Кіріспе
Фармацевтикалық препарат. Клонидин, басқалармен қатар Catapres саудалық атауымен сатылады, α2A адренергиялық агонист болып табылатын дәрі. Ол жоғары қан қысымын, назар жетіспейтін және гипербелсенділік синдромын (ADHD), есірткіні тоқтату синдромын (алкоголь, опиоидтар немесе никотин), менопауза кезіндегі қыздыруды, диареяны, спастичностьті және белгілі бір ауыру синдромдарын емдеу үшін қолданылады. Дәрі көбінесе тиктерге қатысты мақұлданбаған қолданысқа жатады. Ол ауызбен қабылданады, инъекция жасалады немесе теріге жағылатын жамбаш ретінде қолданылады. Препаратты күрт тоқтатса, абстиненциялық синдром пайда болуы мүмкін. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді.
Clonidine, sold under the brand name Catapres among others, is an α2A adrenergic agonist medication used to treat high blood pressure, ADHD, drug withdrawal (alcohol, opioids, or nicotine), menopausal flushing, diarrhea, spasticity, and certain pain conditions. The drug is often prescribed off label for tics. It is used orally (by mouth), by injection, or as a transdermal skin patch. If rapidly stopped, withdrawal effects may occur. It is available as a generic medication.
Медициналық қолданыстар
Клонидин жоғары қан қысымын, назар аудару тапшылығы және гипербелсенділік синдромын (НАГС), есірткіні тоқтату синдромын (алкоголь, опиоидтар немесе темекі шегу), менопауза кезіндегі қызуды, диареяны және белгілі бір ауыру жағдайларын емдеу үшін қолданылады. Сонымен қатар, эпизодтық ұйқысыздық, тынышсыз аяқтар синдромы және басқа да жағдайлар үшін медициналық емес қолданылуы да бар. Клонидин жүрек соғу жиілігін баяулатып, ренин, альдостерон және катехоламиннің қан сарысуындағы деңгейін төмендетеді.
Көңіл- жігердің төмендігімен гиперактивтілік бұзылуы
Клонидин кейбір адамдарда назар аудару тапшылығы және гипербелсенділік синдромының (НАГС) белгілерін жақсартуы мүмкін, бірақ көптеген қолайсыз әсерлерге және шамалы пайдаға ие. Австралияда клонидин ТГА тарапынан НАГС үшін қабылданған, бірақ бекітілмеген қолданыс болып табылады. Клонидин, метилфенидатпен қатар, НАГС емдеу үшін зерттелген. Метилфенидат НАГС-ты емдеуде клонидинге қарағанда тиімді болмаса да, клонидин белгілі бір пайда әкеледі. Кейбір зерттеулер клонидиннің гуанфацинге қарағанда көбірек ұйқыландыратынын көрсетіп, оны ұйықтаған кезде таңертең сергітетін препаратпен бірге қолдануға болады. Клонидин НАГС-та ұйқы бұзылыстарын, соның ішінде стимуляторлармен байланысты ұйқысыздықты азайту үшін қолданылады. Стимуляторлық препараттардан айырмашылығы, клонидинге тәуелділік тудырмайды және тіпті никотин мен кокаин сияқты есірткілерді теріс пайдалануды азайтуға көмектеседі. АҚШ-та НАГС емдеу үшін клонидиннің тек ұзақ әсер ететін түрі ғана бекітілген.
Есірткіден бас тарту
Клонидинді опиоидтарды, алкогольді, бензодиазепиндерді және никотинді ұзақ мерзімді қолдануды күрт тоқтатумен байланысты дәрі-дәрмектерді қабылдаудан бас тарту симптомдарын жеңілдету үшін пайдалануға болады. Ол тахикардия және гипертония, гипергидроз (артық терлеу), қызу және суық ұстамалар, акатизия сияқты симпатикалық нерв жүйесінің реакциясын азайту арқылы опиоидты қабылдаудан бас тарту симптомдарын басады. Сонымен қатар, ол темекі тастауға көмектесуге де пайдалы болуы мүмкін. Седативтік әсері де тиімді. Клонидин анасы белгілі бір дәрі-дәрмектерді, әсіресе опиоидтарды қолданған нәрестелердегі жаңа туған балалардың абстиненция синдромының ауырлығын азайтуға да көмектеседі. Жаңа туған балалардың қанағаттандырылмағандығы синдромы кезінде клонидин жаңа туған балаларға арналған интенсивті күтім бөлімшесінің нейробихевиоральдық бағалауын жақсарта алады. Клонидин дексмедетомидинді тоқтатудың сирек кездесетін жағдайларын емдеу үшін де ұсынылған.
