Жүрек ырғағын реттеуге арналған дәрілер (Жүрек соғуын қалыпқа келтіруші препараттар)

Кіріспе

Жүрек соғудың бұзылуын реттеуге арналған дәрілік препараттар класы.

Бета-блокаторлар, сондай-ақ β-блокаторлар деп те жазылады, жүрек соғудың бұзылуын (аритмия) реттеу және алғашқы жүрек шабуылынан кейін жүректі екінші шабуылдан қорғау (екіншілік профилактика) үшін негізгі қолданылатын дәрілік препараттар класы болып табылады. Олар жоғары қан қысымын емдеуде де кеңінен қолданылады, бірақ көптеген жағдайларда пациенттердің бастапқы емдеуінде бірінші таңдау болып табылмайды. Бета-блокаторлар – бәсекеге қабілетті антагонисттер, симпатикалық жүйке жүйесінің бета-рецепторларындағы эндогендік катехоламиндер – эпинефрин (адреналин) және норадреналин (норадреналин) рецепторларын блокадалайды, бұл «күрес немесе қашу» реакциясын қамтамасыз етеді. Кейбір препараттар барлық типтегі β-адренергиялық рецепторлардың белсендірілуін тоқтатады, ал басқалары бета-рецепторлардың үш белгілі түрінің біріне – атап айтқанда β1, β2 және β3 рецепторларына таңдамалы әсер етеді. Бета-рецепторлар жүрек бұлшықеттерінің, тегіс бұлшықеттердің, тыныс жолдарының, артериялардың, бүйректердің және симпатикалық жүйке жүйесінің құрамындағы басқа да тіндердің жасушаларында кездеседі және стресс жауабын тудырады, әсіресе олар эпинефрин (адреналин) арқылы ынталандырылғанда. Бета-блокаторлар эпинефрин және басқа да стресс гормондарының рецепторлармен байланысуына кедергі келтіреді және стресс гормондарының әсерін әлсіретеді. 1964 жылы Джеймс Блэк алғашқы клиникалық маңызды бета-блокаторларды – пропранолол және пронеталолды синтездеді, бұл стенокардияны емдеуде революция жасады және көптеген мамандардың пікірінше, 20 ғасырдың клиникалық медицинасы мен фармакологиясына ең маңызды үлес болып табылады. Бастапқы гипертонияны емдеудегі мета-талдаулар, көбінесе атенолол қолданылған зерттеулерге сүйене отырып, бета-блокаторлар плацебоға қарағанда инсульт пен барлық жүрек-қан тамырлық оқиғалардың алдын алуда тиімдірек болғанымен, диуретиктер, ренин-ангиотензин жүйесін тежейтін препараттар (мысалы, АӨФ тежегіштері) немесе кальций арналарын блокадалайтын препараттар сияқты тиімді емес екенін көрсетті.

Медициналық қолданыстар

Бета-блокаторлар жүрек пен қан тамырлары жүйесіне қатысты түрлі жағдайларды, сондай-ақ бірнеше басқа да медициналық проблемаларды емдеу үшін қолданылады. Бета-блокаторлардың тиімділігі дәлелденген жүрек ауруларының ішінде стенокардия, жедел коронарлық синдромдар, гипертензия және жүрек айрығы (аритмия), мысалы, қарыншалық фибрилляциясы және жүрек жеткіліксіздігі бар. Олар басқа жүрек ауруларын басқаруда да қолданылады, мысалы, гипертрофиялық обструктивті кардиомиопатия, митральді клапан стенозы немесе пролапсы және диссекциялық аневризма. Бұған қоса, бета-блокаторлар қан тамырлары хирургиясында, көңіл алаңдаушылық күйлерін емдеуде, тиреотоксикоз, глаукома, мигрень және асқазан ішегінің варикоздық кеңеюінде қолданылады.

