Әлем әдебиетінің 50 томдық антологиясы

Кіріспе

Әлем әдебиетінің классикалық туындыларының 50 томдық антологиясы – «Гарвард классикасы», бастапқыда доктор Элиоттың «Бес фут кітап сөресі» деп сатылған, Гарвард университетінің президенті Чарльз У. Элиот құрастырып, редакциялаған әлемдік әдебиеттің классикалық туындылары, маңызды сөздері мен тарихи құжаттардан тұратын 50 томдық серия. Элиот бұл серияны мұқият оқып, 50-томдық жинақтағы он бір оқу жоспарын ұстанса, оқырман үйдің жайлылығында либералдық білімнің, ойын-сауықтың және тарихтың ең ұлы ойшылдарының кеңесінің пайдасын көретініне сенді. «Гарвард классикасының» алғашқы табысының бір бөлігі Элиот пен Гарвард университеті ұсынған брендке байланысты болды. Бұл жинақты сатып алушылар Элиоттың мәлімдемелеріне қызығушылық танытқандай көрінеді. Жалпы көрсеткіште 76 000-нан астам тақырыптық сілтеме бар. Алғашқы 25 том 1909 жылы, ал келесі 25 том 1910 жылы жарық көрді. 1914 жылы «Гарвард классикасы» бойынша лекциялар, ал 1916 жылы «Күнделікті он бес минут» оқу нұсқаулығы қосылғанда жинақ кеңейтілді. «Гарвард классикасы» бойынша лекцияларды Уиллам А. Нилсон редакциялады, ол Элиотқа 1–49 томдардағы туындыларды таңдауға және жобалауға көмектескен. Нилсон сонымен қатар 1–49 томдардағы таңдамаларға кіріспелер мен түсіндірмелер жазды. Collier журналы «Гарвард классикасы» туралы АҚШ-тың «Collier's» және «McClure's» журналдарында жарнама жасап, болашақ сатып алушыларға буклет жіберуді ұсынды. «Күнделікті он бес минут – Оқу жоспары» атты 64 беттік буклет оқудың пайдасы туралы, кітап сериясының тарихы туралы айтады және Элиоттың жобаны неге қолға алғаны туралы көптеген мәлімдемелерді қамтиды. Буклетте Элиот былай деді:

50 volume anthology of classic works from world literature

The Harvard Classics, originally marketed as Dr. Eliot's Five Foot Shelf of Books, is a 50 volume series of classic works of world literature, important speeches, and historical documents compiled and edited by Harvard University President Charles W. Eliot. Eliot believed that a careful reading of the series and following the eleven reading plans included in Volume 50 would offer a reader, in the comfort of the home, the benefits of a liberal education, entertainment and counsel of history's greatest creative minds. The initial success of The Harvard Classics was due, in part, to the branding offered by Eliot and Harvard University. Buyers of these sets were apparently attracted to Eliot's claims. The General Index contains upwards of 76,000 subject references. The first 25 volumes were published in 1909 followed by the next 25 volumes in 1910. The collection was enhanced when the Lectures on The Harvard Classics was added in 1914 and Fifteen Minutes a Day The Reading Guide in 1916. The Lectures on The Harvard Classics was edited by Willam A. Neilson, who had assisted Eliot in the selection and design of the works in Volumes 1–49. Neilson also wrote the introductions and notes for the selections in Volumes 1–49. Collier advertised The Harvard Classics in U. S. magazines including Collier's and McClure's, offering to send a pamphlet to prospective buyers. The pamphlet, entitled Fifteen Minutes a Day A Reading Plan, is a 64 page booklet that describes the benefits of reading, gives the background on the book series, and includes many statements by Eliot about why he undertook the project. In the pamphlet, Eliot states:

My aim was not to select the best fifty, or best hundred, books in the world, but to give, in twenty three thousand pages or thereabouts, a picture of the progress of the human race within historical times, so far as that progress can be depicted in books. The purpose of The Harvard Classics is, therefore, one different from that of collections in which the editor's aim has been to select a number of best books; it is nothing less than the purpose to present so ample and characteristic a record of the stream of the world's thought that the observant reader's mind shall be enriched, refined and fertilized. Within the limits of fifty volumes, containing about twenty three thousand pages, my task was to provide the means of obtaining such knowledge of ancient and modern literature as seemed essential to the twentieth century idea of a cultivated man. The best acquisition of a cultivated man is a liberal frame of mind or way of thinking; but there must be added to that possession acquaintance with the prodigious store of recorded discoveries, experiences, and reflections which humanity in its intermittent and irregular progress from barbarism to civilization has acquired and laid up.

