Адам Гиб: Шотландиялық дін қызметкері және Антибургерлер синодының басшысы

Кіріспе

Шотланд пресвитериан дін қызметкері (1714–1788 жж.)

Адам Гиб (15 сәуір 1714 – 14 маусым 1788) – шотландтық діни қайраткер, Шотландияның бөлініп шығу шіркеуінің Антибургер тобының басшысы. Ол өзінің қанымен Құдаймен жасаған алғашқы өсиетін жазған деген хабар бар. Гиб 1714 жылғы 15 сәуірде Пертширдің оңтүстігіндегі Макхарт ауданында дүниеге келген. Ол Эдинбург және Перт университеттерінде әдебиет және теологияны оқыды, ал 1740 жылы уағызшылыққа лицензия алды. Оның үлкен ағасы бекерге кеткендіктен, Адам әкесінен қалған мүлікті мұраға алды, бірақ ағасы түзетуге уәде бергенде өсиетті өртеді. 1741 жылы ол Эдинбургтегі Бристо-стриттегі үлкен бөлінісші қауымның пасторы болып тағайындалды. 1745 жылы Бони Принс Чарлидің әскерлері қаланы басып алғанда, көтеріліске қарсы уағыз айтуды жалғастырған Эдинбургтің жалғыз пасторы болды. 1747 жылы Ассоциациялық Синод, шамалы көпшілік дауыспен, өткен жылы Берджесс сертінің заңдылығына қарсы шығарылған үкімді дереу күшін жоймау туралы шешім қабылдағанда, Гиб наразылық білдірген азшылықты жетекшілік етті, олар өз үйінде Антибургер Синодын (10 сәуір) құрды. Антибургерлердің келесі жиналыстарда өз бауырларын сотқа шақыруы, оларды қарсылық көрсеткені үшін қызметтен шеттетуі және қауымнан шығаруы Гибтің ықпалының арқасында болды. Гибтің Антибургер Синодын құруы ұзақ сот процесінен кейін оның қауымы жиналған Бристо-стриттегі ғимараттан шеттетілуіне әкелді. 1765 жылы ол Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясына, бөлінісшілер елдің тыныштығына қауіп төндіреді деп айыптаған жауап берді. 1753 жылдан өмірінің соңына дейін ол Николсон көшесіндегі шіркеуде үнемі уағыз айтты, ол әрдайым екі мың адамнан тұратын тыңшылармен толы болды. Оның догматикалық және батыл ұстанымы оған «Папа Гиб» деген лақап атын әкелді. Ол 1788 жылғы 14 маусымда қайтыс болды және 18 маусымда Эдинбургтегі Грейфрайерс шіркеуіне жерленді. Қабір бастапқы зираттың батыс қабырғасының оңтүстікке қараған бөлігінде орналасқан. Ол әйелі Эмилия МакДжордж және қыздарымен бірге жерленген.

Adam Gib (15 April 1714 – 14 June 1788) was a Scottish religious leader, head of the Antiburgher section of the Scottish Secession Church. He reportedly wrote his first covenant with God in the blood of his own veins. Gib was born in the parish of Muckhart, in southern Perthshire on 15 April 1714. He studied literature and theology at the University of Edinburgh and at Perth, and was licensed as a preacher in 1740. His eldest brother being a prodigal son, Adam succeeded to the paternal estate, but burned the will when his brother promised to reform. In 1741 he was ordained minister of the large Secession congregation of Bristo Street, Edinburgh. In 1745 he was almost the only Edinburgh minister who continued to preach against rebellion while the troops of Bonnie Prince Charlie were occupying the town. When, in 1747, the Associate Synod, by a narrow majority, decided not to give full immediate effect to a judgment which had been passed in the previous year against the lawfulness of the Burgess Oath, Gib led the protesting minority, who broke off and formed the Antiburgher Synod (10 April) in his own house in Edinburgh. It was chiefly through Gib's influence that the Antiburghers decided, at subsequent meetings, to summon to the bar their Burgher brethren, and to depose and excommunicate them for contumacy. Gib's action in forming the Antiburgher Synod led, after prolonged litigation, to his exclusion from the building in Bristo Street where his congregation had met. In 1765 he made his response to the General Assembly of the Church of Scotland, which had stigmatized the Secession as threatening the peace of the country. From 1753 till within a short period of his death, he preached regularly in Nicolson Street Church, which was constantly filled with an audience of two thousand persons. His dogmatic and fearless attitude in controversy earned for him the nickname Pope Gib. He died on 14 June 1788 and was buried in Greyfriars Kirkyard in Edinburgh on 18 June. The grave lies on the south facing section of the western wall within the original graveyard. He is buried with his wife Emilia MacGeorge and his daughters.

