері қалыптасып, қазіргі үкіметке наразылықтың белгілері көріне бастады. Боливия халқының барлық топтары – криолдар, метистер және жергілікті халықтар – қанағаттанбады. Олардың барлығы Испанияның салықтарды арттыруы мен саудаға шектеу қоюының салдарына ұшырады. 1730 жылы Кочабамбада жергілікті халықтың көтерілісі басталды, ал келесі онжылдықтарда оған басқалары да қосылды. Көптеген адамдар бақытсыз болғанымен, әртүрлі әлеуметтік топтар бұл мәселені шешуде бірікпеді. Жергілікті халық испандықтарды жоюды және Анд тауларындағы утопияны құруды қалады, ал криолдар Испаниядан көбірек еркіндік алғысы келді. Криолдар жергілікті халыққа нәсілдік дискриминация жасағандықтан, екі топ Испанияға қарсы бірікпеді. Чукисака университетінен көптеген революциялық идеялар тарады. Тәуелсіздік идеясының бастауы – саясат туралы жазған шіркеу әкесі Аквина болды. Ол билеуші қатыгез болса, халықтың өз үкіметіне қарсы көтеріліп, соғысуға құқығы бар екенін үйретті. Билеуші Папаның бағынында болуы керек, сондықтан халық Патшаға қарсы көтеріле алады, бірақ Құдайға қарсы емес. Революционерлер мен радикалдардың жетекшісі болған жоқ. Дегенмен, бұл айналада үш маңызды адам ықпалды болды: Хайме Зуданьес, Мануэль Зуданьес және Бернардо Монтеагудо. Хайме Зуданьес кедейлерді қорғау бөлімінде Аудиенсия құрамына кірді. Ол Аудиенсияның шешімдеріне ықпал етуге тырысты, бірақ оның сатқындығына ешкім күдік танытпады. Оның інісі Мануэль Зуданьес де үкіметте жұмыс істеді және Чукисака университетінде маңызды лауазымды иеленді. Ал Бернардо Монтеагудо кедей отбасынан шыққан жазушы болды, бірақ үгіт-насихат арқылы халыққа әсер етті. Бұл үш адам да президент Рамон Гарсия Леон де Писарроны құлатуды жақтады.

Charcas (modern day Bolivia) is also sometimes referred to as the Upper Peru. This region fell under the authority of Spanish colonial rule in the sixteenth century. It was originally placed directly under the rule of the Viceroyalty of Peru, however this location proved to be too distant for effective control so Phillip II established the Audiencia of Charcas, which was an autonomous governing body under the purview of the viceroy of Peru. This governing was composed of oidores or judges and a governor with the title of president of the Audiencia. The Audiencia was given authority to make final decisions when a viceroy was unavailable or absent. The Audiencia was centered in Chuquisaca, which started out as an indigenous community and later became known by its post independence name, Sucre. This was the center of administration as well as cultural activities for Charcas. The Archbishop of Charcas lived there and one of the prominent universities in Bolivia, was founded there. The Audiencia was a great honor for the Charcas. and tended to be very proud, often making everyone bow to them. They were also incredibly ignorant about the peoples' needs and problems. As Spanish settlements expanded to the south, the jurisdiction of the Audiencia of Charcas grew to include not only present day Bolivia, but also Argentina, Uruguay, Paraguay and even parts of Peru. In 1776, the Audiencia of Charcas was placed under the authority of the viceroy of Buenos Aires in the newly created Viceroyalty of the Río de la Plata and most trade was redirected to Buenos Aires. On 25 May 1809, the citizens of Sucre participated in the first outbreak that was part of the initiation of the war of independence in Bolivia. These people would generally fight for whoever controlled that area, whether loyalists, patriots, or royalists. The