Кіріспе

Александр Бальмейн Брюс (31 қаңтар 1831 – 7 тамыз 1899) – шотландтық шіркеу қайраткері және теолог. Ол Шотландияның еркін шіркеуі пасторы болған.

Өмір

Ол 1831 жылдың 13 қаңтарында Пертширдегі Абернетти қауымындағы Абердалгиде дүниеге келді. Ол фермер Дэвид Брюстің ұлы болды. Оның ағасы – пресвитериан дінінің пасторы Дэвид Брюс. Ол Аухтердерд шіркеу мектебінде білім алды. 1843 жылы әкесі отбасымен бірге Эдинбургке көшіп келді. Брюс 1845 жылы Эдинбург университетіне, ал 1849 жылы Шотландияның еркін шіркеуінің діни семинариясына түсті. Оқу кезінде оның алғашқы сенімі ауыр сынақтарға ұшырады, кейде ол «бастапқы тұңғиықтың ең төменгі қабатына құлап кеткендей» сезінетін. Алайда ол осы күмәндарды жеңіп, еркін шіркеуге қызметке кірді. Анкрумда және Лохвиннохта көмекші болып жұмыс істегеннен кейін, 1859 жылы оны Думбартонширдегі Кардроссқа шақырды. 1868 жылы ол Форфарширдегі Броути Ферридегі шығыс еркін шіркеуіне ауыстырылды, ал 1871 жылы «Он екі елшінің тәрбиесі» атты Ізгі хабарлар туралы зерттемесін жариялады, бұл оның библиялық ғалым және қабілетті жазушы ретінде беделін нығайтты. Ол бастапқыда Кардрос мінберінен оқылған және 1877 жылы екінші рет басылған. 1874 жылы Брюс Каннингэм лекторы болып, «Мәсіхтің төмендеуі» (Эдинбург, 1876, 8vo; 2-ші басылымы, 1881) тақырыбын таңдады; ал 1875 жылы Патрик Фейрберн қайтыс болғаннан кейін, ол Глазгодағы еркін шіркеу залында апологетика және Жаңа өсиетті түсіндіру кафедрасына тағайындалды. Осы кафедраны басқарған жиырма төрт жыл ішінде ол өзінің кең білімімен және ақыл-ойының тартымдылығымен студенттерге зор ықпал етті. Сонымен қатар ол көптеген түсіндірмелік еңбектер жариялады, олар оның атағын одан әрі кеңейтті. Олардың ішінде ерекше аталатындары: «Павелдың христиандыққа қатысты түсінігі» (1894), «Экспозитордың грек тіліндегі өсиеті» (1897) және «Еврейлерге арналған хат: христиандыққа бірінші қорғаныс» (1899). Ол Уильям Робертсон Смитпен бірге шотланд ғалымдарының алғашқысы болды, олардың авторитеті неміс библиялық сыншылары арасында құрметпен қарастырылды. Алайда Брюстің батыл көзқарастары еркін шіркеудегі әріптестеріне толығымен ұнамады. 1889 жылы ол «Құдайдың патшалығы» немесе «Синоптикалық Ізгі хабарлар бойынша Мәсіхтің ілімдері» (Эдинбург, 8vo) атты еңбегін жариялады. 1890 жылы оның және доктор Маркус Додстың көзқарастарының тенденциясы Бас ассамблеяда қарастырылды, бірақ бұл орган олардың кейбір мәлімдемелері сақтықсыз болғанымен, олардың жазбалары шіркеу стандарттарына қайшы келмейді деген қорытындыға келді («Профессор Блейкидің хатына жауап», 1890; «Кере», «Теологиядағы вивисекция», 1890; Ричардсон, «Доктор Брюс Құдайдың патшалығы туралы», 1890; «Іс бойынша мәлімдемелер», 1890). Брюс шіркеуінің музыкасына үлкен үлес қосты. Ол 1882 жылы «Еркін шіркеу әндері жинағын» және 1898 жылы барлық шотландтық пресвитериан шіркеулері үшін «Шіркеу әндері жинағын» шығарған ән комиссияларының төрағасы болды. Ол 1896-1897 жылдары Глазго университетінде Гиффорд лекторы болып, «Дүниенің құдайлық тәртібі» (Лондон, 1897, 8vo) және «Ежелгі және қазіргі ойдағы дүниенің моральдық тәртібі» (Лондон, 1899, 8vo) тақырыптарын таңдады. 1894 жылдан бастап ол Canon T. K. Cheyne-ге «Теологиялық аударма кітапханасын» редакциялауға көмектесті. Брюс 1899 жылдың 7 тамызында Глазгодағы 32 Гамильтон Парк Террасасында қайтыс болды және 10 тамызда Броути Ферриде жерленді.

Отбасы

1860 жылы ол Роксбургширдегі Фоддерслиде тұратын Джеймс Уолкердің қызы Джейн Хантер Уокерге (1832–1900) үйленді. Ол одан соң ұлы Дэвид, Глазгодағы жазушы, «Митчелл және Брюс» фирмасының серіктесі, және Манчестер мен Нью-Йорктегі Милвард Валентинге үйленген қызымен қалды.