Менің мақсатым әлемдегі ең жақсы елу немесе жүз кітапты таңдау емес, шамамен жиырма үш мың бетке сыйғызып, адамзат тарихындағы прогрестің суретін салу болды, осы прогресс кітаптарда бейнеленгенінше. Сондықтан «Гарвард классикасының» мақсаты редактордың бірнеше үздік кітаптарды таңдауды көздеген жинақтардан өзгеше; бұл мақсат – әлемнің ой-пікірлерінің ағынының кең және ерекше жазбасын ұсыну, осы арқылы байқампаз оқырманның санасын байыту, тазарту және дамыту. Елу томдық шегінде, шамамен жиырма үш мың бетті қамтитын менің міндетім ежелгі және заманауи әдебиеттер туралы білім алудың құралдарын ұсыну болды, бұл білім 20-ғасырғы мәдениетті адамның идеясына қажет деп есептелді. Мәдениетті адамның ең жақсы қасиеті – ашық сана мен ойлау қабілеті; бірақ осы қасиетке адамзаттың варварлықтан өркениетке қарай үздіксіз және ретсіз дамуының барысында жинаған және сақтаған ашылулардың, тәжірибелердің және ой-пікірлердің мол қорын білуі керек.

Доктор Элиоттың бес фут кітап сөресі

Гарвард классикасының идеясын Гарвард университетінің сол кездегі президенті Чарльз У. Элиот баяндамаларында ұсынды. 50-ден астам Гарвард профессорлары мен оқытушыларының, Гарвард университетінің жалпы кітапханасы мен оның бөлімше кітапханаларының көмегімен Элиот пен Нилсон «Гарвард классикалары» атауы лайықты деп есептеді. Олар 1909 және 1910 жылдары, қажет болған жағдайда 49 томдық жинақтың біріндегі таңдамалы еңбектерді қайта басып шығаруға рұқсат алды. Кольердің авторлық құқығымен қорғалған 50-томы 1910 жылы, «Гарвард классикалары» бойынша лекциялар 1914 жылы, ал «Күнделікті он бес минут» оқу нұсқаулығы 1916 жылы жарық көрді. П.Ф. Коллиер мен ұлы «Гарвард классикаларының» көптеген алғашқы жарнамаларында 20 000 жинақтың сатып алушыларға «үлкен үнемдеуді» ұсыну үшін басылғанын және осы алғашқы басылымдарда әр бетте «Элиот» су таңбасы бар екенін мәлімдеді. 1914 жылы «De Luxe Morocco» басылымының сыртқы түріне ұқсас қызыл жібек матамен қапталған өте танымал жинақ басыла бастады, ол Кембридж басылымы деп аталды. Кембридж басылымының түрлері он жылдан астам уақыт бойы қатты тақталарға жабыстырылған матадан, кейіннен (1919 жылдан кейін) фабрикоид деп аталатын жалған былғарыдан жасалды. 1919 жылы Коллиер «Гарвард классикалары» жинақтары үшін жаңа материалды жариялады, ол Саутварк басылымы деп аталды (қою жасыл фабрикоид немесе жалған былғары). Саутварк басылымының алғашқы жинағы 1919 жылдың шілдесінде басылып, «Дюпон» компаниясына тапсырылды. Жинақта «Бұл П.Ф. Коллиер мен ұлы компаниясы басып шығарған, Дюпон фабрикоидына қапталған «Гарвард классикаларының» алғашқы жинағы» деген жазу бар. Жинақ Гарвард колледжінің негізін қалаушылардың бірі Джон Гарвардтың туған жерімен аталды, ол Лондонның Саутварк ауданында дүниеге келді. Жинақ көбінесе «Veritas» басылымы деп аталады, бірақ «Veritas» басылымы Дюпон ұсынған қою қызыл түсте қапталған. Фабрикоид деп аталатын жаңа материал салмағы жеңіл, икемді тақталармен және ерте басылымдардың мата немесе былғары қаптамаларынан берік қаптамалармен жасалған. Фабрикоид қаптамалары 1920-1950 жылдар аралығында жарық көрген басылымдарда қолданылды, мысалы, бес түрлі түсті қаптамасы бар әр түрлі түсті Gemston басылымы, сондай-ақ қаріп өлшемі үлкейтілген үлкен басылымдарда (үйлік) кітапхана басылымдары, олар оқуға оңай деп сатылды. «Элиот ересектер білімінің негізі» жинағы, 1932 жылы басылған көрінеді (жинақтағы 1932 және одан кейінгі білім беру материалдарына сүйенсек), қара көк тасшыл матамен қапталған сирек нөмірленген жинақ. Бұл жинақтың арқасында Элиоттың бейнесі бар алтынмен қапталған әріптер бар. Бұл жинақ ересектерге арналған оқу бағдарламалары, оқу нұсқаулары және сыныптағы талқылаулар туралы материалдар жиынтығының басты тақырыбы болды. Жинақта Элиот қоры әзірлеген көптеген білім беру материалдарында қолданылатын рельефті символ бар (сенім, білім және мәдениет). Бұл сирек жинақтың қанша рет басылғаны белгісіз. Кейінгі басылымдар (Gemstone, Deluxe Registered, Veritas, Home Library және Great Literature басылымдары сияқты атаулармен) өте ерекше емес еді, өйткені «Гарвард классикаларын» қолжетімді ету үшін бағалар одан әрі төмендетілді. Кейінгі басылымдар түрлі өлшемдерде және мата, фабрикоид, жалған былғары сияқты қаптама материалдарында, тіпті кейінірек әр түрлі үлгідегі және шынайы былғарыда басылып шығарылды, көбінесе ерте басылымдарды имитациялап жасалған. П.