Кіріспе

Британдық армия офицері (1830-1879) подполковник Энтони Уильям Дурнфорд (24 мамыр 1830 – 22 қаңтар 1879) – Ұлыбритания армиясының Корольдік инженерлер корпусының ирландтық офицері, Англо-зулу соғысында қызмет еткен. Полковник шеніне ие болған Дурнфорд ең көп танымалдығы Исандлуана шайқасында зулуларға жеңіліп, британдық армия үшін апатқа ұшырағандығымен байланысты.

Өмірбаян

Дурнфорд 1830 жылдың 24 мамырында Ирландияның Лейтрим графтығындағы Манорхамильтон қаласында әскери отбасында дүниеге келді. Оның әкесі генерал Эдвард Уильям Дурнфорд, ол да Корольдік инженерлер құрамында болды. Оның інісі Эдвард да британдық әскерде қызмет етті, ол Корольдік теңіз артиллериясының подполковнигі болды. Балалық шағында ол Германияның Дюссельдорф қаласында ағасымен бірге өмір сүрді. 1846 жылдың шілдесінде Дурнфорд Англияға оралып, Вулвичтегі Корольдік әскери академияға оқуға түсті және 1848 жылы Корольдік инженерлер құрамында екінші лейтенант болып тағайындалды. Бастапқыда ол Чатем мен Шотландияда қызмет етті. 1851 жылдың қазан айында ол Цейлонға аттанды және келгеннен кейін Триномалаға орналасты, онда Сэр Ф. Пеллевтің портының қорғанысына көмектесуі Адмиралтейство лордтары Орданнстың генерал-майорына хабарланды. 1853 жылы Дурнфорд порттың қорғанысының бір бөлігін өрттен құтқаруда маңызды рөл атқарды. Дурнфорд Крым соғысына ерікті түрде баруға ниеттенген, бірақ қабылданбады. 1855 жылы ол әскери міндеттермен қатар азаматтық міндеттерді де атқарды, Колонияның жолдар жөніндегі көмекші комиссары және азаматтық инженері болып тағайындалды. Содан кейін ол Англиядағы Чатем мен Альдершот қалаларына жіберілді. 1861 және 1864 жылдар аралығында Дурнфорд Гибралтардағы Корольдік инженерлердің 27-ші далалық ротасын басқарды. 1864 жылы капитандыққа көтеріліп, Қытайға ауыстырылды, бірақ жолда жылу соққысынан зардап шегіп, Англияға қайта оралды. 1873 жылдың 11 желтоқсанында подполковник болып тағайындалды. Кейпке келгеннен кейінгі 16 айдың көп бөлігін Дурнфорд Вильямс-таунда өткізді. Анасына жазған хатында ол қара нәсілділер туралы былай деп жазды: «Олар кемінде ақылға қонымды, ерлік пен қонақжай, өздерінің тұзына адал, болмаса варварлар. Олар жақсы адамдар, өте жалаңаш және сондай-ақ, бірақ өте жақсы жігіттер». Ол өмірінің соңына дейін осы көзқарасын сақтаған сияқты. Кейін ол Питермарицбургке орналасты, онда епископ Коленсомен достық қарым-қатынас құрды және Король Цетшвайоны тәжге кигізу үшін Теофил Шепстоунмен бірге экспедицияға қатысты. Мисс Коленсо кейіннен оның әскери беделін қолдап екі кітап жазды: «Мен және менің басшым» (1880) және «Зулу соғыстарының тарихы» (1880). Дурнфорд Бушман өзенінің асуында Лангалибалелені қуған кезде белсенді қатысты, онда ол үлкен батылдық танытты, бірақ екі рет аскейлік пышақтан жарақат алды, біреуі бүйіріне, екіншісі шынтағына тиді; бұл нервті кесіп, сол қолы мен алақанын өмірінің соңына дейін сал қылды. Дурнфорд екі шабуылшысын револьверімен атып, құтылуға тырысты. Оның Натальдық карабинерлері оны тастап кетті, бірақ оның адал Басуто сарбаздары оның қасында қалды. 1878 жылы Дурнфорд колониядағы аға Корольдік инженер офицері ретінде сэр Генри Булвердің Трансваал мен Зулу патшалығы арасындағы даулы шекараны зерттеу жөніндегі шекара комиссиясында қызмет етті. Сол жылы оған Африкалық көмекші күшін құруды жоспарлау міндеті тапсырылды, ол көп ұзамай Натальдық жергілікті контингентке (NNC) айналды. Оның саясаты, мәні бойынша, «зулуларды кез келген жерде шабуылдау» болды. Басуто халқы оны өте құрметтеді. Сонымен қатар, Дурнфордтың және оның командасының әрекеттері зулу әскерінің сол жақ мүйізін олардың патрон қораптары сарқыла бастағанша тоқтатты. Оқ-дәрісі бітіп, Дурнфорд пен оның сарбаздары арбалар паркін лагерьдің қалған бөлігінен бөліп тұратын «саяққа» қайта оралды. Соңғы ерлікпен, Дурнфорд өзінің жергілікті сарбаздарына қашуға бұйрық бергеннен кейін, отарлық еріктілердің аралас тобымен, Наталь атты полициясының мүшелерімен және жалғыз қашу жолын ашық ұстаған 24-ші жаяу әскерінің жаяу әскерлерімен бірге қаза тапты. Кейіннен Дурнфордтың денесі күйме жанында, оның адамдарының денелерімен қоршалған күйі табылды. Апаттың себептерінің арасында Дурнфорд пен Пуллейн арасындағы дұрыс анықталмаған қарым-қатынас, Лорд Челмсфордтың басқаруы мен бақылауының сәтсіздіктері, зулу күштерінің көлемі мен орналасуы туралы жақсы ақпараттың болмауы, нәтижесінде Челмсфорд күшін бөлуі және ең бастысы, Челмсфордтың лагерьді нығайту туралы шешімі (бұл оның өзінің кампанияға дейінгі бұйрықтарын тікелей бұзған).

Танымал мәдениет

1979 жылғы "Зулу таңы" фильмінде, Исандлуана шайқасын көрсеткен, Дурнфорд рөлін Берт Ланкастер сомдаған.