Кіріспе

Британдық философ (1811–1894)
шотланд фотографы, кейде Джеймс Маккош деп те аталады.

Джеймс Маккош (1 сәуір 1811 – 16 қараша 1894) – шотландтық ортақ сана мектебінің философы. Ол 1868–1888 жылдары Принстон университетінің президенті болды.

Өмірбаян

Маккош Айрширдегі келісімді отбасында дүниеге келді және Глазго мен Эдинбург университеттерінде оқыды, соңғысында Сэр Уильям Гамильтонның ұсынысымен стоицизм туралы эссесі үшін магистр дәрежесін алды. 1834 жылы ол Шотландия шіркеуінің пасторы болды, алдымен Арброт қаласындағы Абби шіркеуінде, содан кейін Бречинде қызмет етті. 1843 жылғы бөліністе ол Шотландияның еркін шіркеуінің жағына шықты, Бречиннің жаңа Шығыс еркін шіркеуінде пастор болды. 1850 немесе 1851 жылы ол Белфаст қаласындағы Король колледжінде (қазіргі Белфаст король университеті) логика және метафизика профессоры болып тағайындалды. 1868 жылы ол Нью-Джерси колледжінің (қазіргі Принстон университеті) президенті болу үшін АҚШ-қа сапар шекті. 1888 жылы президенттік лауазымынан қанағаттанды, бірақ өмірінің соңына дейін философиядан сабақ берді. Маккош залы (ағылшын тілі кафедрасының орны) және кампустың ішіндегі жол оның құрметіне аталған. Университет клиникасы оның әйелі Изабелла Маккоштің есімімен аталады. Чикагоның оңтүстік бөлігіндегі мектеп оның құрметіне аталған, бірақ кейін Эммет Луис Тилл математика және ғылым академиясы деп өзгертілді. Ол Уильям Мейкпис Такерейдің «Соңғы ирландтық арыз» балладасында мәңгі есте қалды.

Философиялық еңбектері

Маккоштың ұстанымы негізінен Томас Рид және басқа шотландтық салауатты ой философының дәстүріне сай болды. Ол сыртқы әлемнің табиғаты туралы сенімдеріміздің себептік немесе басқа да қорытындылардан туындайтынын жоққа шығарды, бірақ олар сезімге тікелей ілесіп жүретін нәрсе деп санайтындықтан, оларға күмәндік тудыру мүмкін емес деді. Ол сондай-ақ себеп-салдар және мораль сияқты негізгі принциптердің априорлық табиғаты үшін де талас айтты. Біздің ой-пікірлеріміз бен басқа да танымдарымыз осындай принциптермен реттеледі, бірақ бұл олардың барлығын әркім біледі дегенді білдірмейді; олар тәжірибемізді зерделеу арқылы қолжетімді, егер олар өзін-өзі анық қажет деп танылса. Әсіресе, моральдық теориясында Маккош көптеген замандастарынан Канттың ықпалынан азырақ болды. Оның жұмысының бұл тұсы көптеген пресвитериан дін қызметкерлерінің арасында танымал болды, олар оның аргументтерін ғылыми философиямен күресуде пайдалы деп тапты. 1860 жылдардың соңы мен 1870 жылдары колледж президенті Маккош пен Принстон семинариясының басшысы Чарльз Ходж арасындағы пікір алмасу Дарвиннің эволюция теориясы мәселесі бойынша ғылым мен дін арасындағы классикалық қақтығыстың мысалы болды. Маккош американдық діни лидер ретінде эволюцияны алғаш рет қолдады. Дегенмен, екі адамның ғылым мен дін мәселелеріндегі ұқсастықтары көпшілік ойлағаннан гөрі артық болды. Екеуі де табиғаттануда ғылыми зерттеулердің маңыздылығын арттыруды қолдады және оның философия мен дінге араласуына қарсы болды. Бұл пікір алмасу колледжге серпіліс берді. Ол 1871 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.