Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1953 жылы Дмитрий Шостаковичтің шығарған 10-шы симфониясы, Ми минорындағы, Op. 93, 1953 жылдың 17 желтоқсанында Евгений Мравинский басқаруымен Ленинград филармониясы оркестрінде тұңғыш рет орындалды. Ол қашан жазылғаны нақты белгісіз. Композитордың өзінің айтуынша, симфония 1953 жылдың шілдесі мен қазаны аралығында жазылған, алайда Татьяна Николаева оның 1951 жылы аяқталғанын хабарлады. Ал кейбір материалдардың эскиздері 1946 жылға дейін барады.
1953 symphony by Dmitri Shostakovich
The Symphony No. 10 in E minor, Op. 93, by Dmitri Shostakovich was premiered by the Leningrad Philharmonic Orchestra under Yevgeny Mravinsky on 17 December 1953. It is not clear when it was written. According to the composer, the symphony was composed between July and October 1953, but Tatiana Nikolayeva stated that it was completed in 1951. Sketches for some of the material date from 1946.
Аспаптар
Симфония үш флейтаға (бірінші флейта B аяқшасымен, екінші және үшінші флейталар пикколоны екі есе қоса), үш гобой (үшіншісі – ағылшын гобойы), үш кларнет (үшіншісі – E♭ кларнеті), үш фагот (үшіншісі – контрафагот), төрт валторна, үш труба, үш тромбон, туба, литавра, бас барабан, малый барабан, триангель, тарелкалар, тамбурин, там-там, ксилофон және скрипкалар тобына жазылған.
The symphony is scored for three flutes (first flute with B foot extension, second and third flutes doubling piccolo), three oboes (third doubling cor anglais), three clarinets (third doubling E flat clarinet), three bassoons (third doubling contrabassoon), four horns, three trumpets, three trombones, tuba, timpani, bass drum, snare drum, triangle, cymbals, tambourine, tam tam, xylophone, and strings.
I. Орташа
Бірінші және ең ұзақ бөлім – дөңгелектелген соната формасындағы баяу бөлім. Бесінші симфониясындағыдай, Шостакович Пушкиннің өлеңдеріне жасаған әндерінің бірінен үзінді келтіреді: бірінші бөлімде, 91-ші Op. екінші әнінен: Бас және фортепианоға арналған Пушкиннің төрт монологы (1952), "Менің атымда не бар?". Бұл жеке сәйкестік тақырыбы үшінші және төртінші бөлімдерде қайта көтеріледі.
The first and longest movement is a slow movement in rough sonata form. As in his Fifth Symphony, Shostakovich quotes from one of his settings of Pushkin: in the first movement, from the second of his Op. 91: Four Monologues on Verses by Pushkin for bass and piano (1952), entitled "What is in My Name?". This theme of personal identity is picked up again in the third and fourth movements.
II. Аллегро
Екінші бөлім – қысқа және күшті шекерцо, синкопацияланған ырғақтармен және жартылай кваверлерден (он алтыншы ноталар) тұратын бөлімдерден құралған. "Куәлік" кітабында былай делінген:
The second movement is a short and loud scherzo with syncopated rhythms and semiquaver (sixteenth note) passages. The book Testimony said:
"Мен келесі симфониямда, оныншы симфонияда Сталинді бейнеледім. Оны Сталиннің қайтысынан кейін жаздым, бірақ симфония не туралы екенін әлі ешкім білген жоқ. Бұл – Сталин және сталиндік жылдар туралы. Екінші бөлігі, шекерцо, шамамен айтқанда, Сталиннің музыкалық портреті. Әрине, онда тағы да көптеген нәрселер бар, бірақ бұл – негізгі ой." Шостаковичтің өмірбаяуын жазған Лорел Фэй: "Мен мұндай нақты мақсаттың симфония жазылған және тұңғыш рет орындалған кезде ойластырылғанына немесе қабылданып түсінілгеніне ешқандай дәлел таппадым." Музыкатанушы Ричард Тарускин бұл пікірді "бұрын Россияда да, Батыста да ешкім күмәнданбаған күмәнді ашылу" деп атады. Элизабет Уилсон қосты: "Оныншы симфония көбінесе композитордың соңғы сталиндік дәуірге жасаған түсіндірмесі ретінде қарастырылады. Бірақ Шостаковичтің өнерінде жиі болатындай, сыртқы оқиғаларды баяндау оның ең терең сезімдерінің жеке әлеміне қайшы келеді."
I did depict Stalin in my next symphony, the Tenth. I wrote it right after Stalin's death and no one has yet guessed what the symphony is about. It's about Stalin and the Stalin years. The second part, the scherzo, is a musical portrait of Stalin, roughly speaking. Of course, there are many other things in it, but that's the basis. Shostakovich biographer Laurel Fay wrote, "I have found no corroboration that such a specific program was either intended or perceived at the time of composition and first performance." Musicologist Richard Taruskin called the proposition a "dubious revelation, which no one had previously suspected either in Russia or in the West". Elizabeth Wilson adds: "The Tenth Symphony is often read as the composer’s commentary on the recent Stalinist era. But as so often in Shostakovich’s art, the exposition of external events is counter opposed to the private world of his innermost feelings."
IV. Анданте, Алегро
Төртінші және соңғы бөлімде баяу "Анданте" кіріспесі кенеттен "Алегроға" өтеді, онда DSCH тақырыбы тағы да қолданылады. Кода E мажорға өтуді қамтамасыз етеді, ал соңғы тактерде бірнеше аспап E-ден келесі E-ге сырғанап өтеді.
In the fourth and final movement, a slow "Andante" introduction segues abruptly into an "Allegro" wherein the DSCH theme is employed again. The coda effects a transition to E Major and, at in the final measures, several instruments glissando from an E to the next E.
DSCH мотиві 10-шы симфонияның бірінші бөлімінде алдын ала сезіледі: Симфонияның 7-ші тақтысында скрипкалар, виолалармен бірге, 5 такт бойы D нотасын орындайды, содан кейін тікелей E нотасы келеді; 29-шы репетициялық белгіге дейін 9 такт бұрын скрипкалар мотивті кері ретпен орындайды – D C H S (немесе D C B E). Мотивтің симфонияның барлық бөлімінде дұрыс ретпен естілуінің алғашқы реті 3-ші бөлімде, бастапқы мелодиядағы қысқа каноннан кейін, 104-ші репетициялық белгіден кейінгі 5-ші тақтының 3-ші үлесінен басталады (сурет. 11), онда оны пикколо, 1-ші флейта және 1-ші гобой бірлесіп орындайды (үш октава диапазонда).
The DSCH motif is anticipated throughout the first movement of the 10th Symphony: In the 7th bar of the start of the symphony the violins doubled by the violas play a D for 5 bars which is then directly followed by an E; 9 bars before rehearsal mark 29 the violins play the motif in an inverted order D C H S (or D C B E). The first time the motif is heard in its correct order in the whole symphony is in the 3rd movement, right after a short canon on the beginning melody starting from the 3rd beat of the 5th bar after rehearsal mark 104 (Fig. 11) where it is played in unison by the piccolo, the 1st flute and the 1st oboe (compassing a range of three octaves).