majority of the time it was the Republiquetas who controlled the rural areas where the Natives lived. Although they would fight for whomever, these people favored the patriots because they were part native, whereas the other armies were of pure Spanish descent. The real intention of the Indigenous people was to reestablish the Incan empire and so they wanted a form of government different from all three of the other groups. These groups all contended for the Natives' assistance in order to win the war; however not one army ever thought of liberating these people. Independence was not a new idea in the minds of the people of the Charcas. This concept had begun to take root long before and already signs of discontent with the current form of government were beginning to show. The individuals in every class of the Bolivian population had become dissatisfied the Criollos, the Mestizos, as well as the Indigenous people. They were all feeling the effects of increased Spanish taxes and trade restrictions. Indigenous rebellions started in 1730 in Cochabamba and others followed in the decades to come. Although most of the people were unhappy, the different social classes were not unified in their solution to the dilemma. The indigenous people wanted to do away with all the Spanish people and set up an Andean Utopia, whereas the Criollos simply desired more freedom from Spain. Because the Criollos bore racial prejudice against the Native population, those two groups of people did not unite against Spain. Many revolutionary ideas spread from the university in Chuquisaca. The ideas of independence really stemmed from Aquinas, a church father, who wrote about politics. He taught that if a ruler is cruel and tyrannical the people have a right to rebel and fight against their own government. The ruler should be under the Pope, thus the people can rebel against the King but not against God. There was not one main leader of the Revolutionaries or Radicals. Nevertheless, three main men were influential in this circle: Jaime Zudañez, Manuel Zudañez, and Bernardo Monteagudo. Jaime Zudañez was part of the Audiencia in the department of the defense of the poor. He would try to influence the decisions the Audiencia made and no one suspected his treasonous behavior. Manuel Zudeñez, his brother, was in the government as well and held an important position in the university in Chuquisaca. Finally Bernardo Monteagudo was a writer from a poor family but had an impact on the people through his whispering campaigns. All three of these men were in favor of doing away with the president, Ramón García León de Pizarro.

1809 жылғы хунталар

Испанияда болған Жарым арал соғысы кезінде Шаркас (қазіргі Боливия) Испаниядағы саяси жағдайды тез дамытып, жарым аралды анархияға алып келген хабарларды мұқият қадағалады. Белгісіздік сезімін 17 наурыздағы Аранхуэс бүлігі және 6 мамырдағы 1808 жылғы Фердинанд VII-нің Жозеф Бонапарттың пайдасына отставкаға кетуі туралы хабарлар бір ай ішінде, тиісінше 21 тамызда және 17 қыркүйекте келді. Осыдан кейін болған шатастықта Испаниядағы әртүрлі хунталар және Бразилиядағы Фердинанд VII-нің әпкесі, португалдық принцесса Карлотта Америкаға билік етуді талап етті. 11 қарашада Севилья хунтасының өкілі Хосе Мануэль де Гойенеше Буэнос-Айресте тоқтағаннан кейін, Шаркастың Севилья хунтасының билігін мойындауын қамтамасыз ету нұсқауымен Чукисакаға келді. Ол сонымен қатар Карлотта ханшайымның ағасының жоқ кезінде билік жүргізу құқығын мойындауды сұрайтын хатын алып келді. Президент-интендант