Жүректің конгестивті жетіспеушілігі

Бета-блокаторлар бір кезде жүректің конгестивті жеткіліксіздігінде қарсы көрсетілгенімен, жүректің жиырылу қабілетін төмендету арқылы жағдайды нашарлата алатындықтан, 1990 жылдардың соңындағы зерттеулер олардың ауру мен өлім-жітімді азайтудағы тиімділігін көрсетті. Бисопролол, карведилол және пролонгирленген шығарылымды метопролол жүректің конгестивті жеткіліксіздігінде стандартты АПФ ингибиторлары және диуретиктерге қосымша ретінде арнайы көрсетіледі, бірақ әдетте басқа жағдайларда қолданылатын дозалардан әлдеқайда төмен дозаларда. Бета-блокаторлар тек қана өтелген, тұрақты жүректің конгестивті жеткіліксіздігі жағдайында қолданылады; жіті декомпенсацияланған жүрек жеткіліксіздігінде бета-блокаторлар эжекциялық фракцияның одан әрі төмендеуіне және науқастың қазіргі симптомдарының күшеюіне әкеледі. Бета-блокаторлар негізінен жүрек соғу жиілігін төмендетуімен белгілі, бірақ бұл жүректің конгестивті жеткіліксіздігіндегі маңызды әсер ету механизмі ғана емес. Бета-блокаторлар жүректегі симпатолитикалық β1 әрекетімен қатар бүйректегі ренин-ангиотензин жүйесіне де әсер етеді. Бета-блокаторлар ренин секрециясын төмендетеді, бұл өз кезегінде жасушадан тыс көлемді төмендету және қанның оттекті тасымалдау қабілетін арттыру арқылы жүрекке қажетті оттектің мөлшерін азайтады. Жүрек жеткіліксіздігіне тән ерекшелік – жүректегі катехоламиндердің белсенділігінің жоғарылауы, бұл бірнеше зиянды салдарларға, соның ішінде оттектің қажеттілігінің артуына, қабыну медиаторларының таралуына және жүрек тінінің бұзылуына әкеледі, бәрі де жүрек жиырылуының тиімділігін төмендетеді және эжекциялық фракцияның төмендеуіне себеп болады. Бета-блокаторлар осы артық симпатикалық белсенділікке қарсы әрекет етеді, нәтижесінде бастапқыда эжекциялық фракцияның төмендеуіне қарамастан, эжекциялық фракцияның жақсаруына әкеледі. Клиникалық сынақтар бета-блокаторлар 13 айлық кезеңде өлімге байланысты абсолютті тәуекелді 4,5%-ға төмендеткенін көрсетті. Өлім-жітім қаупін азайтудан басқа, сынақтарда ауруханаға түсулер мен жатқызулардың саны да азайды. 2020 жылғы Кохрейн шолуы балалардағы жүректің конгестивті жеткіліксіздігінде бета-блокаторларды қолдануды қолдайтын шектеулі деректерді анықтады, бірақ қолда бар мәліметтерге сәйкес олардың пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетті. Жүректің конгестивті жеткіліксіздігі үшін бета-блокаторларды емдеуді өте төмен дозадан (мақсатты дозаның 1/8 бөлігі) бастап, дозаны біртіндеп арттыру керек. Науқастың жүрегі катехоламиндердің ынталандыруының төмендеуіне бейімделіп, төмен адренергиялық жүктемеде жаңа тепе-теңдікке жетуі керек.

