Кіріспе

2000 жылы АҚШ ұжымдық ғарышқа ұшуы – Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) «Атлантис» ғарыш кемесімен жасалған 2000 жылғы ғарыш миссиясы.

Миссияның басты оқиғалары

ISS 2A.2b ғарыш станциясын құрастыру рейсі SPACEHAB қос модулі мен интеграцияланған жүк тасымалдаушысын (ICC) станцияға жабдықтар жеткізу үшін пайдаланды. Миссияға бір ғарышқа шығу да кірді. Тәжірибелі ғарышкер Терренс Уилкатт (полковник, USMC) жеті адамнан тұратын экипажға жетекшілік етіп, екінші шаттл рейсіне және төртінші ғарыш сапарына қатысты. 11 күндік жоспарланған миссия барысында Уилкатт және оның экипаж мүшелері ISS-те бір апта бойы Атлантис жүк бөлімінің арт жағындағы екі SPACEHAB жүк модулінен және Звезда қызметтік модуліне қосылған ресейлік Progress M 1 қайта жабдықтау кемесінен жабдықтарды түсірді. 26 шілдеде МКС-ке қосылған Звезда станцияда алғашқы тұру орындары болды және ол Ресейдің МКС-ке қосқан үлесінің негізгі тасы болды. STS 106 миссиясы Звезданы ұшырудың кешігуінен кейін жоспарға қосылды. STS 101 рейсі бастапқыда МКС-қа жүк тасу және үш экипаж мүшесі Звезданы МКС-қа қосу үшін ғарышқа шығуды жүзеге асыру жоспарланған, бірақ кешігулер STS 101 миссиясының мақсаттарын 2A.2a (STS 101) және 2A.2b (STS 106) болып бөлуге әкелді. Үш ғарышқа шығу экипажының мүшелері Лу, Уильямс және Маленченко өздерінің ғарышқа шығуын STS 106 рейсімен жалғастырды. Рейстің мақсаты 2000 жылдың күзінде алғашқы тұрушы экипаждың, яғни экспедиция экипажының келуіне және жаңа бекетте тұрақты адамның болуына дайындық жасау болды. Экспедиция командирі Билл Шепард, "Союз" командирі Юрий Гидженко және ұшу инженері Сергей Крикалевтен тұратын экипаж 2000 жылдың 31 қазанында Қазақстандағы Байқоңыр ғарыш айлағынан "Союз" капсуласында төрт айлық сынақ миссиясы үшін ұшырылды. Үшінші күні ұшу кезінде доктор Эд Лу және Юрий Маленченко (Ресей Әуе күштері полковнигі), екінші рет ғарышқа ұшқандар, 6 сағат 14 минуттық ғарышқа шығуды жүзеге асырды. Ғарышқа шығудың мақсаты Звезда модулі мен Ресейдің Заря модулі арасындағы тоғыз қуат, дерек және байланыс кабельдерін жүргізу және қосу, сондай-ақ алты футтық магнитометрді орнату болды. Магнитометр, Жерге қатысты бағытын анықтау арқылы Звезданың жанар майын үнемдеуге арналған үш өлшемді компас ретінде жұмыс істеді. Лу мен Маленченко жүктік бөлімнен жоғарырақ нүктеге жету үшін ISS бойындағы арқандар мен тұтқаларды пайдаланды, бұл арқанмен байланған ғарышкердің шаттлдан тысқары саяхатындағы ең алыс нүкте болды. Олар Бёрбанк пен Мастраккионың роботтық манипулятордың көмегімен осы жұмысты аяқтады. Бұл ғарышқа шығу станция құрастыруын қолдаған алтыншы ғарышқа шығу және ғарыш айлағы тарихындағы 50-ші ғарышқа шығуды атап өтеді. Бұл сондай-ақ АҚШ пен Ресейдің ғарыштан тыс жердегі екінші бірлескен ғарыш сапары болды, бұл 1997 жылғы қазан айында STS 86 миссиясы кезінде Атлантисқа қосылған "Мир" ғарыш станциясының сыртында ғарышкер Скотт Паразинский мен космонавт Владимир Титов жүргізген жұмыстың жалғасы болды. Лу, EV 1 деп белгіленген, қызыл жолақтары бар ғарыш костюмін киді, ал Маленченко, EV 2, таза ақ костюм киді. Бұл Лудың алғашқы ғарышқа шығуы болды, ал Маленченко 1994 жылы "Мир" ғарыш станциясындағы төрт айлық миссиясы кезінде 12 сағатқа созылған екі