Рамон Гарсия Леон де Писарро, Чукисака архиепискобы Бенито Мария де Моксо и Франколи қолдауымен Севилья хунтасын мойындауға бейім болды, бірақ Шаркастағы Аудиенсия, президенттің құпия кеңесі ретінде (нағыз келісім), бірін де мойындауға асықпайды деп ойлады. Бұл мәселе бойынша аға оидор мен Гойенеше арасында төбелес болуға жақын келді, бірақ оидорлардың пікірі басым болды. Радикалдар немесе революционерлер Аудиенсияның шешімін қолдады, өйткені ол Латын Америкасындағы адамдардың қолына билікті көбірек берді, сондай-ақ Испаниядағы қиындықтар кезінде Испаниямен "уақытша" бөлініс болды. Келесі бірнеше аптада Гарсия Леон мен Моксо Карлоттаны мойындау империяның бірлігін сақтаудың ең жақсы жолы болуы мүмкін екеніне көз жеткізді, бірақ бұл Шаркастың көпшілігі мен Аудиенсияға ұнамады. 1809 жылғы 26 мамырда Аудиенсия оидорлары Гарсия Леон де Писарро Карлоттаны мойындау үшін оларды тұтқындауды жоспарлап отыр деген қауесет алды. Аудиенсия жағдай Шаркаста да, жарты аралда да анархиялық болып кеткенін, Шаркас үкіметті өз қолына алуы керек деп шешті. Ол Гарсия Леон де Писарроны қызметінен алып тастады және өзін Фердинанд атынан билік жүргізетін хунтаға айналдырды, дәл бір жыл бұрын Испаниядағы қалалар мен провинциялар сияқты. 16 шілдеде Ла-Паста жергілікті казармаларды басып алып, Ла-Пастың интенданты мен епискобын құлатты. Ла-Пас хунтасы Испанияның кез келген билігімен және Буэнос-Айрестің билігімен айқын түрде ажырады. Лимадағы испан вице-королі Хосе де ла Серна Кускодағы Аудиенсияның президенті болған Гойенешенің басшылығымен бес мың сарбазды жіберді. Көтерілісшілер жеңілді, ал қозғалыстың басшылары асылып немесе өмір бойы түрмеге кесілді. Аудиенсияға мейірімділік сұрауға және армияның Чукисака қаласын қиратып тастамауы үшін роялистермен келісімге келу керек болды. Бұл бүлік тоқтатылды, бірақ бостандыққа деген құштарлық мүлдем жойылмады. Криоллолар президенттің Аудиенсиямен қарым-қатынасын бұзғаны үшін қуанды, өйткені олар оны әрқашан қалаған, бірақ испан үкіметіне бола ешқашан қол жеткізе алмаған билікті алуға керемет мүмкіндік ретінде қабылдады. Бұл жоғары санаттағы криоллолар үш негізгі топқа бөлінді. Біріншісі жарым арал тұрғындарының ықпалына түсіп, ештеңе өзгерткісі келмеді. Екінші сектор тәуелсіз үкіметке үміт білдірді. Соңғы топта тек осы мақсатқа жету үшін емес, сонымен қатар терең әлеуметтік реформалар жүргізу үшін тәуелсіз үкімет құруды қалаған радикалдар болды. Орта таптағы криоллолар мен метиздер өз пікірлерін білдіруге белсенді қатыспады, өйткені оларға басшылық жетіспеді, бірақ соғыс кезінде болып жатқан барлық жағдайларға өте мұқият болды. Бұл квазимемлекеттердің көпшілігі оқшауланғандықтан, басқалардың бар екені туралы білмейтін. Республикалар кезінде Аргентинаның радикалдары 1810 жылы 25 мамырда елдің тәуелсіздігін жеңіп алды. Шаркас Рио-де-ла-Платаның вице-корольдігіне кіргендіктен, радикалдар Шаркасты да босатуға мүдделі болды. Шаркастың азаматтары бұл мәселені қолдайтынын роялистерге қарсы көтеріліс арқылы көрсетті. Халық бұл әрекетке қарсы болды, себебі олар қарсылас жақта болса да, қоғамда құрметке ие болды. Кастелли олардың өтінішін тыңдамай, Аргентинаға мойынсұнбағандықтан, оларды өлтірді. Дегенмен Кастелли елден қуылды, ал роялистер билікті өз қолына алды. Аргентинадан тағы екі көмекші әскер келді, бірақ екеуі де ақырында жеңілді. Мануэль Белграно Екінші Жоғарғы Перу жорығын (1812-1813) басқарды, бірақ Вилькапухио және Айохума шайқастарында жеңілді. 1815 жылғы үшінші жорық та Сипе-Сипе шайқасындағы күйреуші жеңілістен кейін қайтарылды.