Although beta blockers were once contraindicated in congestive heart failure, as they have the potential to worsen the condition due to their effect of decreasing cardiac contractility, studies in the late 1990s showed their efficacy at reducing morbidity and mortality. Bisoprolol, carvedilol, and sustained release metoprolol are specifically indicated as adjuncts to standard ACE inhibitor and diuretic therapy in congestive heart failure, although at doses typically much lower than those indicated for other conditions. Beta blockers are only indicated in cases of compensated, stable congestive heart failure; in cases of acute decompensated heart failure, beta blockers will cause a further decrease in ejection fraction, worsening the patient's current symptoms. Beta blockers are known primarily for their reductive effect on heart rate, although this is not the only mechanism of action of importance in congestive heart failure. Beta blockers, in addition to their sympatholytic β1 activity in the heart, influence the renin–angiotensin system at the kidneys. Beta blockers cause a decrease in renin secretion, which in turn reduces the heart oxygen demand by lowering the extracellular volume and increasing the oxygen carrying capacity of the blood. Heart failure characteristically involves increased catecholamine activity on the heart, which is responsible for several deleterious effects, including increased oxygen demand, propagation of inflammatory mediators, and abnormal cardiac tissue remodeling, all of which decrease the efficiency of cardiac contraction and contribute to the low ejection fraction. Beta blockers counter this inappropriately high sympathetic activity, eventually leading to an improved ejection fraction, despite an initial reduction in ejection fraction. Trials have shown beta blockers reduce the absolute risk of death by 4.5% over a 13 month period. In addition to reducing the risk of mortality, the numbers of hospital visits and hospitalizations were also reduced in the trials. A 2020 Cochrane review found minimal evidence to support the use of beta blockers in congestive heart failure in children, however did identify that from the data available, that they may be of benefit. Therapeutic administration of beta blockers for congestive heart failure ought to begin at very low doses (1/8 of target) with a gradual escalation of the dose. The heart of the patient must adjust to decreasing stimulation by catecholamines and find a new equilibrium at a lower adrenergic drive.

Миокардтың жедел инфаркты

Бета-блокаторлар жедел миокард инфарктісін емдеу үшін көрсетіледі. Миокард инфарктісі кезінде жүйелік стресс қан айналымындағы катехоламиндердің деңгейінің жоғарылауына себеп болады. Бұл жүрек соғу жиілігі мен артериялық қысымның артуына, демек, миокардтың оттегіге қажеттілігінің күшеюіне әкеледі. 2014 жылғы Кохрейн шолуында, жеңіл немесе орташа гипертониясы бар адамдарда селективті емес бета-блокаторлар систолалық/диастолалық қысымды 10/7 мм рт.ст. төмендеткені анықталды, бұл жағымсыз құбылыстардың көбеюімен қатар жүрмеді. Жоғары дозаларда, артериялық қысымды төмендетпестен жүрек соғу жиілігінің төмендеуі сияқты жағымсыз әсерлердің жиілігінің артуы байқалды. Бұл бета-блокаторлардың әсері басқа антигипертензиялық препараттарға қарағанда нашар екенін көрсетеді. Дегенмен, соңғы 25 жылда жүргізілген көптеген бақыланатын зерттеулер бета-блокаторлардың мазасыздық синдромында тиімді екенін көрсетті, бірақ олардың әрекет ету механизмі белгісіз. Ұрыс немесе қашу реакциясының физиологиялық белгілері (жүрек қағу, суық/ылғал қолдар, тыныс алудың жиілеуі, тершеңдік және т.б.) айтарлықтай азаяды, бұл мазаланған адамдарға қолдағы міндетке назар аударуға мүмкіндік береді. Музыканттар, көпшілік алдында сөйлейтіндер, актерлер және кәсіби бишілер бета-блокаторларды аудициялар мен қойылымдар кезінде орындаушылық алаңдаушылықтан, сахналық қорқыныштан және дірілден сақтану үшін қолданады. Сахналық қорқынышқа қатысты алғашқы мәліметтер 1976 жылы The Lancet журналында жарияланды, ал 1987 жылы АҚШ-тың 51 ірі оркестрін білдіретін Симфониялық оркестр музыканттарының халықаралық конференциясы жүргізген сауалнама көрсетті, музыканттардың 27%-ы бета-блокаторларды қолданған, ал 70%-ы оларды дәрігерлерден емес, достарынан алған. Бета-блокаторлар арзан, салыстырмалы түрде қауіпсіз және, бір жағынан, музыканттардың өнерін техникалық тұрғыдан жақсартады, ал "Музыканың ішкі ойыны" кітабының авторы Барри Грин және Джульярд студенттеріне сахналық қорқыныштан табиғи түрде жеңуге үйрететін бұрынғы Олимпиадалық су спорты жаттықтырушысы Дон Грин сияқтылар бұл өнерді "жансыз және шынайы емес" деп санауы мүмкін. Бірақ, оларды басқа хирургиялық араласымдармен бірге қабылдау нәтижелерді нашарлатуы мүмкін. Жүрекке қатысты емес хирургияда бета-блокаторларды қолдану, жағымсыз әсерлердің алдын алу мақсатында, қарыншалық фибрилляция және миокард инфарктісі қаупін азайтуы мүмкін (өте төмен дәлелділік деңгейі), бірақ бұл тәсіл гипотония қаупін арттыруы мүмкін екенін көрсететін орташа дәлелділік деңгейі бар. Операциядан кейінгі кезеңде бета-блокаторларды қолдану жүрекке қатысты емес хирургияларда брадикардия қаупін арттыруы мүмкін екенін көрсететін төмен дәлелділік деңгейі бар. Шолуда қазіргі нұсқауларды қолдауға жеткілікті дәлелдер табылған жоқ.

