Кіріспе

Поляк өндіруші және кинорежиссер

Кшиштоф Пиус Занусси (17 маусым 1939 жылы туған) – поляк кино және театр режиссері, продюсері және сценарийші. Швейцарияның Саас-Фее қаласындағы Еуропалық аспирантура мектебінде еуропалық кинодан профессор болып жұмыс істейді, онда жазғы шеберхана өткізеді. Сонымен қатар, ол Катовицедегі Силезия университетінің Кшиштоф Кисловский атындағы кино мектебінің профессоры. Ол 1984 жылғы Венеция кинофестивалінде «Тыныш күн жылы» фильмі үшін «Алтын арыстан» сыйлығын, 1980 жылғы Канн кинофестивалінде «Тұрақты фактор» үшін «Жюри» сыйлығын, сондай-ақ 1977 және 2000 жылдары Гдиня кинофестивалінде «Камуфляж» және «Өмір – өлімге әкелетін жұқпалы ауру» фильмдері үшін екі «Гран-при» сыйлығын алған.

Өмірбаян

Занусси 1939 жылы Варшавада Джержи Занусси мен Ванданың (қыз есімі Невидомска) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі итальян тегінен шыққан және инженер болып жұмыс істеді. Занусси Варшава университетінде физиканы, ал Краковтағы Ягеллон университетінде философияны оқыды. Ол 1967 жылы беделді Лодзьдегі Ұлттық кино мектебін бітірді. Польшаның TOR киностудиясының директоры болып жұмыс істейді және көптеген сыйлықтар мен наградаларға ие болды, оның ішінде Accademia del Cinema Italiano сыйлығы, Polonia Restituta орденінің Кавалерлік кресі және Cavalier de L'Ordre des Sciences et Lettres ордені. Кшиштоф Занусси "Аматорлық фильмді монтаждау туралы" (1968), "Аматорлық фильм туралы ой-толғам" (1978) және "Өлу уақыты" (1997) атты естеліктер кітабын жазды. Ол өзінің досы Кшиштоф Кисловскийдің режиссерлік жұмысымен түсірілген "Камера Буфф" (1979) фильмінде әуесқой киношы туралы өзінің рөлін сомдады. Оның "Тұрақты фактор" (1980) (Constans) фильмі 1980 жылғы Канн кинофестивалінде қазылар алқасының жүлдесін жеңіп алды. 1980-ші жылдары ол көп уақытын Батыста өткізді. Осы кезеңде түсірген фильмдерінің бірі – "Алыс елден: Иоанн Павел II Папа" (1981) фильмі, ол Кароль Войтиланың өмірін қазіргі Польшаның күрделі тарихымен байланыстырады. 1989 жылғы "Инвентаризация" фильмі 16-шы Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысты. 2000 жылғы "Өмір – өлімге әкелетін жұқпалы ауру" фильмі 22-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде "Алтын Георгий" сыйлығын жеңіп алды. Оның 2002 жылғы "Қосымша" фильмі 24-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысып, FIPRESCI арнайы мақтауына ие болды. Занусси 1996 жылғы "Толық жүйріс" фильмін өзінің ең автобиографиялық туындысы деп есептейді. Бұл фильм режиссердің Польшадағы балалық шағының бірнеше жылын, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі коммунистік кезеңді көрсетеді. Занусси 1980-ші жылдары TOR киностудиясының директоры қызметін атқарды. Продюсерлік тәжірибесі туралы сұраққа ол: "Цензураның жұмысына қарамастан, мемлекеттік кинокомпания жүйесі коммунистік дәуірде біздің кинорежиссерлерімізге белгілі бір тәуелсіздік берді" деді. Ұлттық естелік институтының мәліметтеріне сәйкес, 1962 жылдан 1964 жылға дейін Занусси өзінің келісімінсіз коммунистік Służba Bezpieczeństwa қызметінің құпия серіктесі ретінде "Актор" кодировкасымен тіркелді. Ол коммунистік құпия қызмет қызметкерлерімен бірнеше рет әңгімелескен, бірақ ешқашан құпия серіктес ретінде әрекет еткен жоқ. Занусси Służba Bezpieczeństwa-мен байланысы туралы ашық әңгімелейді, бірақ кез келген құқықбұзушылықты жоққа шығарады. 2012 жылдың 20 қарашасында Гоада өткен 43-ші Халықаралық кинофестивальде өмірлік жетістіктері үшін марапатталды. 1980-ші жылдардың соңында Ингмар Бергманмен бірлесіп Еуропа кино академиясын құрды, ол оны жүз мүшеден тұратын алғашқы құрамына шақырды. Кейіннен Занусси академияның элиталық клуб ретінде дамуына келіспей, одан шығып кетті. 2000-ші жылдардың соңында Занусси академияның қызметіне қайта қатысып, қауымдастықтың мүшелерінің санын 1000-ға дейін арттырды. Ол академияның еуропалық мәдени кино өндірісі үшін, әсіресе 1960-шы жылдардағы табысты тәжірибелерге ұқсас, ағылшын тілінен басқа тілдерде түсірілген фильмдер үшін маңызды рөл атқаратынын атап өтті. Ол итальяндық "Адамдар мен діндер" – Терни кинофестивалінің құрметті президенті және Италиядағы Терни кинофестивалі, Польшадағы Замость Sacrofilm фестивалі және Франциядағы Нотр-Дам де-Ла Салеттің Journées Cinema et Réconciliation сияқты дінаралық еуропалық фестивальдердің құрылуын игілікке шығарды.