During the Peninsular War which took place in Spain, Charcas (today Bolivia) closely followed the reports that arrived describing the rapidly evolving political situation in Spain, which led the Peninsula to near anarchy. The sense of uncertainty was heightened by the fact that news of 17 March Mutiny of Aranjuez and 6 May 1808 abdication of Ferdinand VII in favor of Joseph Bonaparte arrived within a month of each other, on 21 August and 17 September, respectively. In the confusion that followed, various juntas in Spain and Portuguese Princess Carlotta, sister of Ferdinand VII, in Brazil claimed authority over the Americas. On 11 November, the representative of the Junta of Seville, José Manuel de Goyeneche, arrived in Chuquisaca, after stopping in Buenos Aires, with instructions to secure Charcas' recognition of authority of the Seville Junta. He also brought with him a letter from Princess Carlotta requesting the recognition of her right to rule in her brother's absence. The President Intendant Ramón García León de Pizarro, backed by the Archbishop of Chuquisaca Benito María de Moxó y Francolí, was inclined to recognize the Seville Junta, but the mostly Peninsular Audiencia of Charcas, in its function as a privy council for the President (the real acuerdo), felt it would be hasty to recognize either one. A fist fight almost broke between the senior oidor and Goyeneche over the issue, but the oidores''' opinion prevailed. The Radicals or Revolutionaries supported the Audiencia's decision because it put the power more into the hands of the people in Latin America as well as because it was a "temporary" split with Spain during this time of tribulation in the land of Spain. Over the next few weeks García León and Moxó became convinced that recognizing Carlotta might be the best way to preserve the unity of the empire, but this was unpopular with the majority of Charcasvians and the Audiencia. On 26 May 1809, the Audiencia oidores received rumors that García León de Pizarro planned to arrest them in order to recognize Carlotta. The Audiencia decided that the situation had become so anarchic both in Charcas and in the Peninsula, that Charcas needed to take the government into its own hands. It removed García León de Pizarro from office and transformed itself into a junta, which ruled in Fernando's name, just as cities and provinces had done in Spain a year earlier. A second junta was established in La Paz on 16 July by Criollos who took over the local barracks and deposed both the intendant and bishop of La Paz. The La Paz junta clearly broke with any authority in Spain and with the authorities in Buenos Aires. José de la Serna, the Spanish Viceroy in Lima dispatched five thousand soldiers led by none other than Goyeneche, who had become the president of Audiencia in Cuzco. The rebels were defeated and the leaders of the movement were hanged or sentenced to imprisonment for life. The Audiencia had to beg for mercy as well as make an agreement with the Royalists so that the city of Chuquisaca would not be left in ruin by the army. This rebellion was stopped, however the yearning for freedom was far from extinguished. The Criollos were excited about this break between the President and the Audiencia because they took it as an excellent opportunity to gain the power they had always craved but never obtained because of the Spanish government. These upper class Criollos were divided into three main sections. The first one was very influenced by the Peninsulares and so did not desire anything to change. The second sector longed for an independent government. The final group was made up of the Radicals who wanted an independent government, not to solely accomplish that end, but to bring about deeper social reforms. The middle class Criollos as well as