ғарышқа шығуды жүргізді. Ғарышқа ұшуға жаңадан келген Дэн Бербанк (USCG) ғарышқа шығудың хореографы болды. Миссия маманы Рик Мастраккио, сондай-ақ ғарышқа ұшудың жаңашылы, Лу мен Маленченконы құрастыру жұмыстарын жүргізу кезінде ISS айналасында жылжыту үшін Канадада жасалған манипуляторды пайдаланған миссияның негізгі робот-қол операторы болды. Мастраккиоға қол операциясын жүргізуде пилот Скотт Альтман (Cmdr., USN) көмек көрсетті, ол екінші рет ғарышқа ұшуда. Экипаждың соңғы мүшесі ғарышқа алғаш рет ұшқан ресейлік ғарышкер доктор Борис Моруков болды. Моруков ұшудың докталған кезеңінде Progress кемесінен жабдықтарды түсіруге жауапты болды. Төртінші күні экипаж Халықаралық ғарыш станциясына қысыммен қосылатын адаптер 2 (PMA 2) арқылы 3 тоннадан астам жабдық пен жабдықтарды беру жұмыстарын бастады. "Атлантис" экипажы шілде айында Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылғаннан бері Ресейдің "Звезда" сервистік модулінің ішкі жағын алғаш рет көрді. Сонымен қатар, орбиталық станцияны жоғары орбитаға орналастыру үшін реакциялық басқару жүйесін (RCS) пайдалана отырып, орбитаны түзету жүргізілді. Жабдықтарды беру және техникалық қызмет көрсету жұмыстары бесінші күніне дейін жалғасты, ал орбиталық шығыстар қажетті деңгейден жоғары болды, бұл менеджерлерге миссияны тағы бір күнге ұзартуға мүмкіндік берді. Бесінші күні Звездаға үш аккумуляторды орнату жұмыстары жүргізілді. Ұшыру салмағын азайту үшін Звезда сегіз аккумуляторының бесiмен ғана ұшырылды. Лу мен Маленченко жетінші күні Звездада кернеу мен ток тұрақтандырғыштарын орнатумен көп уақыт өткізді. Суды оттегі мен сутегіге бөлуге арналған жабдық, яғни "Электрон" жүйесінің компоненттері орнатылды және алғашқы экипаж келгеннен кейін іске қосылатын болды. Экипаж 6000 фунттан астам материалды – оның ішінде алты 100 фунттық су қаптарын, алғашқы тұрушы экипажға арналған барлық тағамдық өнімдерді, кеңсе жабдықтарын, қоршаған ортаны қорғауға арналған жабдықтарды, шаң сорғышты және компьютер мен мониторды – станцияның ішкі бөлігіне жеткізді. Ғарышкерлер орбиталық бекеттің люгін жапқанға дейін станцияда барлығы 5 күн, 9 сағат және 21 минут өткізді. Уилкатт пен Альтман станцияны шамамен 241 шақырымдық (150 миль) және 233 шақырымдық (145 миль) орбитаға орналастыру үшін бірнеше биіктік түзетулерін жасады, орташа биіктікті 23 шақырымға (14 миль) көтерді. Станциямен 7 күн, 21 сағат және 54 минут байланыста болғаннан кейін "Атлантис" 11:46 EDT-де доктан ажырады, ал Уилкатт пен Альтман "Атлантис" реактивтерін шамамен 152 метрге (500 фут) қашықтыққа жылжу үшін және екі рет айналып өту үшін пайдаланды. Командир Терри Уилкатт "Атлантис"ті 02:56 CDT-де қондырып, 4,9 миллион шақырымдық (3 миллион миль) миссияны аяқтады, оның барысында халықаралық бекетке үш тоннадан астам жабдық жеткізілді. Уилкатт және оның экипаж мүшелері – пилот Скотт Альтман, миссия мамандары Эд Лу, Рик Мастраккио, Дэн Бербанк, Юрий Маленченко және Борис Моруков – шаттлдың Флорида ғарыш айлағына қатарынан 23-рет және Кейпке соңғы 31 рейстің 30-ын сәтті аяқтады. STS 106 рейсінде "Атлантис" ғарыш кемесінде алғашқы әуесқой радио станциясы ұшырылды. Экипаж радио жабдықтарын экспедициялық бірінші экипаждың болашақта пайдалануы үшін ғарыш станциясына жеткізді.