Кіріспе

Кубалық заңгер, ақын және саясаткер, Кубаның төртінші президенті Альфредо де Заяс и Альфонсо (21 ақпан 1861 – 11 сәуір 1934), испан тіліндегі есімдесу дәстүрі бойынша әдетте Альфредо де Заяс деп, ал кейде Альфредо Заяс деп аталады. Ол прокурор, судья, Гавана қаласының мэрі, Конституциялық конвенцияның хатшысы, 1905 жылы сенатор, 1906 жылы Сенат төрағасы, 1909 жылдан 1913 жылға дейін Куба вице-президенті және 1921 жылдың 20 мамырынан 1925 жылдың 20 мамырына дейін Куба президенті қызметін атқарды.

Өмірбаян

Гаванада ескі қант плантацияларына ие аристократ отбасында дүниеге келген ол, доктор Хосе Мария де Заяс и Хименестің (1824–1887), белгілі заңгер және педагогтың, және Лутгарда Альфонсо и Эспаданың (1831–1898) бес баласы болды. Ол Кубаның тәуелсіздігі үшін күресте қаза тапқан дәрігер және революциялық батыр доктор Хуан Бруно де Заяс и Альфонсоның (1867–1896) және Кубаның Париж мен Брюссельдегі көп жылғы министрі болған доктор Франсиско де Заяс и Альфонсоның (1857–1924) ағасы еді. Сонымен қатар, оның аты жоқ әкесінен туған ағасы да болған. 1895 жылғы Куба көтерілісінің көшбасшыларының бірі ретінде ол атынан "де" деген жұрнақты алып тастап, енді тек Альфредо Заяс деп танылды. Сәтті заңгерлік тәжірибесімен қатар, ол кубалық әдеби ортада да белсенді болып, "Cuba Literaria" журналының тең редакторы болды.

Соңғы Кубаның тәуелсіздік соғысы кезінде

Зайас әскери жетекші емес, зиялы болды, және 1895-1898 жылдардағы Кубаның тәуелсіздік соғысы кезінде ол тұтқындалып, Африкадағы Сеута иелігіндегі түрмеге қамалды. Депортацияланған кезде (20 қыркүйек, 1896), Испанияның Мадридтегі Карсель Модело түрмесіне жолда келе жатып, ол өзінің ең үздік өлеңдерін жазды, мысалы, "Al Caer la Nieve", кейіннен оның "Obras Completas", 1-том, "Поэзия" жинағында жарияланды. Зайас кейде "білімді азаматтық президент" деп аталды, себебі оның алдыңғы және кейінгі президенттерінен өзгеше, ол шайқас алаңында тәжірибе жинаған жоқ.

Саяси мансап

Испания-Куба-Америка соғысынан (АҚШ-та Испания-Америка соғысы деп аталады) кейін Кубаға оралғаннан кейін ол Гавананың міндетті түрдегі мэрі болды. Ол 1901 жылғы Конституциялық конвент мүшесі болды және оның хатшысы қызметін атқарды. Кубаның АҚШ-қа қосылуына қарсы оппозицияның белсенді көшбасшысы болған ол Платт түзетуіне және Гуантанамо мен Баия-Хондадағы АҚШ-қа теңіз базаларын беруге қарсы дауыс берді. Зайас Либералдық партияның (сол қанаты) жетекшісі болды және 1908 жылы вице-президент болып сайланды. 1916 жылғы президенттік сайлауда популистік Либералдық партия зорлық-зомбылық тактикасын қолданды, ол АҚШ-қа жақын кандидат, Корнелл университетінің түлегі генерал Марио Гарсия Менокальдан көп дауыс алды. Содан кейін Шамбелона соғысы басталды, ол кейбір жеңілістерден кейін Гарсия Менокальдың консервативтік күштері АҚШ-тың құпия қолдауымен жеңіске жетті. Зайас Гуанабакоа маңындағы Камбутеде жасырынып отырды. АҚШ Гарсия Менокальға Гуантанамо теңіз базасынан әскери қолдау көрсетті, бірақ 1903 жылғы Куба шартына енгізілген Платт түзетуіне сәйкес араласу құқығын ресми түрде қолданбады. Дегенмен, АҚШ күштерін тек Ориенте провинциясына ғана орналастырды. 1920 жылы ең көп дауыс жинаған Зайас 1921 жылы президент болып сайланды. Ол бір ғана мерзім қызмет етті, осы кезеңде Куба әйелдеріне дауыс беру құқығын беру процесін бастады (Сенаттағы қаулы, 1921), Кубаның 1898 жылдан бері АҚШ бақылауында болған Пайн аралының (Исла-де-ла-Хувентуд, 2204 шаршы километр) үстіндегі егемендігін қайтару бойынша келіссөздер жүргізді (1903 жылғы Хей-Квесада шарты), J.P. Морганнан 50 миллион АҚШ доллары көлемінде несие алды және алғаш рет сөз және баспасөз бостандығына толық кепілдік берді. 1922 жылдың 10 қазанында ол Кубаның алғашқы радиостанциясы PWX-ті іске қосты. Оның басшылығындағы кезеңде оппозиция тарапынан сыбайлас жемқорлыққа қатысты жүйелі шабуылдар болғанымен, ол бұрынғы және кейінгі басшылықтарға қарағанда кем сыбайлас жемқор болды. Зайас бұрынғы және кейінгі Куба президенттерінен айырмашылығы, баспасөзді цензуралаудан немесе сыншыларды тұтқындаудан бас тартты. Осының нәтижесінде ол "Эль Чино" (қытай) деген лақап атын алды, өйткені ол өте сабырлы және бейжай болды ("la flema de Zayas") және "шығыс сабырлылығымен" ерекшеленді. Кейде оны "песетеро" деп те атады, өйткені Мадридте түрмеде отырған кезде ол әрқашан жилет қалтасында испан песетасының монетасын алып жүрді. 1921 жылы билікке келген кезде ел банкротқа жақын болды, қарызы 40 миллион АҚШ долларынан асып, қанттың бағасы фунтқа 22 центтен 3 центке дейін төмендеді. Осы қиын жағдайға қарамастан, ол, әсіресе білім беру саласында, бірқатар реформалар жүргізді. Президент Зайас, сондай-ақ басқа да Куба басшылықтары, Платт түзетуінің салдарымен күресуге мәжбүр болды, бұл Кубаның қаржылық істеріне АҚШ-тың елеулі араласуына әкелді. Атап айтқанда, Платт түзетуінің шарттарына сәйкес, Зайас басшылығына ірі қаржылық несиелерді алу үшін АҚШ-тың нақты немесе жасырын келісімі қажет болды.