the Mestizos did not actively participate in expressing their opinions because they lacked leadership but were very attentive to all that was happening during the war. Most of these quasi states were so isolated that they had no knowledge that the others even existed. During the time of the Republiquetas'' the radicals in Argentina had succeeded in winning the independence of the country on 25 May 1810. Since Charcas was included in the Viceroyalty of Río de la Plata the radicals were interested in freeing Charcas as well. The citizens of Charcas showed their support of this through an uprising against the Royalists. The people protested against this act because these people were respected in the community although they were on the opposing side. Castelli did not heed their plead but executed them anyway because they would not submit to Argentina. Castelli nonetheless, was eventually run out of the country and the Royalists took control. Two more auxiliary armies from Argentina followed but both were eventually defeated. Manuel Belgrano led the Second Upper Peru campaign (1812–1813), but was defeated in the battles of Vilcapugio and Ayohuma. A third campaign in 1815 was also repelled after a crushing defeat in the Battle of Sipe Sipe.}

Тәуелсіздік нығайтылды

Сол кезде Симон Боливар, оны кейбір адамдар Оңтүстік Американың Наполеоны деп санайды, және Хосе де Сан-Мартин Латын Америкасындағы айналадағы аумақтарды босатуға тырысты. Сан-Мартин Аргентинадан шыққан, Чилиді азат етіп, Перуге көшіп келді. Сан-Мартин испан билігін Латын Америкасынан жою үшін Перудегі роялистерді жеңу керек деп сенді. Шаркас сол кезде Лима вице-корольдігінің құрамында болды, сондықтан Перуді азат ету Шаркастың да азаттығына жол ашар еді. Сан-Мартин сол жерде роялистердің қарсылығына тап болды. Оның әскері ауру-сырқаудан және сарбаздардың дезертирлеуінен әлсіреп, күшінен шықты. Сан-Мартинге Боливардан көмек сұраудан басқа амал қалмады. Боливар континентті испандардан тазарту – өзінің міндеті екеніне сенді, сондықтан Лимаға сапар шекті. 1 қыркүйек 1823 жылы келгеннен кейін ол бірден басқаруды қолға алды. 9 желтоқсан 1824 жылы Аякучо шайқасынан кейін тәуелсіздік күресі жаңа күш алды. Онда Антонио Хосе де Сукре басқаратын 5700 грандық колумбиялық және перулік әскерлерінің біріккен күштері 6500 роялистік әскерді жеңіп, олардың басшысы вице-король Хосе де ла Сернаны тұтқынға алды. Бірақ роялистік әскерлер әлі де бар еді: Эль-Каллаодағы бекініс және Шаркастағы генерал Оланьета әскері. Эль-Каллаодағы әскерді перулік әскер қоршап алып, қамауға алды, бірақ Оланьета әскерін жою қиын болды. Боливар да, Сан-Мартин де Оланьетамен келісімге келуге тырысты, өйткені ол Аякучо шайқасында оларға көмектескен еді. Боливардың ең табысты генералы Сукре Оланьетаға сенбеді, сондықтан бейбітшілік орнату жоспарына қарамастан, Шаркасты басып ала бастады. Сукре бұл роялистік генералға сөзбен немесе күшпен көндіруге дайын болды. Боливар Оланьетаның не істеу керектігін шешуге көп уақыт алатынын болжады және сол уақытта Шаркасқа сапар шегуді жоспарлады. Бірақ Оланьета тағы бір күтпеген шабуылға дайындалып жатты. Сукре Шаркастың халқын өзіне қосылуға шақырды, және 1825 жылдың қаңтарында Оланьета әскерінің көптеген сарбаздары оны тастап, Сукреге қосылды. 9 наурызда Сукре Оланьетадан басқа барлық роялистік генералдарды тұтқынға алды. Бірақ бұл қатал генерал бағынудан бас тартты. Соңында 13 сәуірде Оланьетаның күштерінің бір бөлігі патриоттарға қосылып, көтеріліс жасады. Оланьета Тумусла шайқасында қаза тапты. Соңғы кезде Испания Оңтүстік Америкадағы билігінен айырылды, соңғы шайқастар Шаркаста болды. Маршал Сукре бұл қаланы «Америка тәуелсіздігінің бесігі» деп атады. Бұл мәлімдеменің себебі – Ла-Паста тәуелсіздік үшін алғаш рет адамдар өлтірілді, ал ондаған жылдар өткен соң соңғы роялистік күштер жеңілді. Халық Сукрені қарсы алу үшін Чукисаканың шетінде жиналды. Олар тіпті Сукрені қаланың ортасына жеткізу үшін көк және ақ түсті киім киген он екі қыздың сүйреген римдік соғыс күймесін дайындады. 