Кіріспе

Фильм сахнасында басқа актердің орнына түсірілетін, бірақ оның беті көрсетілмейтін адам. Визуалды медиа өндірісіндегі мамандық.

Фильм түсіруде дубль – актердің беті көрсетілмейтіндей етіп, оның орнына түсірілетін адам. Дене бөлігіне немесе дағдысына қарай, дубльдердің түрлері әртүрлі атаулармен белгіленеді, мысалы, каскадёр, "би дублі", "бұт дублі" және "қол дублі".

Дүйім дене

Двойник немесе фотодвойник кейіпкердің несиеленген актерінің орнына нақты түсірілімдерде қолданылады. Двойниктің беті бір кейіпкер екендігін сақтау үшін жасырылады; әдетте олардың денесін беті көрінбейтін бұрыштан түсіру арқылы (мысалы, двойниктің арқасын көрсету арқылы) немесе пост-өндірісте түпкілікті актердің бетін двойниктің бетіне қою арқылы. Двойниктің беті көбінесе камерада көрінбейді, әсіресе ол актерге ұқсамаса; егер двойниктің шашының түсі басты актерден өзгеше болса, парик қолданылады. Бұл актердің түсірілімдерге қатыспау мақсатымен (мысалы, көрініс орнату және жарықтандыруды реттеу) ауыстырылатын орынбасардан өзгеше. Двойник кейде актермен бірдей уақытта өз сөздерін айта білуі керек, сондай-ақ басқа басты актерлермен үйлестіріліп, нақты физикалық қимылдарды қайталай білуі керек; әдетте, двойниктер олар ауыстыратын актерге ұқсауы тиіс. Көп қолданылатын двойник, әсіресе актер қол жетімді болмағанда, түсіруге келмейтін немесе қайтыс болған жағдайда, «жалған Шемп» деп аталады. Двойниктерді музыкалық аспаптарда ойнау, билеу немесе спортпен айналысу сияқты арнайы дағдылар қажет болған жағдайларда қолдануға болады. Сондай-ақ, егер дененің бір бөлігі ғана көрсетілсе, двойник атауы нақтырақ болуы мүмкін. Көбінесе қолданылатын двойник – «қол двойнигі», ол тек қол немесе қолы түсірілетін кадрларды түсіру үшін қолданылады. Денеге арналған жалпы двойник – «жамбас двойнигі», көбінесе теледидарда қолданылады, себебі бұл ортада толық жалаңаш түсірілім сирек кездеседі. «Трюк жамбасы» және «трюк мүшесі» терминдері де қолданылады. Кейбір қойылымдарда бір сахнада екі кейіпкерді бір актер бейнелейді. Двойник кейіпкерлердің біреуін сомдай алады, ал несиеленген актер екіншісін ойнайды, осылайша екі кейіпкер де бір уақытта камерада пайда болады. Двойниктерді қолданудың ерекше мысалы «Терминатор 2: Сот күні» фильмінде кездеседі. Линда Хамильтонның бір сахнада екі Сара Коннор ретінде пайда болуын талап ететін көрініс, Хамильтонның бірдей егіз қарындасы Леслині оның двойнигі ретінде пайдалану арқылы жасалды. Қазіргі қол жетімді сандық монтажбен бұл сияқты жағдайлар азайып барады, ол бірнеше кадрларды біріктіруге мүмкіндік береді, актерлер кейіпкерлерді жеке-жеке сомдайды, содан кейін кадрлар біріктіріліп, кейіпкерлердің бір ортадағы бейнесі жасалады, мысалы, Дип Рой «Чарли мен шоколад фабрикасы» фильміндегі Омпа Лумпаларды сомдады. 1984 жылғы Брайан Де Палманың «Двойник» фильмінде бір кейіпкердің екінші кейіпкердің двойнигі болғаны туралы сюжет көрсетілген.

Екі еселік

Каскадерлік дубль – көбінесе қауіпті түсірілімдер немесе күрделі трюктар үшін қолданылатын, білікті каскадер, нақтырақ айтқанда, актердің орнына қойылған адам. Актердің денсаулығының жағдайы немесе жасы оған көп қимыл-қозғалыс жасауға мүмкіндік бермесе, немесе актер келісімшарт бойынша белгілі бір тәуекелдерге баруға тыйым салынған жағдайларда каскадерлік дубльдер пайдаланылуы мүмкін. Каскадерлік дубльдерді өздерінің қабілеттерін көрсету үшін ғана трюктар жасайтын, оны мансап еткен адамдардан – қасқырлардан ажырату керек. Түсірілімдер барысында каскадерлік дубльдер кейіпкерлерге қарағанда өмірлік қауіпке тікелей ұшырамайды: мысалы, қауіпсіздік сымдарын және басқа да құралдарды түсірілімнен кейін цифрлық түрде алып тастауға болады. Көптеген каскадерлік дубльдер актерлердің "көмекші тобының" құрамында ұзақ жылдар бойы жұмыс істейді, оларға сонымен қатар аспазшылар, жаттықтырушылар, киімшелер және көмекшілер де кіреді. Каскадерлік дубльдер көбінесе актерлеріне ұқсас болуы керек, осылайша экранда актер екендігі туралы көрермендердің ойын қалыптастыруға болады. Эдди Мерфи, Джон Уэйн, Харрисон Форд, Стив Мартин, Салман Хан және Майкл Лэндонның каскадерлері ондаған жылдар бойы бас актерлерімен бірге жұмыс істеген. Кейде каскадерлік дубльдер актерлерінен бөлек, кішігірім рөлдерде де түсіріледі. Мысалы, "Трибблдердің қиындықтары" атты түпнұсқа Star Trek сериалының эпизодында Уильям Шатнердің каскадері Пол Баксли барон Фримен рөлін ойнады, ол бардағы төбелес кезінде көрінетін екінші дәрежелі кейіпкер еді. Адам емес жандардың да каскадерлері болатыны белгілі. Мысалы, Энцо Фрейзер сериалында өзінің қартайған әкесі Мустың каскадері болды. Wishbone сериалындағы Джек Рассел терьері Сақсақ жүзуді ұнатпағандықтан, оның орнына каскадерлік дубльдер қолданылды.

Екі есе билеу

Би дублерлері физикалық тұрғыдан қиын билерді орындайды. "Қара аққу" биіне қатысты дау-дамай би дублерлеріне көп көңіл бөлді. 83-ші "Оскар" сыйлығынан кейін Натали Портман "Қара аққу" фильміндегі балерина рөлі үшін "Үздік әйел актер" номинациясында "Оскар" жеңіп алды, осыған байланысты фильмдегі билерге оның және оның "би дублері" – Америкалық балет театрының солисі Сара Лейнге қаншалықты үлес берілгені туралы дау туды. "Қара аққу" фильмінен бұрын да басқа фильмдерде би дублерлері болған. "Flashdance" (1983) фильмінде Дженнифер Билстің биін Марин Жахан және бір сәтте қиын брейк-данс сахнасында еркек биші Crazy Legs екі есе орындаған.