Ф. Коллиер мен ұлы 1956 жылы «Гарвард классикаларының» 50-ші басылымын (яғни, басқа жинақты) басып шығарды. «Гарвард классикалары» басылымдарының иелері мен болашақ сатып алушылары белгілі бір басылымның басылған жылына қызығушылық танытады. Жоғарыда айтылғандай, 1909 жылы алғашқы басылымдар да толыққанды басылып шықпады. Алғашқы басылымдар 1909 және 1910 жылдары, ал кейінгі басылымдар 1910 немесе одан кейін басылды. Баспаның кілті баспаның басылуын сипаттау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ олар АҚШ-та жиырмасыншы ғасырдың ортасына дейін қолданылмады. Кітап қайта басылымдарының авторлық құқық даталары алғашқы төрт басылымның баспа жылын анықтауға мүмкіндік бермейді. «Гарвард классикалары» сериясы үшін «Гарвард классикаларының» авторлық құқық беттерінде 1956 жылға дейін баспа жылы (немесе басылым) туралы ақпарат жоқ, онда баспагер баспа басылымның жылы туралы ақпаратты қоса бастады. Коллиер 1936 және 1937 жылдары «Гарвард классикалары» үшін алғашқы авторлық құқықтарды бергеннен кейін 28 жыл өткен соң «Гарвард классикалары» үшін авторлық құқықтарды жаңартты (ол кездегі әдетке сәйкес, ол кейбір заңдық артықшылықтарды ұсынды). Коллиер 1956 және 1959 жылдары, сондай-ақ 1960 жылдары бірнеше рет авторлық құқықтарды жаңартты, өйткені басылымдар түрлі бет өлшемдерімен және қаріптермен басылды (алғашқы авторлық құқық тіркелімдерінде сипатталғаннан өзгеше беттер санына әкелді) және кейбір басылымдар 50 томнан кем басылып сатылды. Қорытындылай айтқанда, «Гарвард классикалары» басылымдарының авторлық құқықтарының күні 1909 және 1910 жылдары басылған алғашқы басылымдардан кейін басылған күнді немесе басылған жылы туралы жаңылыстыратын ақпарат береді. Мысалы, алғашқы басылымдардан кейін және 1937 жылға дейінгі басылымдарда 1909 немесе 1910 жылғы авторлық құқық күні көрсетілген, бірақ басылған жылы 20 жылдан астам уақыттан кейін болуы мүмкін (немесе одан да көп). Басылу тарихы туралы кейбір мәліметтер басылым жылын анықтауға көмектеседі. Мысалы, «Лекциялардың» қосылуы 1914 жылы басталды. Сонымен қатар, 50-томдық жинақтағы «Редактордың кіріспесінде» 1917 жылмен таңбаланған екінші «Редактордың кіріспесі» бар. Фабрикоид алғаш рет 1919 жылы «Гарвард классикаларының» қаптамасы ретінде қолданылды. Соңғысы, баспа компаниясы үлкен өлшемді кітаптарды «Үйлік кітапхана» басылымымен сатуға шығарды. Бұл «Гарвард классикаларының» жинағы және одан кейінгі басылымдар бұрынғы басылымдардан 15 пайызға үлкен. Бұл мәліметтердің ешқайсысы басылған жылды нақты анықтамайды, бірақ олардың әрқайсысы басылым белгілі бір жылдан бұрын болмағанын анықтауға көмектеседі және, әрине, басылым ең соңғы авторлық құқық күнінен бұрын болмауы керек. П.Ф. Коллиер мен ұлы басып шығарған «Гарвард классикаларының» соңғы басылымы (сол кезде Crowell Collier & Macmillan, Inc. еншілес компаниясы) 1970 жылы жасыл түсті fibrated (негізінен жалғанған) былғарымен қапталған 22 томдық «Ұлы әдебиет басылымының» 63-ші басылымы болды, әр томы 3,78 долларға сатылды (алғашқы үш том үшін 1 доллар). Федералдық сауда комиссиясы 1972 жылы Crowell Collier компаниясына қарсы «Гарвард классикаларын» сатудағы алдаушы тәжірибелер туралы шағым түсірді. Шағымға жауап ретінде Crowell Collier енді «Гарвард классикаларын» сатпайтынын мәлімдеді.

