Кіріспе

Американдық джаз дауылпаңы мен перкуссияшы (1941–2021)

Милфорд Грейвс (20 тамыз 1941 – 12 ақпан 2021) – американдық джаз дауылпаңы, перкуссияшы, зейнеткер профессор, зерттеуші/өнертапқыш, бейнелеуші/мүсінші, бағбан/дәрігер және жартылай жекпе-жек шебері. Грейвс 1960 жылдары Пол Блей, Альберт Айлер және Нью-Йорк Арт Квартетімен бірлескен алғашқы авангардтық еңбектерімен ерекшеленеді және перкуссияны уақытты санау қызметінен босатып, еркін джаздың негізін салушысы саналады. Композитор және саксофоншы Джон Зорн Грейвсті «20 ғасырдың шаманы» деп атады.

Ерте өмір

Грейвс 1941 жылғы 20 тамызда Нью-Йорк қаласының Куинс ауданындағы Ямайкада дүниеге келген. Ол үш жасында барабан ойнауды бастады, ал сегіз жасында конгамен танысты. Оның тобы, Милфорд Грейвс Латино Квинтеті, саксофоншы Пит Йеллин, пианист Чик Кореа, бассист Лизл Аткинсон және конгашы Билл Фичтен тұрды.

Мансап

1962 жылы Грейвс Элвин Джонспен бірге Джон Колтрейн квартетімен орындады, оның барабан тартуы күшті әсер қалдырды. Келесі жылы Грейвс пианист Хал Галперден стандартты барабан жинағын сатып алып, оны үнемі қолдана бастады. 1964 жылы Нью-Йоркке сапары кезінде Логан Грейвсті тромбоншы Розуэлл Радд пен саксофонист Джон Тчикаймен таныстырды. Грейвс «олармен жарты сағат ойнағаннан кейін, Рудд пен Тчикайды таң қалдырды, олар оны Нью-Йорк өнер квартетіне қосылуға шақырды». Тчикай сондай-ақ Нью-Йорк арт квартетінің бас гитарисі Дон Мурдың «бұл перкуссия шеберінен соншалықты қорқып, бұл шындық емес немесе мүмкін емес деп шешті, сондықтан бізбен ойнаудан бас тартты» деп мәлімдеді. Сол жылы Грейвс Билл Диксон ұйымдастырған «Джаздағы қазан төңкерісіне» қатысып, Нью-Йорк арт квартетінің дебюттік альбомына, Джузеппи Логанның дебюттік альбомына, сонымен қатар пианист Дон Пуллен мен басист Эдди Гомеске, Пол Блейдің «Barrage» альбомына, Монтего Джоның «Arriba! Con Montego Joe» (онда Чик Кореа және Гомес те орындады) және Джаз Композиторлар оркестрінің «Communication» альбомына қатысты. Грейвс сонымен қатар Альберт Айлер триосымен қысқа уақыт ойнады, онда басист Гэри Пикок және барабаншы Санни Мюррей екінші барабаншы ретінде қатысты. Бұл музыканттардың үйлесімі Джон Колтрейнге келесі жылы екінші барабаншы ретінде Рашид Алиді қосуға түрткі болды. 1965 жылы Грейвс өзінің көкжиегін кеңейтуді жалғастырды, Васанта Сингхпен табланы зерттеді және Мириам Макебамен «Makeba Sings!» альбомын жазды. Ол сондай-ақ барабаншы Сонни Морган қатысқан «Percussion Ensemble» атты перкуссиялық альбомды жазды. Вал Вилмер жазғандай, бұл жазба «қазіргі күнге дейін ең керемет ойластырылған және орындалған перкуссиялық альбом болып табылады». Сол жылы Грейвс Нью-Йорк арт квартетінің «Mohawk» атты екінші альбомына, Монтего Джоның «Wild & Warm» атты екінші альбомына, Лоуэлл Дэвидсонның жалғыз шығарылымына және Джузеппи Логанмен екінші альбомына жазды. Грейвс пен Пуллен көп ұзамай дуэт құрды, ал 1966 жылы олар Йель университетінде және Ньюпорт джаз фестивалінде концерттік орындауларын жазды және шығарды (Бұл орындаулардың жазбалары 2004 жылы «Holy Ghost» жинағында жарық көрді). Кейін сол жылы топ «Love Cry» альбомын жазды. Грейвс Айлер тобынан «Impulse!» компаниясы Айлерді коммерциялық бағытта итеруді бастағанда кетіп қалды. Грейвс 1960 жылдардың соңында Сонни Шаррокпен «Black Woman» альбомын жазды және «Диалог барабандары» атты концерттер сериясында Эндрю Сирилл және Рашид Али барабаншыларымен ойнай бастады. Грейвс пен Сирилл 1974 жылы Алисіз «Диалог барабандары» атты альбомды жазды және шығарды. Осы уақыт ішінде Грейвс медициналық техник болу үшін оқыды және ветеринар дәрігерінің зертханасын басқарды. 1977 жылы Грейвс өзінің атымен екі альбом шығарды: «Bäbi» - Артур Дойл мен Хью Гловердің қатысуымен, және «Meditation Among Us» - Каору Абэ, Тошинори Кондо, Мототеру Такаги және Тосиюки Цучиториден тұратын жапондық джаз квартетімен. 1980 жылдардың басында Грейвс биші Мин Танакамен жұмыс істей бастады.