Отбасылық өмір

1884 жылы Зайас Маргарита Тереза Клаудия дель Кармен Арриетта и Диагоға үйленді және олардың төрт баласы болды: Маргарита (1886–1964), Альфредо (1888–1929), Франсиско (1889–1934) және Мария Тереза Зайас Арриетта (1892–1952). 1914 жылы ол Мария де ла Асунсьон Жаен и Планасқа екінші рет үйленді, ол Зайас президенттігі кезінде Кубаның бірінші ханымы болды. Оның әйелінен тумаған тағы бір баласы болды – Альфредо Зайас и Мендес (1916). Оның шөбересі – заңгер, БҰҰ қызметкері және тарихшы Альфред Морис де Зайас.

Кейінгі өмірі

Ол қайта сайлануға түспеді және соңғы жылдарын конференциялар оқуға, көптеген әдеби және тарихи қызығушылықтарын дамытуға арнады, соның ішінде 1914 жылы алғаш жарық көрген екі томдық негізгі еңбегі "Lexicografia Antillana" жариялануына да уақыт бөлді. Ол "Тарих академиясының" президенті қызметін өмірінің соңына дейін атқарды. Келесі сайлауда Герардо Мачадо сайланды, бірақ диктаторлыққа ұшырады, және Мачадо қызметтен кетуге мәжбүр болғаннан кейін болған бірнеше төңкеріс салдарынан Фульгенсио Батиста билікке келді.

Альфредо Зайас

Альфредо Заяс, "Obras Completas", том I: Poesías, Vol.2 Discursos y Conferencias, Гавана 1941–42. Альфредо Заяс, "Куба тарихының бір тарауы", Гавана, 1916. Альфредо Заяс, "Антилла лексикографиясы", Bd. 1–2, Гавана, 1931–32. Альфредо Заяс, "Кубадағы патриоттық поэзия 1868 жылға дейін", Ұлттық өнер және әдебиет академиясы, Гавана, 1931. Альфредо Заяс, "El presbiterio don José Augustin Caballero y su vida y sus obras", Гавана, 1891. Альфредо Заяс, "Әлеуметтік эволюция", Гавана, 1891. Альфредо Заяс, "Люс и Кабальероның даңқы үшін", Гавана 1909.

Шамбелония соғысы

Гонсалес, Рейнальдо 1978 Біз, либералдар, шошқа етін жедік. "Әлеуметтік ғылымдар" баспасы. Гавана
Валдемар Леон Кайкахе: "Қозғалыстың соңғы шайқасы". 100–103, 113 беттер
Моралес и Моралес, Видаль 1959 (1962 жылы басылған) 1917 жылғы азамат соғысы туралы. XX ғасырдың құжаттары, Ұлттық мұрағаттың бюллетені. 58-том, 178–256 беттер. Портелл Вила, Герминьо "Шамбелона Шығыста". 12–13, 112–125 беттер.