Торқақша бездің ісігі: себептері, белгілері және емдеуі
Macular edema
Макулярлы эдема – көздің торлы қабатында сұйықтық жиналуынан туындайтын көру қабілетінің бұзылуы. Диабеттен жиі пайда болады, алдын алу және емдеу жолдары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Макулярлық ісіну көздің макуласында (көз торының сары орталық аймағында) немесе оның астында сұйықтық пен ақуыз жиналып, макуланың қалыңдап, ісінуінен (эдема) пайда болады. Бұл ісіну адамның орталық көруін бұрмалауы мүмкін, себебі макула ең тығыз орналасқан конустарды қамтиды, олар нақты, айқын орталық көруді қамтамасыз етеді, бұл адамға көру аймағының ортасындағы бөлшектерді, пішіндерді және түстерді көруге мүмкіндік береді.
Macular edema occurs when fluid and protein deposits collect on or under the macula of the eye (a yellow central area of the retina) and causes it to thicken and swell (edema). The swelling may distort a person's central vision, because the macula holds tightly packed cones that provide sharp, clear, central vision to enable a person to see detail, form, and color that is directly in the centre of the field of view.
Себеп
Макулярлық эдеманың себептері көп және әртүрлі себептер өзара байланысты болуы мүмкін. Көбінесе ол қант диабетімен байланысты. 2-ші типті созылмалы немесе бақыланбайтын диабет перифериялық қан тамырларына, оның ішінде тор қабығына әсер етеді, нәтижесінде тор қабығына сұйықтық, қан және кейде майлар ағып, ісінуге алып келеді. Жасқа байланысты макулярлық дегенерация макулярлық эдеманы тудыруы мүмкін. Адам жасы ұлғайған сайын макуланың табиғи түрде нашарлауы мүмкін, бұл кейде тор қабығының астына друзендердің жиналуына, ал кейде аномальды қан тамырларының пайда болуына әкеледі. Катарактаны емдеу үшін линзаны алмастыру псевдофакиялық макулярлық эдеманы тудыруы мүмкін. (Псевдофакия – алмастырылған линза) бұл Ирвин-Гасс синдромы деп те аталады. Хирургиялық араласу кейде тор қабығын (және көздің басқа бөліктерін) тітіркендіреді, бұл тор қабығындағы капиллярлардың кеңеюіне және сұйықтықтың тор қабығына ағуына себеп болады. Қазіргі заманғы линза алмастыру техникаларының арқасында бұл жағдай сирек кездеседі. Созылмалы және аралық увеит те себеп болуы мүмкін. Тор қабығындағы венаның бітелуі басқа тор қабығы веналарының кеңеюіне алып келеді, бұл олардың тор қабығының астына немесе ішіне сұйықтық ағуына себеп болуы мүмкін. Бұл бітелудің себептері атеросклероз, жоғары қан қысымы және глаукома болуы мүмкін. Көптеген дәрілер тор қабықта өзгерістерге алып келуі мүмкін, бұл макулярлық эдемаға әкелуі мүмкін. Әрбір дәрінің әсері әртүрлі, ал кейбір дәрілердің себептік рөлі аз. Тор қабығына әсер ететін негізгі дәрілер: латанопрост, эпинефрин, розиглитазон, тимолол және тиазолидиндиондар және т.б. Макулярлық эдемамен байланысты бірнеше туа біткен аурулар белгілі, мысалы, пигменттік ретинит және ретиносхизис.
The causes of macular edema are numerous and different causes may be inter related. It is commonly associated with diabetes. Chronic or uncontrolled diabetes type 2 can affect peripheral blood vessels including those of the retina which may leak fluid, blood and occasionally fats into the retina causing it to swell. Age related macular degeneration may cause macular edema. As individuals age there may be a natural deterioration in the macula which can lead to the depositing of drusen under the retina sometimes with the formation of abnormal blood vessels. Replacement of the lens as treatment for cataract can cause pseudophakic macular edema. (‘pseudophakia’ means ‘replacement lens’) also known as Irvine Gass syndrome The surgery involved sometimes irritates the retina (and other parts of the eye) causing the capillaries in the retina to dilate and leak fluid into the retina. Less common today with modern lens replacement techniques. Chronic uveitis and intermediate uveitis can be a cause. Blockage of a vein in the retina can cause engorgement of the other retinal veins causing them to leak fluid under or into the retina. The blockage may be caused, among other things, by atherosclerosis, high blood pressure and glaucoma. A number of drugs can cause changes in the retina that can lead to macular edema. The effect of each drug is variable and some drugs have a lesser role in causation. The principal medication known to affect the retina are: latanoprost, epinephrine, rosiglitazone, timolol and thiazolidinediones among others. A few congenital diseases are known to be associated with macular edema for example retinitis pigmentosa and retinoschisis.