Beta blockers are indicated for the treatment of acute myocardial infarctions. During a myocardial infarction, systemic stress causes an increase in circulating catecholamines. This results an increase in heart rate and blood pressure, therefore increasing myocardial oxygen demand. A 2014 Cochrane review found that in individuals with mild to moderate hypertension, non selective beta blockers led to a reduction of 10/ 7mmHg (systolic/diastolic) without increased rates of adverse events. At higher doses, it was found to increase the rate of adverse effects such as a reduction in heart rate, without a corresponding reduction in blood pressure. It suggested that the effects of beta blockers are inferior to other anti hypertensive medications. However, many controlled trials in the past 25 years indicate beta blockers are effective in anxiety disorders, though the mechanism of action is not known. The physiological symptoms of the fight or flight response (pounding heart, cold/clammy hands, increased respiration, sweating, etc.) are significantly reduced, thus enabling anxious individuals to concentrate on the task at hand. Musicians, public speakers, actors, and professional dancers have been known to use beta blockers to avoid performance anxiety, stage fright, and tremor during both auditions and public performances. The application to stage fright was first recognized in The Lancet in 1976, and by 1987, a survey conducted by the International Conference of Symphony Orchestra Musicians, representing the 51 largest orchestras in the United States, revealed 27% of its musicians had used beta blockers and 70% obtained them from friends, not physicians. Beta blockers are inexpensive, said to be relatively safe, and on one hand, seem to improve musicians' performances on a technical level, while some, such as Barry Green, the author of "The Inner Game of Music" and Don Greene, a former Olympic diving coach who teaches Juilliard students to overcome their stage fright naturally, say the performances may be perceived as "soulless and inauthentic". Starting them around the time of other types of surgery, however, may worsen outcomes. For non cardiac surgery, the use of beta blockers to prevent adverse effects may reduce the risk of atrial fibrillation and myocardial infarctions (very low certainty evidence), however, there is moderate certainty evidence that this approach may increase the risk of hypotension. Low certainty evidence suggests that beta blockers used perioperatively in non cardiac surgeries may increase the risk of bradycardia. The review found no suitable evidence to support the current guidelines recommending its use.

Жүгірткілерді өнімділікті арттыратын пайдалану

Бета-блокаторлар жүрек соғуын баяулатып, дірілді азайтуға көмектесетіндіктен, жоғары дәлдік қажетті кәсіби спорт түрлерінде, оның ішінде садақ ату, оқ ату, гольф және снукерде қолданылып келген. 2008 жылғы Жазғы Олимпиадада 50 метрлік пистолет бойынша күміс жүлдегер, ал 10 метрлік пневматикалық пистолет бойынша қола жүлдегер Ким Чон Су пропранололға допинг-тестісінде оң нәтиже көрсетіп, медальдарынан айырылды. Осы себептерге байланысты бета-блокаторларды хирургтар да пайдаланады. Классикалық музыканттар 1970-жылдардан бері бета-блокаторларды сахналық қорқыныштан құтылу үшін жиі қолданып келеді.