Спастика
Клонидин спастикалық ауруларды емдеуде белгілі бір рөл атқарады, негізінен шамадан тыс сезімдік берілуді тежеу арқылы әрекет етеді. Алайда, оны негізінен екінші немесе үшінші қатарлы препарат ретінде қолданады, себебі гипотония, брадикардия және ұйқышылдық сияқты жанама әсерлері бар. Клонидинді интратекальді түрде енгізуге болады, бұл әртүрлі пайдалар береді, соның ішінде қан қысымын төмендету әсерін азайту немесе алдын алу және спастикалыққа қарсы тиімділігін арттыру. Интратекальді клонидиннің тиімділігі спастикалық ауруларға қатысты интратекальді баклофенмен салыстырмалы. Клонидинді тестілеу кезінде плазмадағы катехоламин деңгейі 0,3 мг дозасын қабылдағаннан бұрын және 3 сағаттан кейін өлшенеді. Плазма деңгейі төмендемесе, тест оң нәтижелі болып есептеледі. Клонидин сонымен қатар жеңіл седатив болып табылады және хирургиялық операциялар немесе процедуралар алдында алдын ала емдеу ретінде қолданылуы мүмкін. Ол жедел маниакалды эпизодтарды басып тастаудың бір жолы ретінде де зерттелді. Жүрек шабуылы кезінде, сондай-ақ операциядан кейінгі және бақылана алмайтын ауырсындарда эпидуралды қолданылуы да кеңінен зерттелді. Клонидин бейқам аяқ синдромында қолданылуы мүмкін. Ол розацеамен байланысты беттің қызаруын және қызыл түстің пайда болуын емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, ол диабетикалық нейропатияны емдеу үшін клиникалық сынақта жергілікті түрде сәтті қолданылды. Клонидин мигрень бас аурулары мен менопаузамен байланысты ыстық толқындарға да қолданылуы мүмкін. Клонидин сонымен қатар, тітіркендірілген ішек синдромымен байланысты, фекалды ұстамау, диабет, опиоидты қабылдауды тоқтатумен байланысты диарея, ішек жеткіліксіздігі, нейроэндокриндік ісіктер және холерамен байланысты рефрактерлі диареяны емдеу үшін қолданылған. Клонидин Туретт синдромын емдеуде (әсіресе тиктерде) қолданылуы мүмкін. Клонидин галлюциногендік тұрақты қабылдау бұзылысының (HPPD) симптомдарын азайтуға немесе жақсартуға көмектесуде клиникалық сынақтарда жақсы нәтижелер көрсетті. А2 рецепторларының агонисттерін, соның ішінде клонидинді тізе буынына инъекциялау артроскопиялық тізе хирургиясынан кейін тізе ауыруының күшін азайтуға көмектеседі. Клонидиннің жарықпен белсендірілген туындылары (адреносуитчтер) зерттеу мақсатында әзірленді және олардың жергілікті қолдану арқылы соқыр егешқұйрықтарда жарықпен шәкірт рефлексін басқаратыны көрсетілді.
Жүктілік және бала емізу
Австралияның TGA оны жүктілік санаты B3 деп жіктеді, яғни жануарлар зерттеулерінде ұрықтың дамуына зиянды әсер ететіні анықталған, бірақ бұл адамдарға қатысты қаншалықты маңызды екені белгісіз. Жүкті әйелдерге, жүкті болуді жоспарлап отырған әйелдерге және бала емізетін әйелдерге сақтық таныту қажет.
Қайтарып алу
Клонидин симпатикалық шығуды басады, нәтижесінде қан қысымы төмендейді, сондықтан күрт тоқтату симпатикалық шығудың қайта оралуына байланысты жедел гипертонияға алып келуі мүмкін. Ең ауыр жағдайларда, бұл гипертониялық дағдарысқа әкелуі мүмкін, бұл медициналық шұғыл жағдай. Клонидинмен емдеуді тоқтату кезінде, кері әсерлердің пайда болуын болдырмау үшін, емдеуді әдетте біртіндеп азайту керек. Клонидинді тоқтатудан туындаған гипертонияның емделуі жағдайдың ауырлығына байланысты. Жеңіл жағдайларда клонидинді қайтадан қолдану, ал шұғыл жағдайларда альфа және бета блокаторлар қолданылады. Клонидинді тоқтату кезінде бета-блокаторларды ешқашан жеке қолданбау керек, себебі альфа-қантамырлар тарылуы жалғаса береді.
Фармакология
+ Клонидин орны Ki (nM) Түрлер Сілтеме >1,000 Адам 5 HT2A >10,000 Адам α1B 316.23 Адам α2B 69.18 – 309.0 Адам I1 31.62 Ірі қара мал Ki – дәрінің рецепторға деген туыстығын көрсетеді. Ki көрсеткіші неғұрлым кіші болса, дәрінің сол рецепторға деген туыстығы соғұрлым жоғары болады. Имидазолин 2 байланысы қабықшада өлшенген, ал асқазан мембраналарында өлшенген I2 рецептор байланысы одан әлдеқайда төмен.