The idea of the Harvard Classics was presented in speeches by then President Charles W. Eliot of Harvard University. With the help of more than 50 Harvard professors and instructors and the general library of Harvard University and its department libraries, Eliot and Neilson believed that the title "The Harvard Classics" was well deserved. and 1910 and obtained, when necessary, permission to reprint selected works included in one of the 49 volumes. Collier's copyrighted Volume 50 was in 1910, the Lectures on The Harvard Classics in 1914, and Fifteen Minutes a Day The Reading Guide in 1916. P. F. Collier & Son asserts in many early adverstisements of The Harvard Classics that 20,000 sets of The Harvard Classics were first printed to offer a "tremendous savings" to buyers and that these first printings include the word "Eliot" as a watermark on every page. An extremely popular crimson colored silk cloth set similar to the look of the De Luxe Morocco edition began printing in 1914 and was called the Cambridge edition. Variations of the Cambridge edition were printed for over a decade in cloth over hardboards and later (after 1919) in an imitation leather binding material called fabrikoid. In 1919 Collier announced a new binding material for The Harvard Classic sets with the printing of a new set called the Southwark edition (in flexible dark green fabrikoid or imitation leather). The first set of the Southwark edition was printed in July 1919 and given to the Du Pont company. The set carries an inscription "This is the first set of Harvard Classics published by P. F. Collier & Son Company to be bound in DuPont Fabrikoid ". The set was named after the birthplace of one of the founders of Harvard College, John Harvard, who was born in London Borough of Southwark. The set is often referred to as the "Veritas" edition; however, the "Veritas" edition is bound in a dark crimson color promoted by DuPont. The new binding material, called fabrikoid, offered less weight, flexible boards, and bindings that were more durable than the cloth or leather bindings of the early editions. Fabrikoid bindings were used in editions published from the 1920s to 1950's such as the varicolored Gemston edition which has five different colors of bindings and for larger editions with increased font sizes called the (home) Library editions that were marketed as being easier to read. The "Eliot Foundation of Adult Education" set, which appears to have been first printed around 1932 (based on included educational materials dated 1932 and later), is a rare numbered set bound in dark blue pebbled cloth. This set has gold gilt lettering with a profile of Eliot on the spine. The set was the focus of a set of materials for adult education with syllabi, instructions for study, and classroom discussions points. The set has an embossed symbol used in many of the education materials developed by the Eliot Foundation on the front board with Versitas Scientia Humanitas (trans. trust, knowledge, and culture). The number of printings of this rare set is unknown. Later editions (with names such as Gemstone, Deluxe Registered, Veritas, Home Library, and Great Literature editions) were not quite as unique as price points were further lowered to make the Harvard Classics more affordable. These later editions were printed in various sizes and binding materials such as cloth, fabrikoid, bonded leather, and even later in various types of imitation and genuine leather often printed to imitate earlier editions. P. F. Collier & Son printed the 50th edition (that is, different set) of The Harvard Classics in 1956. Owners and prospective buyers of The Harvard Classics editions are often interested in the printing year of a particular edition. As mentioned before, not