Өмір

Адам Гиб – шотландтық Антибургер дін қызметкері, Джон Гибтің тоғызыншы ұлы. Ол 1714 жылдың 7 сәуірінде Пертширдегі Макхарт қауымында, әкесінің меншігіндегі Кауден қамалында дүниеге келді. Оның анасының аты Хелен Боги. Адам Эдинбург университетінде білім алған. Оның алғашқы күшті әсеріне Грассмаркетте қылмыскердің өлім жазасын күтпеген жерден көру себеп болды. Ол бакалавриатқа қабылданған кезде жалпы жиналыста дау-жанжал болды, ол Эбенезер Эрскин және басқалардың бастамасымен сецессиялық шіркеудің құрылуына әкелді. Гиб сецессионерлерге көрсетілген қатал қарым-қатынастан қатты әсерленіп, олардың жағына қосылды. Әкесі бастапқыда оған қатты наразы болды, бірақ кейін татуласты. Үлкен ұлы ысырапқор болғандықтан, Адамға мұрагерлік құқығын берді. Әкесінің өсиеті оқылғаннан кейін Адам ағасынан өсиетін өзгертуге келісімін сұрады. Ол келіскен соң, өсиетті отқа салды. Гиб 1735 жылы Эрскин және басқалар құрған «Ассоциат Пресвитери» қауымына қосылды және 1740 жылдың 5 наурызында Стирлингтің Батыс шіркеуіне лицензия алды. 1741 жылы ол Бристо-стриттегі (Эдинбург) Сецессия қауымының жетекшісі болып тағайындалды. 1745 жылы Эдинбург Претендердің қолына түскенде, Гиб батылдық танытты. Көптеген пресвитериан дін қызметкерлері қаладан қашып кеткен. Алайда Гиб өзінің қауымымен қала маңына ғана көшіп, бес жексенбі бойы Дрегорнда, Коллинтонның жанында, Эдинбургтен үш шақырым қашықтықта, көтерілісшілердің күзетінде болды. Ол «паптық талапкерге» және оның ісіне қарсы сөйледі. Георг II үшін, протестанттық мұрагерлікті сақтау үшін және бүліктерді басу үшін дұға етті. Қызметтер ашық ауада өтті, көрермендердің арасында кейде Претендердің әскерлері де болды. Гиб Фолкирк шайқасынан бірнеше сағат бұрын көтерілісшілердің тыңшысын тұтқынға алды, бірақ оны іздеген кезде таба алмады. 1747 жылы Сецедерлер арасында бургерлердің және қала тұрғындарының ант беруінің заңдылығы туралы дау туды. Гиб ант берудің заңсыз екенін жақтады және Сецессия шіркеуінің Антибургер бөлімінің басшысы болды. Антибургер синоды 1747 жылдың 10 сәуірінде оның үйінде, Эдинбургте құрылды. Бұл оны және оның қауымын Бристо шіркеуіне қатысты сот ісіне тартты. Гибке қарсы шешім қабылданғаннан кейін де ол ғимараттан бірнеше жыл бойы шықпады. Оның қауымы Николсон көшесінде оған жиналатын орын салдырды, ол 1788 жылдың 18 маусымында Эдинбургте қайтыс болғанға дейін осында қызмет етті. Оның орнын Джон Джеймисон басты. Өмірі бойы Гиб белсенді дауласушы болды. Ол өрескел, келекешіл және билік сүйгіш болғандықтан, «Папа Гиб» деген лақап атын алды.

Adam Gib was a Scottish Antiburgher divine, the ninth son of John Gib. He was born at Cowden Castle, his father's property, in the parish of Muckhart, Perthshire, on 7 April 1714. His mother's name was Helen Bogie. Adam was educated at the University of Edinburgh. His first serious impressions were caused by his unexpectedly witnessing the execution of a criminal in the Grassmarket. While he was attending the undergraduate classes the controversy was going on in the general assembly which led to the formation of the secession church under Ebenezer Erskine and others, and Gib was so impressed with the harsh treatment of the seceders, that he threw in his lot with them. His father was at first extremely displeased with him, but was afterwards reconciled; and as his eldest son was a prodigal he settled on Adam the succession to the estate. When the will was read Adam asked his brother if he would reform, and on his promising to do so put the will into the fire. Gib joined the ‘Associate Presbytery’ founded by Erskine and others in 1735, and was licensed to the West Kirk of Stirling on 5 March 1740. In 1741 he was ordained to the charge of the Secession congregation in Bristo Street, Edinburgh. In 1745, when Edinburgh fell into the hands of the Pretender, Gib displayed courage. Most of the presbyterian ministers had fled from the city. Gib, however, withdrew with his flock only to the suburbs, and for five Sundays at Dreghorn, near Colinton, three miles from Edinburgh, where the insurgents had a guard, he spoke voice against the "popish pretender" and his cause. He prayed for George II, for the preservation of the Protestant succession, and for the suppression of the rebellion. The services were conducted in the open air, and among the audience were sometimes some of the Pretender's soldiers. Gib took prisoner a rebel spy a few hours before the Battle of Falkirk; but when searched for he could not be found. About 1747, among the Seceders a dispute arose about the lawfulness of an oath to be taken by burgesses or burghers. Gib took the side of those who deemed the oath unlawful, and ultimately became the leader of the Antiburgher section of the Secession Church. The antiburgher synod was constituted in his house at Edinburgh 10 April 1747. This involved him and his flock in litigation over Bristo Church. Gib stuck to the building for years, after decisions had been given against him. His congregation built a meeting place for him in Nicolson Street, where he ministered till near his death, which took place at Edinburgh on 18 June 1788. He was succeeded as minister by John Jamieson. All his life Gib was an active controversialist. Rude, scornful, and despotic, he earned for himself the nickname "Pope Gib".

Ескерткіштер

Николсон көшесіндегі шіркеуден алынған ескерткіш тақта қазір Шотландия Ұлттық мұражайында қойылған.