Әрекет ету механизмі
Клонидин қан-ми тосқаулынан өтеді. Клонидин сондай-ақ брадикардияны тудыруы мүмкін, теория бойынша бұл блуждающий жүйке арқылы сигнал беруді күшейту арқылы жүзеге асырылады. Клонидинді тамырға енгізген кезде, қан тамырларындағы тегіс бұлшық еттердегі α1 рецепторларын ынталандыру арқылы қан қысымын уақытша көтере алады. Бірақ клонидинді ауыз арқылы немесе трансдермальды жолмен қолданғанда, мұндай гипертониялық әсер әдетте байқалмайды.
Көңіл- жігердің төмендігімен гиперактивтілік бұзылуы
[[Файл:Норэпинефрин мен клонидиннің құрылымдық салыстыруы.svg|thumb|325px|right|Нейротрансмиттер норэпинефрин және клонидин дәрісінің құрылымдық салыстыруы. Екі препарат та α2 адренергиялық рецепторларға байланысады. Бұл механизм мидың локус церулеус (LC) арқылы PFC нейрондарына норэпинефрин бөліп шығару арқылы жасалатын физиологиялық тежелуіне ұқсас. Норэпинефрин төменгі ағыстағы нейронның адренергиялық рецепторларына да байланыса алады (сол кезде стимуляциялық әсер тудырады), сонымен қатар норэпинефрин α2A адренергиялық рецепторларға да байланысады (клонидиннің әрекет ету механизмімен ұқсас), бұл сол нейронның норэпинефрин бөліп шығаруын тежейді және тежегіш әсер тудырады. PFC жұмыс жады мен назарға қажет болғандықтан, клонидиннің PFC нейрондарын тежеуі маңызды емес назарды (және одан кейінгі мінез-құлықты) жоюға, адамның назарын жақсартуға және назар тапшылығын түзетуге көмектеседі деп есептеледі. Бұл әсер «өсу гормоны тестінде» қолданылады, ол балаларда өсу гормоны жетіспеушілігін анықтауға көмектеседі.
Фармакокинетика
Клонидинді ішке қабылдағаннан кейін ол қан ағынына жылдам сіңіріледі, жалпы биожетімділігі шамамен 70–80% құрайды. Препараттың "бірден босатылатын" (IR) түрінде адам плазмасындағы ең жоғары концентрация 60–90 минут ішінде байқалады, бұл "ұзақ әсерлі" (ER/XR) түріне қарағанда қысқа. Клонидин майда жақсы ериді, оның бөліну коэффициентінің логарифмі (log P) 1,6-ға тең; ауызбен қабылданған дозаның сіңген бөлігінің жартысынан азы бауырда белсенді емес метаболиттерге айналады, ал қалған жартысы өзгермеген күйінде бүйректер арқылы шығарылады. Клонидиннің жартылай ыдырау мерзімі 6 мен 23 сағат аралығында кең ауқымда өзгереді, бұл мерзім бүйрек функциясы нашарлағанда айтарлықтай әсер етеді және ұзарады. Дегенмен, басқа зерттеулер мұны жоққа шығарады. Дэвис және авторлардың 1977 жылғы N=5 зерттеуі жартылай ыдырау мерзімінің тар ауқымын көрсетті – 6,7 мен 13 сағат (орташа 8,6 сағат).
Тарих
Клонидин 1966 жылы пайда болды. Алғаш рет ол Catapres саудалық атауымен гипертонияны емдеу үшін қолданылды.
Брендтер
2017 жылдың маусым айына дейін клонидин әлем бойынша көптеген саудалық атаулармен сатылды: Arkamin, Aruclonin, Atensina, Catapin, Catapres, Catapresan, Catapressan, Chianda, Chlofazoline, Chlophazolin, Clonid Ophtal, Clonidin, Clonidina, Clonidinã, Clonidine, Clonidine гидрохлориді, Clonidinhydrochlorid, Clonidini, Clonidinum, Clonigen, Clonistada, Clonnirit, Clophelinum, Dixarit, Duraclon, Edolglau, Haemiton, Hypodine, Hypolax, Iporel, Isoglaucon, Jenloga, Kapvay, Klofelino, Kochaniin, Lonid, Melzin, Menograine, Normopresan, Paracefan, Pinsanidine, Run Rui, және Winpress. Ол хлорталидонмен бірге Arkamin H, Bemplas, Catapres DIU және Clorpres, ал бендрофлуметиазидпен бірге Pertenso ретінде сатылды.