Кіріспе

Дәрi

Фосфодиэстераза ингибиторы – фермент фосфодиэстеразаның (ФДЭ) бес субтипінің бірін немесе бірнешеуін бұғаттайтын дәрi, осы арқылы ішкі жасушалық екінші хабаршыларды – циклдік аденозин монофосфатын (cAMP) және циклдік гуанозин монофосфатын (cGMP) тиісінше ФДЭ субтипімен инактивациялауды тоқтатады. Бұл ферменттің кең таралғандығы спецификалық емес ингибиторлардың әртүрлі әсерлеріне ие екенін көрсетеді, ал жүрек және өкпедегі әсерлері емдеуде қолданылудың алғашқы мысалдарының бірі болды.

Тарих

Фосфодиэстеразаның әртүрлі түрлері немесе субтиптері алғаш рет 1970 жылдардың басында егеуқұйрық миынан бөліп алынды, және одан кейін көп ұзамай мида және басқа тіндерде әртүрлі дәрілермен таңдамалы түрде тежелетіні анықталды. Вайс пен Хайт 1977 жылы фосфодиэстеразаның таңдамалы ингибиторларының терапиялық құрал ретінде қолданылу мүмкіндігін болжаған болатын. Бұл болжам содан бері әртүрлі салаларда дұрыс екені дәлелденді.

PDE5 селективті ингибиторлары

Силденафил, тадалафил, варденафил және жаңадан енгізілген уденафил мен аванафил PDE5-ті таңдап тежейді, ол cGMP-ге тән және қаверозды денеде cGMP-нің ыдырауына жауапты. Бұл фосфодиэстераза тежегіштері негізінен эректильді дисфункцияны емдеу үшін қолданылады, сондай-ақ өкпелік гипертензияны емдеу сияқты басқа да медициналық қолданыстарға ие. Дипиридамол да PDE5-ті тежейді. Бұл азот оксиді немесе статинмен бірге қолданғанда қосымша пайда әкеледі.

PDE7 селективті ингибиторлары

Жақында жүргізілген зерттеулер квиназолин түріндегі PDE7 ингибиторларының қабынуға қарсы және нейроқорғаушы құрал ретінде тиімді екенін көрсетті.

PDE9 селективті ингибиторлары

Параксантин – кофеиннің негізгі метаболиті (адамдарда 84%), тағы бір cGMP-спецификалық фосфодиэстераза ингибиторы, ол PDE9-ды, cGMP-ге басымдық беретін фосфодиэстеразаны тежейді. PDE9 қавесті денеде PDE5 деңгейінде жоғары экспрессияланады.

PDE10 селективті ингибиторлары

Папаверин – опий алкалоиді, ол PDE10 ингибиторы болып табылады. PDE10A көбінесе стриатумда экспрессияланады, ал PDE10A-ны ингибициялаудан кейін (мысалы, папаверинмен) cAMP және cGMP деңгейінің артуы "антипсихотиктерді іздеуде жаңа терапиялық бағыт" саналады.