Жағымсыз әсерлер

Бета-блокаторларды қолданумен байланысты болатын жағымсыз дәрілік реакциялар: құлайшаңдық, диарея, бронхоспазм, тынысқырудың қиындығы, суық қол-аяқтар, Рейно синдромының күшеюі, брадикардия, гипотония, жүрек жеткіліксіздігі, жүрек блогы, шаршау, жүрек ауруы, шаштың түсуі (алопеция), көрудің бұзылуы, галлюцинациялар, ұйқысыздық, жаман түстер, жыныстық дисфункция, эректильді дисфункция, глюкоза және липидтер метаболизмінің өзгеруі. Аралас α1/β антагонисттерімен емдеу де ортостатикалық гипотензиямен жиі байланысты. Карведилолмен емдеу көбінесе ісінумен байланысты. β2 адренергиялық рецепторлардың антагонистік әрекетіне байланысты болатын жағымсыз әсерлер (бронхоспазм, шеткершілік қантамырлардың тарылуы, глюкоза және липидтер метаболизмінің өзгеруі) β1 селективті (көбінесе «кардиоселективті» деп аталады) препараттармен сирек кездеседі, бірақ рецепторлардың селективтілігі жоғары дозаларда төмендейді. Бета-блокада, әсіресе макула денсадағы бета 1 рецепторы, рениннің бөлінуін тежейді, осылайша альдостеронның бөлінуін азайтады. Бұл гипонатриемия мен гиперкалиемияға алып келеді. Бета-блокада кезінде гипогликемия дамуы мүмкін, себебі β2 адренорецепторлары әдетте бауырдағы гликогеннің ыдырауын (гликогенолиз) және бүйрек үсті безіндегі глюкагон гормонының бөлінуін ынталандырады, бұл плазмадағы глюкоза деңгейін арттыруға көмектеседі. Сондықтан, β2 адренорецепторларын блокадалау плазмадағы глюкоза деңгейін төмендетеді. β1 блокаторлары диабетпен ауыратын науқастарда метаболизмге байланысты жағымсыз әсерлердің азырақ болуын қамтамасыз етеді; алайда, инсулиннің салдарынан қандағы қант деңгейінің төмендеуіне ескерту ретінде қызмет ететін жүрек соғу жиілігінің артуы жасырылуы мүмкін, нәтижесінде гипогликемияның байқалмауына соқтырады. Бұл бета-блокаторлардың салдарынан болатын гипогликемияның байқалмауы деп аталады. Сондықтан, бета-блокаторларды диабетпен ауыратын науқастарда сақ болып қолдану керек. 2007 жылғы зерттеуде гипертонияға қолданылатын диуретиктер мен бета-блокаторлар пациентте қант диабетінің даму қаупін арттырады, ал АПФ ингибиторлары және ангиотензин II рецепторларының антагонисттері (ангиотензин рецепторларының блокаторлары) қант диабетінің даму қаупін азайтады. Ұлыбританиядағы клиникалық нұсқаулар, бірақ АҚШ-та емес, диуретиктер мен бета-блокаторларды гипертонияны емдеудің бірінші қадамы ретінде қолданудан аулақ болуға шақырады, себебі қант диабетінің даму қаупі бар. Бета-блокаторларды селективті альфа-адренергиялық агонисттерді артық дозалау кезінде қолдануға болмайды. Тек бета-рецепторларды блокадалау артериялық қысымды арттырады, коронарлық қан ағынын, сол қарыншаның жұмысын, жүрек шығысын және тіндердің қанмен қамтамасыз етілуін азайтады, альфа-адренергиялық жүйенің ынталандыруын тоқтатуға мүмкіндік бермейді. Метамфетаминнің артық дозасынан туындаған ОЖЖ және жүрек-қан тамырларының уыттануын емдеу үшін липофильді қасиеттері бар және ОЖЖ-ге енетін метопролол және лабеталол сияқты бета-блокаторлар пайдалы болуы мүмкін. Альфа және бета блокаторларының аралас комбинациясы лабеталол метафэтаминмен шақырылған тахикардия мен гипертонияны емдеуде ерекше пайдалы. Метамфетамин уыттануын емдеу үшін бета-блокаторларды қолдану кезінде «қарсылықсыз альфа-стимуляция» құбылысы туралы хабарламалар жоқ.

