Кіріспе

Шотланд министрі

Томас Гиллеспи (1708 – 19 қаңтар 1774) – Шотландия шіркеуінің шотланд министрі. Ол «Жәрдем» синодын құрған адам. Томас Гиллеспи 1708 жылы Клербернде, Даддингстонда дүниеге келді. Ол жақсы өнім шығаратын сыра қайнатқыш пен шапан иесінің ұлы, екінші некеден туған жалғыз бала болды. Анасының ұйымдастыруымен Томас Бостонмен болған әңгіме оның ойын дін қызметіне бұрды. Эдинбургтегі өнер курсын аяқтағаннан кейін ол Дивинити залына түсті. Бірақ бірнеше айдан кейін ол Перттегі Сецессия шіркеуінің Дивинити залына кетіп қалды. Бірнеше апталық тәжірибе оған жеткілікті болды, сондықтан ол Филип Доддриджтен білім алу үшін Нортгемптонға барып оқуын аяқтады. Оны ағылшын пресвитериандарының «классисі» тағайындады. Карнокқа шақырылып, 1741 жылы Данфермлин пресвитериімен қызметке кірісті. Қызметінің алғашқы жылдары ол Камбусланг пен Килсит жаңғыруының жетекшісі болды және Джордж Уитфилд пен Джонатан Эдвардстың сенімді хабарласып тұратын адамы болды. Пресвитериумның көпшілігімен бірге Инверкейтингке жасалған араласуға қарсы тұрып, ол 1752 жылғы Бас Ассамблеяда қызметтен шеттетілді. 1761 жылы ол тағы екі министрмен және олардың қауымдарымен бірге жаңа орган құрды – «Жәрдем» пресвитериі, ол 1774 жылы қайтыс болған кезде Шотландияның көптеген аймақтарында маңызды орынға ие болды.

Ерте өмір

Гиллеспи Эдинбургтің (кейін Мидлотианның бір бөлігі болған) Даддингстон приходындағы Клерберн фермасында дүниеге келді. Оның әкесі Томас Гиллеспи (1688–1712) – Томас кішкентай кезінде қайтыс болған фермер, ал анасы Мэри Галибуртон (1689–1758) отбасылық ферма мен сыра зауытын басқарды. Ол оны Томас Бостон ағаның уағыздарын тыңдауға ынталандырды. Отбасы бизнесімен айналысқаннан кейін, Гиллеспи 1732 жылдан бастап Эдинбург университетінде оқыды. 1738 жылы ол Пертте Уильям Уилсонның (1690–1741) басқаруымен Сецессия шіркеуінің семинариясына бару үшін солтүстікке сапарлады; бірақ ол онда көңілі толмады және көп ұзамай одан кетіп қалды. Ол 1741 жылдың қаңтарында дін қызметкері болып тағайындалды. Ланкаширдегі Хартбарроуда қызмет еткеннен кейін, 1741 жылдың қыркүйегінде полковник Эрскиннің демеушілігімен Карнок, Файф приходінің пасторы болды.

1740-шы жылдардағы қайта өрлеу

Гиллеспи 1740 жылдары Ланаркширде, Килсит пен Камбуслангтағы діни жаңару қозғалысына тікелей қатысты. Бұл Глазгода 1741-1742 жылдары Джордж Уайтфилдтің уағыздарымен байланысты болды, ал Джон Эрскин оны "Уақыт белгілері" (1742) еңбегінде құбылыс ретінде қарастырды. Осы оқиғаға қатысқан жергілікті пасторлар Камбуслангтағы Уильям МакКаллох және Килситтегі Джеймс Роб болды. Евангелист Джон Маклаурин, сондай-ақ МакКаллох жинаған тәжірибелерді редакциялаған Гиллеспи де сырттан шақырылды. 1742 жылы Маклаурин мен Роб Жаңа Англиядағы Джонатан Эдвардсқа хат жазды. Ал кейінгі хат алмасу барысында Гиллеспи 1746-1747 жылдары Эдвардспен байланыста болды.

Инверкейтхинг ісі

Гиллеспи Андрю Ричардсонды министрлікке бекіту үшін өткізілген пресвитерия отырыстарына қатыспады, ол Карноктан алыс емес, Фифтің оңтүстігіндегі Инверкейтинг шіркеуінің пасторы болды. 1752 жылғы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясы оны осы мәселедегі жергілікті пресвитерияның әрекетсіздігінің дұрыс екенін айтқаны үшін қызметтен шеттетуге ұқтырды. Ал Джон Эрскин, керісінше, модераттарға қарсы шыққан "Халықтық партияның" жетекшісіне айналды.

Депозит берілгеннен кейін

Джон Уизерспун Модераттарды сатиралау үшін анонимді «Ecclesiastical Characteristics» (1753) еңбегін жазды, ал Джеймс Бэйн Гиллеспидің қолдаушысы болды. Гиллеспи өзі уағыз айтуды жалғастырды, бірінші Карнокта, содан кейін жақын орналасқан Данфермлинде. 1756 жылы Джон Бонар Уильям Керрден, Лотианның 4-ші маркизінен Джедбург шіркеуіне тағайындама алды. Дегенмен, Томас Бостонның кіші ұлының күшті жергілікті қарсылығына байланысты ол оны қабылдай алмады. Бостон Джедбургтың жанындағы Окснамда пастор болды және қалалық кеңес тарапынан қолдауға ие болды. Маркиз Ханттингдон графесі Селинамен жақсы қарым-қатынаста болды және Джордж Уайтфилдті қолдады; оның евангелист Бостонға деген қарсылығы теологиялық емес, жеке болды. Бонардың орнына Джон Дуглас ұсынылғанда, Бостон әрі қарай талас жасады, бірақ жеңіліске ұшырады. 1759 жылы Гиллеспи Окснамдағы қызметінен кеткеннен кейін Бостонға қолдау көрсету үшін Төмендікке сапар шекті.

Көмек шіркеуі

1761 жылы Джедбургтық Томас Бостонмен және Колинсбургтегі Томас Кольермен бірге Гиллеспи "Релиф пресвитериі" деген атпен жеке қауым құрды. Бұл қауым, яғни, басшылық пен шіркеу соттарынан құтылуға бағытталған. Пресвитеридің алғашқы кеңеюі Блэрлогиде (1760 жылы Уильям Круден Бас Синодтан қабылданбаған) және Охтермухтиде (1763 жылы Томас Скотт Хексем министр болып келген) болған сецессиялардан кейін орын алды. 1760-шы жылдарда Дунс, Шотландия шекарасы және Беллшильдегі қауымдар қосылды, онда Гиллеспи 1762 жылы уағыз айтқан. Джеймс Бэйн 1766 жылдың соңында Гиллеспи ұсынған Леди Йестердің Эдинбург шіркеуін иеленді, ал Уильям Круденнің талаптарына қарамастан, 1767 жылы Бостон қайтыс болғаннан кейін Круден Глазго шіркеуіне кетті. 1769 жылдан бастап, одан әрі қарқынды өсуден кейін Релиф шіркеуі ішкі шиеленістерді бастан кешірді. Гиллеспи Шотландия шіркеуімен келісуді қалаған деп есептелді және ол өзін арақашықтатуды бастады, бірақ 1774 жылы қайтыс болғаннан кейін Релиф шіркеуі тәуелсіздігін сақтап қалды. Соңында ол Шотландияның Біріккен пресвитериан шіркеуін құраған қауымдардың біріне айналды.