Емдеу
Макулярлық едем кейде катаракта операциясынан кейін бірнеше күн немесе апта (кейде одан да ұзақ) бойы пайда болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдайлардың көпшілігін НҚҚҚ (стероид емес қабынуға қарсы препараттар) немесе кортизонды көз тамшыларымен сәтті емдеуге болады. Стеридтік емес қабынуға қарсы препараттарды профилактикалық қолдану макулярлық едем қаупін белгілі бір деңгейде төмендетуі мүмкін екені хабарланды. Емдеуге қиын жағдайларда жергілікті стероидтерді жиі қолдану тиімді. Диабеттік макулярлық едемді лазерлік фотокоагуляция арқылы емдеуге болады, бұл көру қабілетінің жоғалту ықтималдығын азайтады. 2010 жылы АҚШ-тың FDA (Ақпараттық тағайындамалар басқармасы) макулярлық едем үшін Lucentis интравитреалды инъекцияларын қолдануға рұқсат берді. Alimera Sciences әзірлеген, созылмалы босатылатын интравитреалды имплант – Iluvien Австрияда, Португалияда және Ұлыбританияда қолда бар емдеуге жеткіліксіз жауап беретін созылмалы диабетикалық макулярлық едеммен (ДМЕ) байланысты көру қабілетінің нашарлауын емдеу үшін мақұлданды. Еуроодақ елдерінен қосымша мақұлдаулар күтілуде. 2013 жылы Ұлыбританиядағы Денсаулық сақтау және медициналық көмек институты (National Institute for Health and Care Excellence) қант диабеті және/немесе торлы қанайналымның бұзылуынан туындаған макулярлық едемді емдеу үшін Lucentis препаратын интравитреалды инъекция арқылы мақұлдады. 2014 жылдың 29 шілдесінде Regeneron Pharmaceuticals Inc. компаниясы шығарған Eylea (aflibercept) интравитреалды инъекциясы АҚШ-та ДМЕ-ні емдеу үшін мақұлданды.
Macular edema sometimes occurs for a few days or weeks (sometimes even much longer) after cataract surgery, but most such cases can be successfully treated with NSAID or cortisone eye drops. Prophylactic use of Nonsteroidal anti inflammatory drugs has been reported to reduce the risk of macular edema to some extent. Higher frequency use of topical steroids provides benefit in difficult to treat cases. Diabetic macular edema may be treated with laser photocoagulation, reducing the chance of vision loss. In 2010, the US FDA approved the use of Lucentis intravitreal injections for macular edema. Iluvien, a sustained release intravitreal implant developed by Alimera Sciences, has been approved in Austria, Portugal and the U. K. for the treatment of vision impairment associated with chronic diabetic macular edema (DME) considered insufficiently responsive to available therapies. Additional EU country approvals are anticipated. In 2013 Lucentis by intravitreal injection was approved by the National Institute for Health and Care Excellence in the UK for the treatment of macular edema caused by diabetes and/or retinal vein occlusion. On July 29, 2014, Eylea (aflibercept), an intravitreal injection produced by Regeneron Pharmaceuticals Inc., was approved to treat DME in the United States.
Зерттеу
2005 жылы стероидтар ретиналық қан тамырларының бұзылуына байланысты макулярлық ісіктерді емдеу үшін, CRVO және BRVO сияқты жағдайларда зерттелді. 2014 жылғы Кокрайн жүйелі шолуы CRVO салдарынан пайда болған макулярлық ісігі бар пациенттерде екі анти-VEGF емдеу – ранибизумаб және пегаптанибтің тиімділігін қарастырды. Екі емдеу тобының қатысушылары алты ай ішінде макулярлық ісік симптомдарының азайғанын көрсетті. Бір сынақ нәтижесінде триамцинолон ацетонидімен емделген пациенттерде көру өткірлігі бақылау тобына қарағанда айтарлықтай жақсарды, бірақ бақылау тобының көп бөлігі үшін нәтижелер туралы деректер жетіспеді. Екінші сынақ дексаметазон имплантаттарымен емделген пациенттерде көру өткірлігі бақылау тобымен салыстырғанда жақсармағанын көрсетті. Көзге интравитреалды инъекциялар арқылы стероидтар енгізу және имплантациялау, созылмалы немесе емдеуге жатпайтын диабетикалық макулярлық ісігі бар адамдарда көру қабілетінің шамалы жақсаруына әкелуі мүмкін. Анти-VEGF және интравитреалды стероидтарды біріктірудің жеке емдеуге қарағанда қосымша пайдасы жоқ екенін көрсететін жеткілікті дәлелдер бар. Ісікқа қарсы факторлар увеитке байланысты макулярлық ісіктерді емдеу үшін ұсынылған, бірақ 2018 жылы жарияланған Кокрайн шолуында тиісті рандомизацияланған бақыланатын сынақтар табылған жоқ.
In 2005, steroids were investigated for the treatment of macular edema due to retinal blood vessel blockage such as CRVO and BRVO. A 2014 Cochrane Systematic Review studied the effectiveness of two anti VEGF treatments, ranibizumab and pegaptanib, on patients with macular edema caused by CRVO. Participants on both treatment groups showed a reduction in macular edema symptoms over six months. The results from one trial showed that patients treated with triamcinolone acetonide were significantly more likely to show improvements in visual acuity than those in the control group, though outcome data was missing for a large proportion of the control group. The second trial showed that patients treated with dexamethasone implants did not show improvements in visual acuity, compared to patients in the control group. Intravitreal injections and implantation of steroids inside the eye may result in a small improvement of vision for people with chronic or refractory diabetic macular edema. There is low certainty evidence that there does not appear to be any additional benefit of combining anti VEGF and intravitreal steroids when compared to either treatment alone. Anti‐tumour necrosis factor agents have been proposed as a treatment for macular oedema due to uveitis but a Cochrane Review published in 2018 found no relevant randomised controlled trials.