Александр Карлайл: Шотландиялық дін қызметкері және өмірбаяушысы

Кіріспе

Шотланд шіркеуінің жетекшісі және өмірбаян жазушысы Александр Карлайл MA DD FRSE (26 қаңтар 1722 – 28 тамыз 1805) – шотланд шіркеуінің жетекшісі және өмірбаян жазушысы. Ол 1770/71 жылдары Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы қызметін атқарды.

Өмір

Ол 1722 жылғы 26 қаңтарда Каммертристегі пасторлық үйінде, жергілікті дін қызметкері Вильям Карлайлдың ұлы болып дүниеге келді. Отбасы 1724 жылы Престонпансқа көшті. Ол Престонпанста білім алды, содан кейін Эдинбург университетінде, одан кейін Глазгода оқыды, бірақ теология оқытуымен әйгілі Нидерландыдағы Лейден университетінде білімін аяқтады. 1743 жылы Эдинбургтен магистратура дәрежесін алды. Ол 1745 жылғы Престонпанс шайқасының куәсі болды, онда Эдинбург еріктілері құрамындағы үкіметтік милицияның бір бөлігі болды. Ол түнді әкесінің жақын жердегі пасторлық үйінде өткізді, бірақ шайқас аяқталған соң киім киген кезде оған қатыса алмады. Ол жараланғандарға көмектесу үшін шайқас даласына барды және жоғарғы жақтағы армия офицерлерін «әдепті және өте мәдениетті» деп тапты. 1746 жылғы шілдеде Престонпанс пресвитериі оған Шотландия шіркеуінің дін қызметкері ретінде уағыз айтуға рұқсат берді. Ол бастапқыда Кокбернспат қауымына ұсынылды, бірақ бұл қызметтен бас тартты. 1748 жылғы ақпанда Букклех герцогының қолдауымен ол Инвереск қауымына ұсынылып, 1748 жылғы тамызда ресми түрде қызметке орналасты. 1748 жылдан өмірінің соңына дейін ол Мидлотиандағы Инверскіде (Престонпанстан оңтүстік-батысқа қарай) дін қызметкері болды. 1756 жылы Джон Хоумның «Дуглас» пьесасын редакциялауға және оның Эдинбургтегі театрлық қойылымына қатысқандығы үшін Далкит пресвитериі мен Бас Ассамблеяның наразылығына ұшырады. Ол 1756 жылғы 15 желтоқсанда пьесаның премьерасында болды. Ұзақ мансабында ол Шотландия шіркеуінде орташа немесе «ашық» бағыттың жетекшісі ретінде жоғары беделге ие болды. Бұл 1760 жылы Абердиндегі Корольдік колледж берген құрметті діни ғылым докторы атағымен мойындалды. 1770 жылы ол Шотландия шіркеуінің Бас Ассамблеясының модераторы лауазымына Джеймс Макнайттің орнына келді, ал 1771 жылы Роберт Уокер оның орнын басты. 1785 жылғы шілдеде ол Корольдік капелланың деканы тағайындалды. 1789 жылы ол Эндрю Далзеллге қарсы Бас Ассамблеяның Бас хатшысы болып сайланды. Ол директор Робертсонмен діни басшы ретінде тығыз байланыста болды. Оның ерекше қызғылт терісі оған «Юпитер Карлайл» деген лақап атты әкелді. Оның Хилл Бертон редакциялаған және 1860 жылы жарық көрген автобиографиясы, өмірінің соңғы жылдары жазылған және 1770 жылдан аспайтын, 18 ғасырдағы шотландтық өмірдің әлеуметтік және діни картинасы ретінде қызығушылық тудырады. Карлайлдың автобиографиясында 1736 жылғы Портеус көтерілісі және Адам Смит, Дэвид Юм, Чарльз Тауншенд және драматург Джон Хоумпен болған достығы туралы айтылады, оның «Дуглас» трагедиясының қойылымын көргендігі үшін 1757 жылы ол сөккен болатын. Ол сондай-ақ «The Select Society» және «The Poker Club» мүшесі болды. Ол 1783 жылғы қарашада Эдинбург Корольдік қоғамын құруға қатысты. Ол 1805 жылғы 25 тамызда қайтыс болып, 28 тамызда Инверскі шіркеуінің маңына жерленді.

He was born on 26 January 1722 in the manse at Cummertrees the son of Rev Willam Carlyle, the local minister. The family moved to Prestonpans in 1724. He was educated in Prestonpans then studied first at Edinburgh University then Glasgow before finalising his studies at Leyden University in the Netherlands which was famed for its teaching of Theology. He graduated MA from Edinburgh in 1743. He was a witness to the aftermath of the Battle of Prestonpans in 1745 where he was part of the government militia, the Edinburgh Volunteers. He had spent the night in his father's nearby manse, but missed the battle itself as it was over by the time he got dressed. He went to the assistance of the wounded on the battlefield, and found the officers of the Highland army "gentleman like and very civil. He was licensed to preach as a Church of Scotland minister by the Presbytery of Prestonpans in July 1746. He was originally presented to the congregation of Cockburnspath but declined this role. In February 1748, under patronage of the Duke of Buccleuch, he was presented to the congregation of Inveresk and was formally ordained there in August 1748. From 1748, until his death he was minister at Inveresk in Midlothian (south west of Prestonpans). In 1756 he incurred the anger of the Presbytery of Dalkeith and the General Assembly for his involvement in the editing of John Home's Douglas and in its theatre production in Edinburgh. He was present at its premiere on 15 December 1756. During his long career he rose to high eminence in the Church of Scotland as leader of the moderate or "broad" Church section. This was recognised in an honorary Doctor of Divinity granted by King's College, Aberdeen in 1760. In 1770 he succeeded Rev James MacKnight as Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland, being succeeded by Rev Robert Walker in 1771. In July 1785 he was made Dean of the Chapel Royal. In 1789 he was elected Principal Clerk of the General Assembly in opposition to Andrew Dalzell. He was associated with Principal Robertson as an ecclesiastical leader. His strikingly ruddy complexion earned him the nickname of Jupiter Carlyle. His autobiography, which was edited by Hill Burton, and published 1860, though written in his closing years and not extending beyond the year 1770, is interesting as a picture of Scottish life, social and ecclesiastical, in the 18th century. Carlyle's autobiography recalled the Porteous Riots of 1736, and his friendship with Adam Smith, David Hume, Charles Townshend and John Home, the dramatist, for witnessing the performance of whose tragedy Douglas he was censured in 1757. He was also a member of The Select Society and of The Poker Club. He was a founder member of the Royal Society of Edinburgh in November 1783. He died on 25 August 1805 and was buried in Inveresk churchyard on 28 August.

Отбасы

1760 жылдың қазан айында Александр Мэри Роддамға (1743–1804) – Нортумберлендтегі Хитпулдегі Роберт Роддамның қызына үйленді. Олардың үш қызы мен бір ұлы ерте қайтыс болды. Карлайл қайтыс болған соң, ол өзінің барлық мүлкін жүрек туысы Карлайл Беллге қалдырды.