even the first editions were fully printed in 1909. First editions were printed in 1909 and 1910, and all subsequent editions were printed in 1910 or later. A printer's key could be used to describe the print run, but these were not used in the U. S. until the middle of the twentieth century. Copyright dates for book reprints are unlikely to identify the year of printing excepts for first four editions. For The Harvard Classics series, copyright pages of The Harvard Classics have no information about the printing year (or run) until 1956 when the publisher began including information about the year of the print run. Collier's renewed the copyrights for The Harvard Classics 28 years after filing the first copyrights for The Harvard Classics (as was customary at the time, as it offered some legal advantages) in 1936 and 1937. Coliier's again renewed the copyrights in 1956 and 1959, and several times in the sixties as editions were printed in different page sizes and fonts (resulting is different pagination than described in initial copyright filings) and because some editions were printed and sold with fewer than 50 volumes. In sum, copyright dates of The Harvard Classics editions offer misleading information about the printing date or printing year after the first editions were printed in 1909 and 1910. For example, print runs following the publications of the first editions and until 1937 include copyrights dates of 1909 or 1910 although the printing year could be over 20 years later (or more). Some clues about the printing history can help identify the print run year. For example, the inclusion of the "Lectures" began in 1914. Additionally, the "Editor's Introduction" in volume 50 includes a second "Editor's Introduction" that is dated in 1917. Fabrikoid was first used as binding for The Harvard Classics in 1919. Lastly, the publishing company marketed a larger size of books with the Home Library edition. This set of The Harvard Classics and subsequent editions are 15 percent larger than previous editions. None of these clues allow for an exact printing year, but each can be used to establish that the printing could not have occurred before a certain year, and of course, the printing cannot have occurred before the most recent copyright date. The last edition of The Harvard Classics printed by P. F. Collier & Son (then a subsidiary of Crowell Collier & Macmillan, Inc.) was the 63rd printing in 1970 of a 22 volume called the "Great Literature Edition" in green fibrated (essentially bonded) leather with 22K decor that sold for $3.78 per volume ($1 each for the first three volumes). The Federal Trade Commission filed a complaint in 1972 against Crowell Collier for deceptive selling practices of The Harvard Classics. In a statement responding to the complaint, Crowell Collier stated that it no longer sells The Harvard Classics.

Ұзаққа созылатын табыстар

Адам Кирш 2001 жылы «Гарвард журналында» жазғандай, «Гарвард классикасының толық жинағын бүгінгі күнге дейін жақсы жағдайда табу өте оңай. Кем дегенде біреуі әдетте интернет-аукциондық сайты eBay-де 300 долларға немесе одан да арзанға сатылады, яғни кітабына 6 доллардан – бұл өте тиімді. Елдің шағын қалаларынан және жеке кітапханалардан келген кітаптардың қоры көз жеткізбейтіндей – бұл серияның алғашқы жариялануынан кейін 20 жыл ішінде 350 000 дана сатқан баспагер П. Ф. Коллиердің жетістігіне куәлік етеді».

Элиот пен Нильсон 50 томдық жинақтың ағылшын тіліндегі оқырмандар үшін «әлемдік жазба мұрасының мүмкіндігі шектес толық шығармалары немесе бөліктері» екенін қорытындылады.

Теледидар

The Waltons 2-маусымының 24-бөлімі "Бес футтық сөре", онда ақшасы жоқ сатушы (Гарвард кітаптарын сатушы) Оливияның кітаптар жиынтығына берген авансынмен қызына қуыршақ сатып алады.