Adverse drug reactions associated with the use of beta blockers include: nausea, diarrhea, bronchospasm, dyspnea, cold extremities, exacerbation of Raynaud's syndrome, bradycardia, hypotension, heart failure, heart block, fatigue, dizziness, alopecia (hair loss), abnormal vision, hallucinations, insomnia, nightmares, sexual dysfunction, erectile dysfunction, alteration of glucose and lipid metabolism. Mixed α1/β antagonist therapy is also commonly associated with orthostatic hypotension. Carvedilol therapy is commonly associated with edema. Adverse effects associated with β2 adrenergic receptor antagonist activity (bronchospasm, peripheral vasoconstriction, alteration of glucose and lipid metabolism) are less common with β1 selective (often termed "cardioselective") agents, but receptor selectivity diminishes at higher doses. Beta blockade, especially of the beta 1 receptor at the macula densa, inhibits renin release, thus decreasing the release of aldosterone. This causes hyponatremia and hyperkalemia. Hypoglycemia can occur with beta blockade because β2 adrenoceptors normally stimulate glycogen breakdown (glycogenolysis) in the liver and pancreatic release of the hormone glucagon, which work together to increase plasma glucose. Therefore, blocking β2 adrenoceptors lowers plasma glucose. β1 blockers have fewer metabolic side effects in diabetic patients; however, the fast heart rate that serves as a warning sign for insulin induced low blood sugar may be masked, resulting in hypoglycemia unawareness. This is termed beta blocker induced hypoglycemia unawareness. Therefore, beta blockers are to be used cautiously in diabetics. A 2007 study revealed diuretics and beta blockers used for hypertension increase a patient's risk of developing diabetes mellitus, while ACE inhibitors and angiotensin II receptor antagonists (angiotensin receptor blockers) actually decrease the risk of diabetes. Clinical guidelines in Great Britain, but not in the United States, call for avoiding diuretics and beta blockers as first line treatment of hypertension due to the risk of diabetes. Beta blockers must not be used in the treatment of selective alpha adrenergic agonist overdose. The blockade of only beta receptors increases blood pressure, reduces coronary blood flow, left ventricular function, and cardiac output and tissue perfusion by means of leaving the alpha adrenergic system stimulation unopposed. Beta blockers with lipophilic properties and CNS penetration such as metoprolol and labetalol may be useful for treating CNS and cardiovascular toxicity from a methamphetamine overdose. The mixed alpha and beta blocker labetalol is especially useful for treatment of concomitant tachycardia and hypertension induced by methamphetamine. The phenomenon of "unopposed alpha stimulation" has not been reported with the use of beta blockers for treatment of methamphetamine toxicity.

Қант диабеті

Эпинефрин алдағы гипогликемия туралы ерте ескерту сигналын береді. Бета-блокаторлардың эпинефрин әсерін тежеуі гликогенолиз процесіне кедергі келтіру арқылы гипогликемияны күшейтеді және тахикардия, жүрек қағу, ылғалды терлеу және дікілдеу сияқты гипогликемия белгілерін жасыра алады. Қант диабетімен ауырған және бета-блокатор қабылдап жүрген науқастың қандағы глюкоза деңгейін үнемі қадағалау қажет.

Гипертиреоз

Кенеттен тоқтату қалқанша безінің даулы жағдайына алып келуі мүмкін. Жүрек жиырылу күшін күшейтеді, жасуша ішіндегі цАМП деңгейін арттырады және бүйрек қан тамырларының қарсылығын азайтады. Сондықтан, бета-блокаторлардың кардиотоксикациясы бар пациенттерге тиімді. Жүрек ырғағын реттегіш (кардиостимулятор) әдетте фармакологиялық емге жауап бермейтін пациенттер үшін қолданылады. Бета-блокаторлардың β2 рецепторларын блокадалау салдарынан бронхоспазмға ұшыраған адамдар антихолинергиялық препараттармен, мысалы, ипратропиуммен емделуі мүмкін, бұл препараттар жүрек-қан тамырлары аурулары бар пациенттер үшін бета-агонисттерге қарағанда қауіпсіз. Бета-блокаторлармен улануға қарсы тағы бір құрал – сальбутамол және изопреналин.