10 шілдеде Сукре Чукисакада Шаркас елінің тағдырын шешу үшін жиналыс шақырды. Комитет үш нұсқаны қарастырды: Шаркас Аргентинамен бірігуі, Перумен бірігуі немесе тәуелсіз болуы. Боливардың тілегі – Шаркастың Перумен бірігуі еді. Боливияның Боливардың атымен аталуын ешкім дауламайды, бірақ бұл неге болғаны туралы пікірлер әртүрлі. Кейбір тарихшылар халық Боливардың Шаркастың Перумен қосылуына қарсы болатынынан қорқып, оның көңілін жалықтыру үшін жаңа елге оның атын қойғанын айтады. Сондықтан боливиялықтар әлі күнге дейін Боливардың туған күнін ұлттық мереке ретінде тойлайды. Боливар бес ай президент болды, ол салықты азайтып, жерді ұйымдастыруды реформалап, жергілікті халыққа көмектесті. Сукре жергілікті халық төлейтін салықты азайтуға тырысты. Бірақ бұл жоспар сәтсіз аяқталды, өйткені ол Гран-Колумбия армиясын қолдауға мүмкіндік бермеді, бұл Аргентинаның Боливияға қайтадан шабуыл жасауын тоқтатты. Сондықтан жүйе өзгеріссіз қалды. Содан бері жергілікті элиталар конгресске үстемдік етті және олар Сукренің күш-жігерін қолдаса да, Гран-Колумбия армиясы елде қалуынан наразы болды. Өміріне қастандық жасалғаннан кейін Сукре 1828 жылдың сәуір айында Боливия президенті лауазымынан кетіп, Венесуэлаға оралды. Боливия Конгресі Ла-Пас қаласының тумасы Андрес де Санта Крузды жаңа президент етіп сайлады. Санта Круз бұрынғы роялистік офицер, 1821 жылдан кейін Хосе де Сан-Мартиннің, ал 1826-1827 жылдары Перу президентінің қызметінде болды. Санта Круз 1829 жылдың мамырында Боливияға келді және қызметке кірісті. Тәуелсіздік елге бірлік әкелмеді. Соңғы алпыс жыл бойы елде нашар және қысқа мерзімді үкіметтік институттар болды.

Meanwhile, Simón Bolívar, who is considered by some to be the Napoleon of South America, and José de San Martín were endeavoring to free the surrounding territories in Latin America. San Martín, who was originally from Argentina, had liberated Chile and then moved on to Peru. San Martín believed that to eliminate Spanish rule in Latin America they had to defeat the Royalists in Peru. Charcas was then under the Viceroyalty of Lima and thus liberating Peru would lead to the liberation of Charcas as well. There, San Martín encountered much resistance from the Royalists who remained. During that time, his army began to crumple because of disease as well as soldiers abandoning the army. San Martín was left with no choice but to beg Bolívar for his help. Bolívar was convinced that it was his duty to rid the continent of the Spanish, and so journeyed to Lima. When he arrived on 1 September 1823, he immediately took command. The fight for independence gained new impetus after the 9 December 1824 Battle of Ayacucho, in which a combined army of 5,700 Gran Colombian and Peruvian troops under the command of Antonio José de Sucre defeated the royalist army of 6,500 and captured its leader, the Viceroy José de la Serna. However, Royalist armies still remained, which were the stronghold at El Callao and the army of General Olañeta in Charcas. The army at El Callao was contained and besieged by the Peruvian army, but Olañeta's army proved to be more difficult to eliminate. Bolívar and San Martín both desired to make an agreement with Olañeta because he had helped them in the battle of Ayacucho. Sucre, Bolívar's most successful general, did not trust Olañeta and so despite his plan to make peace, he started to occupy Charcas. Sucre prepared to persuade this Royalist general, either with words or by force. Bolívar assumed that Olañeta would take a long time deciding what to do and planned to travel to Charcas during that time. However, Olañeta had planned one more