Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польшалық режиссер, актер және продюсер
Polish director, actor and producer
Евгений Бодо (шын аты Богдан Эжен Жюно; 28 желтоқсан 1899 – 7 қазан 1943) – польшалық режиссер, продюсер және соғыс аралық кезеңнің ең танымал актерлері мен комедия актерлерінің бірі. Ол 1930-шы жылдардағы ең танымал польша фильмдерінің көптеген фильмдерінде ойнады, соның ішінде "Его экселенциясы дүкенші" (Польша: Jego ekscelencja subiekt), "Чи Лучина – қыз ба?" және "Варшава әншісі" фильмдерінде түсті. Өте жақсы әнші болғандықтан, ол польша музыкалық комедиясының символы және "поляк коммерциялық киносының символы" атанды. 1930-шы жылдардың соңында ол табысты кәсіпкерге айналды – сәтті фильм студиясының, кафе мен продюсерлік компанияның тең иегері. Польшаға неміс және совет басқыншылығынан кейін Совет Одағының НКВД-сы тарапынан тұтқындалып, советтік ГУЛАГ-та қайтыс болды.
Eugeniusz Bodo (born Bohdan Eugène Junod; 28 December 1899 7 October 1943) was a film director, producer, and one of the most popular Polish actors and comedians of the interwar period. He starred in some of the most popular Polish film productions of the 1930s, including His Excellency, The Shop Assistant (Polish: Jego ekscelencja subiekt), Czy Lucyna to dziewczyna?, and Pieśniarz Warszawy. A skilled singer, he became an icon of Polish musical comedy and a "symbol of Polish commercial cinema". In the late 1930s he also became a successful entrepreneur – co owner of a successful film studio, café, and producers' company. Arrested by the Soviet NKVD in the aftermath of the German and Soviet invasion of Poland, he perished in the Soviet Gulag.
Өмірбаян
Боддан Эжен Юно 1899 жылғы 28 желтоқсанда дүниеге келген. Оның туған жері белгісіз; дереккөздер Варшава, Лодзь және Женева, Швейцарияны атап көрсетеді. Оның анасы Ядвига Анна Дорота, туған тегі Дылевска. Оның әкесі Теодор Юно – швейцариялық азамат, ол Ресейге қарасты Польшаға көшіп, 1903 жылы Лодзь қаласында қоныстанған. Ол онда «Урания» кинотеатрын ашқан – сол қаладағы тұрақты кинотеатрдың біріншісі. Бодо алты жасында сахнада дебют жасаған. Әрқашан әдемі киінген, 1936 жылы «Фильм» журналының оқырмандары оған «Стиль королі» атағын берген. 1931 жылы Бодо Б. В. Б. киностудиясын құруға бірлесіп қатысқан, ал 1933 жылы әкесінің Лодзьдегі кинотеатрының атымен «Урания» жеке продюсерлік компаниясын ашқан. Оның ең танымал фильмі – «Қоңсылар» (Piętro wyżej) (1937), оны өзі жазып, өзі түсірген. Оның даңқы сол кезде Польша шекарасын асып, Югославия баспасөзі оны поляк Морис Шевалье деп атаған. Бодо өзі Германияда Польшаның көркем фильмдерін насихаттап, гастрольдік сапармен болған. Польшаға басып кірген кезде ол Варшава қамалында поляк сарбаздары мен азаматтар үшін концерттер ұйымдастырған. Кейін ол Львовқа қашып, Генрик Варс басқарған Tea Jazz тобына қосылған. 1940 жылы ол сол труппамен бірге Кеңес Одағында гастрольде болған, сондай-ақ өзінің әндерінің орыс тіліндегі нұсқаларын жазған пластинка шығарған. Сонымен қатар ол Швейцария паспортын пайдаланып Кеңес Одағынан кетуге тырысқан. Алайда, Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін көп ұзамай ол НКВД-ға ұсталған, ал НКВД бастығы Петр Федотовтың 1942 жылғы 20 қазанда қол қойған шешімімен 5 жылға лагерьке/еңбек лагеріне сотталған (ақпарат көзі: 1992 жылы Ресей Қызыл Кресі Польшаға жіберген құжаттар). Бастапқыда Мәскеудегі Бутырки түрмесіне қамалған ол Сикорский-Майский келісімінен кейін босатылмаған, себебі Кеңес билігі ол поляк емес, швейцариялық азамат екенін және сондықтан Кеңес Одағындағы поляк азаматтарына арналған кешірім оған қолданылмағанын мәлімдеген. Евгений Бодо Котластағы алыс совет лагеріне жолға шыққанда аштықтан қайтыс болған. Оның қазасы 1943 жылғы 7 қазанда жарияланған. Оның қайда екені тағы 50 жыл бойы белгісіз болды. 1989 жылы коммунизм құлағанға дейін Кеңес Одағы Бодоны 1941 жылы немістер өлтірген деген жалған ақпаратты таратқан. Бұл ақпарат кейбір қазіргі басылымдарда да кездеседі. Тек 1991 жылы ғана Кеңес билігі оның тағдырын ашып көрсеткен. 2011 жылғы қазан айында ол қайтыс болған Котластағы жергілікті зиратта оның құрметіне ескерткіш орнатылған.
Bohdan Eugène Junod was born on 28 December 1899. His birthplace is uncertain; sources name Warsaw, Łódź, and Geneva, Switzerland. His mother was Jadwiga Anna Dorota née Dylewska. His father, Teodor Junod, was a Swiss citizen who moved to Russian held Poland and in 1903 settled in Łódź. There he opened a revue cinema, Urania – the first permanent cinema theatre in that city. It was there that Bodo made his stage debut at the age of six. Always appearing well dressed, in 1936 Bodo was awarded the title of King of Style by the readers of Film magazine. In 1931 Bodo became a co founder of the B. W. B. film studio, and, in 1933, he opened a private producers' company "Urania", named after his fathers' cinema in Łódź. His best known film was Neighbors (Piętro wyżej) (1937), which he wrote and produced himself. By that time his popularity reached far beyond the borders of Poland, to the extent that Yugoslavian press dubbed him Polish Maurice Chevalier. Bodo himself toured Germany promoting Polish made feature films on that market. During the invasion of Poland he organized recitals for the Polish soldiers and civilians during the Siege of Warsaw. He then fled to Lwów, where he joined the Tea Jazz band led by Henryk Wars. With that troupe he toured the Soviet Union in 1940, he also published a record containing Russian language versions of his songs. Simultaneously he started efforts to leave the Soviet Union using his Swiss passport. However, shortly after the German invasion of the Soviet Union he was arrested by the NKVD and sentenced to 5 years of lager/labor camp as a result of NKVD Interrogation carried out by NKVD chief Pyotr Fedotov signed on 20 October 1942 (source: documents sent to Poland by the Russian Red Cross in 1992). Initially imprisoned in Butyrki prison in Moscow, he was not released following the Sikorski Mayski Agreement as the Soviet authorities argued that he was not a Pole but rather a Swiss citizen and hence the Amnesty for Polish citizens in the Soviet Union did not apply to him. Eugeniusz Bodo starved to death on his way to a remote Soviet gulag camp, in Kotlas. He was declared dead on 7 October 1943. His whereabouts remained unknown for another 50 years. Before the collapse of communism in 1989, the Soviets gave the false version that Bodo had been murdered by the Germans in 1941. This version is repeated even in some modern publications. It was only in 1991 that the Soviet authorities revealed his fate. In October 2011 in Kotlas, where he died, a cenotaph in his honor was unveiled at a local cemetery.