Ішкі симпатомиметикалық белсенділік

Сондай-ақ, ішкі симпатомиметикалық әсер деп аталады, бұл термин әсіресе бета-блокаторларға қатысты қолданылады. Олар агенттің (бета-блокатордың) концентрациясына және антагонизацияланатын агенттің (әдетте норадреналин сияқты эндогендік заттың) концентрациясына байланысты, бір бета-рецепторда агонизм мен антагонизмнің екеуін де көрсетуі мүмкін. Жалпы сипаттама үшін ішінара агонистке қараңыз. Кейбір бета-блокаторлар (мысалы, окспренолол, пиндолол, пенбутолол, лабеталол және ацебутолол) ішкі симпатомиметикалық белсенділікке (ИСА) ие. Бұл препараттар β-адренергиялық рецепторда төмен деңгейдегі агонистік белсенділікті тудыра алады, сонымен бірге рецептор орнының антагонисті ретінде де әрекет етеді. Сондықтан, бұл препараттар бета-блокаторлармен ұзақ емделгенде шамадан тыс брадикардиясы бар адамдарға көмектесуі мүмкін. ИСА-ға ие препараттарды ешқандай түріндегі стенокардиясы бар науқастарға қолдануға болмайды, себебі ол жағдайды нашарлатуы немесе миокард инфарктісінен кейін асқынуларға әкелуі мүмкін. Олар стенокардия мен тахиаритмияны емдеуде басқа бета-блокаторларға қарағанда тиімсіз болуы да мүмкін.

β- адренергиялық рецепторларға қарсы әрекет

Эпинефрин мен норадреналиннің β1 рецепторларын ынталандыруы жүрекке оң хронотроптық және инотроптық әсер етеді, сондай-ақ жүрек өткізгіштігінің жылдамдығы мен автоматтылығын арттырады. Бүйректегі β1 рецепторларын ынталандыру ренин бөлінуіне себеп болады. β2 рецепторларын ынталандыру тегіс бұлшық еттерінің босаңсуын, қаңқа бұлшық еттерінің дірілірін тудырады және бауыр мен қаңқа бұлшық еттеріндегі гликогенолизді күшейтеді. β3 рецепторларын ынталандыру липолизді тудырады. Бета-блокаторлар эпинефрин мен норадреналин арқылы жүзеге асырылатын қалыпты симпатикалық әсерлерді, сондай-ақ дірілді және гликогеннің ыдырауын тежейді. Бета-блокаторлар өкпе бронхтарының тарлуына себеп болуы мүмкін, бұл астма белгілерін нашарлатуы немесе тудыруы мүмкін. β2 адренергиялық рецепторлары тамырлардың тегіс бұлшық еттерінің кеңеюіне себеп болғандықтан, бета-блокаторлар қан тамырларын тарытуы мүмкін. Дегенмен, бұл әсер көбінесе шағын болады, өйткені β2 рецепторларының белсенділігі күштірек α1 рецепторларының әсерімен басылады. Бета-блокаторлардың ең үлкен әсері жүрекке тиесілі. Жаңа, үшінші буын бета-блокаторлар альфа-адренергиялық рецепторларды блокадалау арқылы тамырлардың кеңеюіне себеп болуы мүмкін. Сәйкесінше, селективті емес бета-блокаторлар антигипертензиялық әсерге ие болуы күтіледі. Бета-блокаторлардың негізгі антигипертензиялық механизмі толық анықталмаған, бірақ жүректің соғу көлемінің төмендеуімен байланысты болуы мүмкін (теріс хронотроптық және инотроптық әсерлерінен туындайды). Бұл бүйректердегі ренин бөлінуінің азаюымен және симпатикалық белсенділікті төмендететін орталық нерв жүйесінің әсерімен де байланысты болуы мүмкін (қан-ми тосқауылын өтетін бета-блокаторлар үшін, мысалы, пропранолол). Антиангинальды әсерлер теріс хронотроптық және инотроптық әсерлерден туындайды, олар жүректің жұмыс жүктемесін және оттегіге деген қажеттілігін азайтады. Бета-блокаторлардың теріс хронотроптық қасиеттері жүрек соғу жылдамдығын бақылаудың өмірді сақтап қалуға мүмкіндік беретін қасиеттерін қамтамасыз етеді. Бета-блокаторлар көптеген патологиялық жағдайларда жылдамдықты оңтайлы деңгейде ұстау үшін титрленеді. Бета-блокаторлардың антиаритмиялық әсері симпатикалық нерв жүйесін блокадалаудан туындайды, бұл синустық түйіннің қызметін басаңдатады, жүрекше-қарынша түйінінің өткізгіштігін төмендетеді және жүрекшелердің рефрактерлік кезеңін ұзартады. Әсіресе соталолдың қосымша антиаритмиялық қасиеттері бар және калий арналарын блокадалау арқылы әсер ету потенциалының ұзақтығын ұзартады. Симпатикалық нерв жүйесінің ренин бөлінуін тежеуі ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесі арқылы альдостерон деңгейінің төмендеуіне әкеледі, нәтижесінде натрий мен судың сақталуы азайғандықтан қан қысымы төмендейді.

