Кіріспе

Норвегиялық гестапо адамы Генри Оливер Ринан (14 мамыр 1915 – 1 ақпан 1947) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегияның Тронхейм аймағындағы әйгілі гестапо адамы. Ринан "Лола" бөлімі деп аталатын топқа жетекшілік етті. Норвегиялықтар арасында "Ринанбанден" деп белгілі болған бұл топтың елу мүшесі белгілі. Олардың ішінде Карл Долмен, Арилд Хюльстад Остби және Ивар мен Китти Гранде болды.

Өмірбаян

1915 жылғы 14 мамырда Левангерде дүниеге келген Риннан кедей отбасының сегіз баласының ең үлкені болды. Норвегиялық ер адам үшін ерекше жас (1,61 метр – 5 фут 3 дюйм), бала кезінде жалғыздықта өсті. Біраз уақыт інісінің жұмысында болды, бірақ ұрлық жасағаны үшін жұмыстан қуылды. Қысқы соғыс кезінде Риннан Финляндияға Кеңес Одағына қарсы күреске қатысуға тырысты, бірақ нашар дене бітіміне байланысты қабылданбады. 1940 жылғы Норвегия науқанында Норвегия армиясының жүк көлігін жүргізді. Риннанның өзінің айтуынша, 1940 жылғы маусымда гестапо оны қатарға алған. Оның ата-анасы «Национал Самлинг» мүшесі болған, бірақ оның өзі осы ұйымға мүше болған-болмағаны белгісіз. Соғыстан кейін «Nasjonal Samling» ұйымының бұрынғы мүшелері өзін немісшіл деп санайтын бұл ұйымнан алшақтауға тырысты. 1943 жылдың қыркүйегінен бастап Риннанбанденнің штаб-пәтері Тронхеймдегі Jonsvannsveien 46 мекенжайында орналасты, ол «Бандеклөстерет» («бандалар монастыры») деп аталды. Риннан Тронхеймдегі Германияның Sicherheitspolizei қызметімен тығыз байланыста жұмыс істеді, оның негізгі байланыстары Герхард Флеш және Вальтер Геммеке болды. Осы он жылдық ішінде Риннан отбасының жеке үйі бандиттік штабтан шамамен бір километр қашықтықтағы Ландстадс Вей 1 үйінде орналасқан. Гестапоның тәуелсіз бөлімшесі «Sonderabteilung Lola» мүшелері қарсылық қозғалысына еніп, автобустарда, пойыздарда, кафелерде және т.б. адамдармен әңгімелесіп, оларды нацистік оккупацияға деген көзқарастары туралы сөйлетуге тырысты. Қарсылық қозғалысында деп санайтын адамдарды анықтағаннан кейін, Риннанның агенттері олармен сенім орнатып, олардың желілеріне ену үшін жұмыс істеді. Риннан тобы норвегиялық қарсылық қозғалысының және британдық арнайы операциялар басқармасының кем дегенде жүз адамның өліміне, жүздеген тұтқындарды азаптауға, мыңнан астам тұтқындауға, бірнеше жүз қарсылық топтарының құлауына және кейбір жағдайларда адамдарды алдап, немістерге тапсырмалар орындауға жауапты болды. Риннан ешқандай кедергісіз, жазасыз әрекет етті және неміс басшыларынан ешқандай араласу болмады, көбінесе кісі өлтіру мен азаптауды санкцияланған құрал ретінде пайдаланды. Соғыс кезінде Риннан SS Untersturmführer der Reserve шеніне ие болды және 1944 жылы 2-дәрежелі Темір крестімен марапатталды. 1945 жылғы мамырда Германия капитуляциялағаннан кейін Риннан және оның ізбасарлары Швецияға қашып кетуге тырысты, бірақ ұсталды. 24 желтоқсанда ол тағы бір рет түрмеден қашып шығып, бірнеше ізбасарын жинады, бірақ олар бірнеше күннен кейін қайтадан ұсталды. Соғыстан кейінгі екі сот процесінде Риннан тобының қырық бір мүшесі айыпты деп танылып, сотталды. Он екі адам 1946 жылғы 20 қыркүйекте Фростатинг апелляциялық сотынан атылуға үкім шығарылды. Олардың он үкімі орындалды. Тағы он бір айыпталушы өмір бойы мәжбүрлі еңбекке сотталды (кейін кешірілді), ал қалғандарына ұзақ мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Норвегиядағы соғыс қылмыстары бойынша сотталғандардың 40%-ы «Лола» бөлімімен байланысты болды.