Кіріспе

Поляк режиссері (1940–2016)

Анджей Жулавский (22 қараша 1940 – 17 ақпан 2016) – поляк режиссері және жазушысы, ең белгілі туындысы – 1981 жылғы «Иелену» фильмі. Жулавский фильмдерінде көбінесе коммерциялық қағидаларға қарсы шығып, негізінен еуропалық авторлық кино көрермендерінің құрметіне ие болды. 1950 жылдардың соңында ол Францияда кино өнерін оқыды. Оның екінші толық метражды фильмі «Шайтан» (1972) коммунистік Польшада тыйым салынды, содан кейін Жулавский Францияға кетіп қалды. 1975 жылы «Ең маңызды нәрсе: махаббат» фильмінен кейін ол Польшаға оралды, онда екі жыл «Күміс шар» фильмін түсірді (1988 жылға дейін шығарылмады). Бұл фильмнің түсірілімі үкімет тарапынан тоқтатылып, жойылды. Осыдан кейін Жулавский Францияға көшіп, «Иелену» (1981) сияқты даулы және зорлық-зомбылыққа толы авторлық фильмдерімен танылды. Жулавский Роми Шнайдер, Изабель Аджани және Софи Марсо сияқты актрисалармен жұмыстырғаны үшін де белгілі. Оның фильмдері түрлі халықаралық кинофестивальдарда жүлделерге ие болды. Жулавский бірнеше роман да жазды, мысалы: Il était Un Verger, Lity Bór (a. k. a. La Forêt Forteresse), W Oczach Tygrysa және Ogród Miłości.

Өмірбаян

Жулавский Украинаның Львов қаласында (бұрынғы атауы Лвов) дүниеге келген. Ол режиссер Анджей Вайданың ассистенты болды. Оның екінші фильмі "Шайтан" Польшада тыйым салынғаннан кейін, ол Францияға көшіп, Роми Шнайдермен бірге "Ең маңызды нәрсе – махаббат" (1975) фильмін түсірді. Польшаға оралған соң, ол билік рұқсат бермеген "Күміс шар" фильмінде екі жыл жұмыс істеді, ол оның әкесінің туысы Ежи Жулавскийдің кітабына негіделген. Осыдан кейін ол негізінен Францияда тұрып, көркем фильмдер түсірді. Бағынышсыз, коммерцияға қарсы көзқарастарымен танылған Жулавский көбінесе еуропалық авторлық кино көрермендерінің құрметіне ие болды. Оның фантастикалық, қиялы мол және даулы туындылары түрлі халықаралық кинофестивальдарда марапаттарға ие болды. Ол сонымен қатар "Il était Un Verger", "Lity Bór" (a. k. a. La Forêt Forteresse), "W Oczach Tygrysa" және "Ogród Miłości" романдарын жазды. Жулавский композитор Анджей Корзинскиймен көп рет жұмыстасты, оның алғашқы жұмысы "Түннің үшінші бөлігі" (1971) болды. Олардың соңғы бірлескен жобасы – "Космос" (2015) фильмі, сонымен қатар Жулавскийдің соңғы туындысы. 2016 жылдың 17 ақпанында Жулавский Варшавадағы ауруханада рактан қайтыс болды.

Жеке өмір

Жюлавскидің әртүрлі қарым-қатынастардан үш ұлы болды. Жюлавскидің бұрынғы әйелі – поляк кино және сахна актрисасы Малгожата Браунке. Олардың ұлы Ксавери де кинорежиссер. Ол француз актрисасы Софи Марсомен он алты жыл бойы қарым-қатынаста болды, осы уақытта 15 жыл ішінде төрт фильм түсірді ("L'Amour braque", "My Nights Are More Beautiful Than Your Days", "La Note bleue", "Fidelity"). Олардың Винсент есімді ұлы бар. Олар 2001 жылы ажырасып кетті. 2007 жылдан 2008 жылға дейін Жюлавски Вероника Росатимен кездесті. 2010 жылы Жюлавски "Nocnik" атты кітап шығарды, онда Росатиге негізделген Эстер есімді кейіпкер бар еді. Росати Жюлавски мен кітап баспасын оның жеке өмірінің құпиялығын және әйелдік қадір-қасиетін бұзғаны үшін сотқа берді, себебі кітапта оның жеке өмірінен ұялатарлық мәліметтер келтірілген. Жюлавски 2015 жылы сот ісін ұтырып қалды.