Stimulation of β1 receptors by epinephrine and norepinephrine induces a positive chronotropic and inotropic effect on the heart and increases cardiac conduction velocity and automaticity. Stimulation of β1 receptors on the kidney causes renin release. Stimulation of β2 receptors induces smooth muscle relaxation, induces tremor in skeletal muscle, and increases glycogenolysis in the liver and skeletal muscle. Stimulation of β3 receptors induces lipolysis. Beta blockers inhibit these normal epinephrine and norepinephrine mediated sympathetic actions, and also tremor, and breakdown of glycogen. Beta blockers can have a constricting effect on the bronchi of the lungs, possibly worsening or causing asthma symptoms. Since β2 adrenergic receptors can cause vascular smooth muscle dilation, beta blockers may cause some vasoconstriction. However, this effect tends to be small because the activity of β2 receptors is overshadowed by the more dominant vasoconstricting α1 receptors. By far the greatest effect of beta blockers remains in the heart. Newer, third generation beta blockers can cause vasodilation through blockade of alpha adrenergic receptors. Accordingly, nonselective beta blockers are expected to have antihypertensive effects. The primary antihypertensive mechanism of beta blockers is unclear, but may involve reduction in cardiac output (due to negative chronotropic and inotropic effects). It may also be due to reduction in renin release from the kidneys, and a central nervous system effect to reduce sympathetic activity (for those beta blockers that do cross the blood–brain barrier, e. g. propranolol). Antianginal effects result from negative chronotropic and inotropic effects, which decrease cardiac workload and oxygen demand. Negative chronotropic properties of beta blockers allow the lifesaving property of heart rate control. Beta blockers are readily titrated to optimal rate control in many pathologic states. The antiarrhythmic effects of beta blockers arise from sympathetic nervous system blockade—resulting in depression of sinus node function and atrioventricular node conduction, and prolonged atrial refractory periods. Sotalol, in particular, has additional antiarrhythmic properties and prolongs action potential duration through potassium channel blockade. Blockade of the sympathetic nervous system on renin release leads to reduced aldosterone via the renin–angiotensin–aldosterone system, with a resultant decrease in blood pressure due to decreased sodium and water retention.

α1- адренергиялық рецепторларға қарсы әрекет

Кейбір бета-блокаторлар (мысалы, лабеталол және карведилол) β және α1 адренергиялық рецепторларына қарама-қарсы әрекет етеді, бұл артериолалардың кеңеюіне қосымша көмектеседі.