sudden attack. Sucre invited the men of Charcas to join him and in January 1825, a large number of men from Olañeta's army deserted him and joined Sucre. On 9 March, Sucre had succeeded in capturing every Royalist general there except for Olañeta. Yet this fierce general refused to surrender. Finally on 13 April, part Olañeta's forces joined the patriots and mutinied. Olañeta was fatally wounded in the ensuing Battle of Tumusla. At last, Spain had relinquished its grip on South America, the final battles being fought in Charcas. The Marshal Sucre called this city "the cradle of American Independence." The reason for this statement was that La Paz was the first place people were murdered for the desire for independence and now, decades later, the last Royalist forces had been defeated. gathering along the road. The town council, clergy, and the university students all congregated at the edge of Chuquisaca to greet Sucre. The people even went as far as preparing a Roman chariot pulled by twelve maidens dressed in blue and white to pull Sucre into the heart of the city. Sucre called a meeting on 10 July in Chuquisaca to decide the fate of the country of Charcas. There were three options that the committee could decide from. Charcas could unite with Argentina, unite with Peru, or become independent. Bolívar's desire was for Charcas to unite with Peru; Although no one disputes that Bolivia was named after Bolívar, there are differences in opinion over why that actually happened. Some historians say that it is because the people were afraid Bolívar would be against the vote because Bolívar wanted Charcas to join Peru. Because of this, they proceeded to name the newly formed country after him to appease him. The Bolivian population still celebrates Bolívar's birthday as a national holiday to honor him. Bolívar was president for five months, during which time he reduced taxes, and reformed the land organization to aid the indigenous population. Sucre attempted to reduce the taxes that the indigenous were forced to pay. However, this plan failed because without it, he was not able to support the Gran Colombian Army which stopped the Argentinians from invading Bolivia again. Thus, the system remained in place. From then on, local elites dominated the congress and although they supported Sucre's efforts, they chafed under the idea that a Gran Colombian army remained in the nation. After an attempt on his life, Sucre resigned the presidency of Bolivia in April 1828 and returned to Venezuela. The Bolivian Congress elected La Paz native Andrés de Santa Cruz as the new president. Santa Cruz had been a former royalist officer, served under José de San Martín after 1821 and then under Sucre in Ecuador, and had a short term as president of Peru from 1826 to 1827. Santa Cruz arrived in Bolivia in May 1829 and assumed office. Independence did not provide solidarity to the nation. For six decades afterward, the country had feeble and short governing institutions.

Мату-Гросу провинциясының қысқаша аннексиялары

Испания, 1807 жылы Португалияға құдайсыздық жасады (соған дейін оның одақтасы), Франциямен одақтасу үшін, ал Наполеон оған құдайсыздық жасады, испан патшалық отбасын тұтқындады және өзінің ағасы Жозе Бонапартты Испания королі етіп тағайындады, бұл атақ халық тарапынан мойындалмады, ол француз оккупациясына қарсылық көрсетті. Осылайша, корольдің жоқтығынан, яғни орталық үкіметтің болмауынан туындаған саяси вакууммен, Испания империясы ыдырауға бастады. Тәуелсіздік қозғалыстары бүкіл Испан Америкасында өршіп, соғыс пен хаос тарады. Осы қауіпсіздік сезіміне және хаостан қорқып, 1822 жылдың маусым айында Жоғарғы Перудің испан департаменттерінің үш губернаторы (бұрыннан генерал Антонио Хосе де Сукре мен Симон Боливардың әскерлерінен қауіп көрген) Куиабада (Мато-Гроссо / Бразилия капитаниясының астанасы) жиналып, губернатордан принц-регент Дом Педромен араласуын сұрады (кейін Бразилия императоры Дом Педро I болып таж кигізіледі), Португалия, Бразилия және Алгарвелердің Біріккен Корольдігі осы аумақтарды қосып алсын, халықты қырғын мен хаостан сақтап қалу мақсатында. Бірден Мато-Гроссо губернаторы Жоғарғы Перуға өз капитаниясының әскерлерін жіберіп, Боливар мен Сукренің ілгерілеуін тоқтатты және Дом Педроға хат жіберіп, әскер жіберу және Жоғарғы Перу билігінен (кейін Боливия болады) көмек сұрау туралы хабарлады. Бұл хат Дом Педро I-ге 1822 жылдың қараша айында ғана жетті, Бразилия тәуелсіз мемлекет болған кезде. Сонымен қатар, Боливар мен Сукре одан да жылдам әрекет етіп, Рио-де-Жанейро қаласына өкілдер жіберді, олар губернатордың хатынан бұрын келді. Осылайша, ханзада-регент хат алған кезде Жоғарғы Перуді аннексиялау туралы шешім қабылдамай, аймақтың губернаторларының өтінішін қабылдамай, әскерлерді одан шығарып кетуді бұйырды. Осылайша, Дом Педро I Жоғарғы Перу (қазіргі Боливия) аймағын өз бақытына қалдырды, нәтижесінде Боливар мен Сукренің әскерлері басып кірді және Боливия Испаниядан тәуелсіздік алды. Сол сәтте Дом Педро I-нің басты мақсаты Бразилия жеріндегі либералды португалдық әскерлердің қарсылығын жеңіп, Бразилияның бірлігін сақтау болды. Дегенмен, егер бұл шешім қабылданбағанда, Боливия территориясы Бразилия құрамына кіруі мүмкін еді.

Spain, which betrayed Portugal in 1807 (its ally until then) to ally with France, saw himself betrayed by Napoleon, who imprisoned the Spanish royal family and nominated his brother, José Bonaparte, as King of Spain, title unrecognized by the population which resisted the French occupation. Thus, with the political vacuum created by the absence of its King, that is, by the absence of a central government, the Spanish Empire started to dismantle itself. Independence movements started to surge in all Hispanic America, spreading war and chaos. In face of this sensation of unsafety and fearing the chaos, in June 1822, the three governors of the Spanish departments of Upper Peru (which had already being threatened by the troops of General Antonio Jose de Sucre and Simon Bolivar), reunited in Cuiaba (Capital of the Captaincy of Mato Grosso / Brazil) and solicited the governor that he interceded along with the Prince Regent Dom Pedro (that soon would be crowned as Dom Pedro I, Emperor of Brazil), in order that the United Kingdom of Portugal, Brazil and the Algarves annexed these territories, seeking to spare its population from the massacre and the chaos. Immediately, the governor of Mato Grosso sent troops that were by his captaincy to the Upper Peru, blocking the advance of Bolivar and Sucre, and sent a letter to Dom Pedro, communicating him about the sending of troops and the solicitation of the authorities of Upper Peru (that later on would become Bolivia). Letter which was only received by Dom Pedro I in November 1822, when Brazil was already an independent nation. Besides, Bolivar and Sucre were quicker and sent representatives to the City of Rio de Janeiro, which came before the governor's letter. In this way, when the Prince Regent received the letter he had already decided not to annex Upper Peru, rejecting the solicitation from the governors of the region and ordering that the troops were removed from there. With this, Dom Pedro I left the region of Upper Peru (modern Bolivia) up to its own luck, what culminated with the invasion of the Bolivar and Sucre troops and the Bolivian independence from Spain. Clearly at that moment, Dom Pedro I was more worried in defeating the resistance of the liberal Portuguese troops on Brazilian soil, guaranteeing Brazilian unity. However, without this decision being made Bolivian territory may have been integrated into Brazil.