Кейін

Келесі жылдары Грейвс Сирилл, Кенни Кларк және Фамоду Дон Мойемен квартет құрамында гастрольде болып, жазбалар жасады, Дэвид Мюрреймен дуэт альбомын жазды және Нью-Йорк арт квартетімен бірге олардың 35 жылдығын тойлау үшін өнер көрсетті. Ол сондай-ақ екі жеке альбом – Grand Unification (1998) және Stories (2000) жазды, сондай-ақ Джон Зорн, Энтони Брэкстон, Уильям Паркер және Билл Ласвеллмен бірге альбомдар шығарды. 2008 және 2012 жылдары Грейвс Лу Ридпен бірге сахнада болды. Сонымен қатар, Грейвстің бұрынғы студенті Джейк Мегински мен Нил Клоака Янг режиссерлік еткен "Милфорд Грейвс – толық мантис" атты деректі фильм жарық көрді. 2019 жылы Грейвс пианист Джейсон Моранмен дуэтте орындады. Alice in Chains вокалисі Уильям ДюВолл Грейвс туралы "Ежелгіден болашаққа: Милфорд Грейвстің даналығы" атты деректі фильм түсірді. Алайда, фильм 2013 жылдан бері пост-өндірісте және 2020 жылға дейін жарық көрген жоқ. 2022 жылы Black Editions Group өздерінің Black Editions Archive басылымы Грейвстің бұрын естілмеген жазбаларын шығаруға бағытталғанын хабарлады.

Ауру және өлім

Грейвске 2018 жылы амилоидтық кардиомиопатия диагнозы қойылды, сонымен қатар оған жарты жылдай өмір қалғаны айтылды. Ол 2021 жылдың 12 ақпанында қайтыс болды. Марқұм 79 жаста болды және қайтыс болғанға дейін жүрек жеткіліксіздігінен (конгрессивтік жүрек жеткіліксіздігінен) зардап шекті.

Музыкалық стиль

Грейвс, Санни Мюррей және Рашид Алимен бірге барабанды дәстүрлі уақытты сақтау рөлінен босатып, "жаз бен цимбалдың цинг-а-дингінен тыс музыка тұжырымын" дамытқан алғашқы джаз музыканттарының бірі болды. Вал Вилмер Грейвсті таңғажайып техникасы бар перкуссионист ретінде сипаттады. Грейвс барабанды таңғажайып жылдамдықпен ойнап, әр бетке екі қолмен жылдам соққылар түсірді. Әрбір соққы нақты анықталған, дәстүрлі мағынадағы дөңгелектер болмады; баса назар нақтылыққа аударылды. Ол цимбалдары мен басқа барабаншы гонг немесе басқа барабанды қолданатындай қолданды. NYAQ тобында Грейвстің кіші барабаны әдеттегідей жоғары реттелген, бірақ оның том-томдары әдеттегіден тереңірек дыбыс шығарды. Алпысыншы жылдардың соңында ол кіші барабанды толығымен алып тастады, ал үш том-томы бүгінгі рок-музыкадағыдай еркін реттелді. Грейвс, дыбысты сіңіретін қабілетіне байланысты, төменгі басын алып тастаған алғашқы американдық барабаншы болды. Джон Свед Грейвстің "стандартты барабан құрылымын қолданбағанын, кейде бас барабанды таяқпен соққылайтынын немесе педальді қолданбай, аяғымен тепкілейтінін, ал тұзақты әлі де жапырақтары бар ағаш бұтағымен ойнағанын" жазды. Грейвс "көптеген барабаншылар ырғақты ойнауға тым көп көңіл бөледі, ал нақты дыбысқа жеткіліксіз" деп санайды және "барабаншылар үшін нақты мембрананы зерттеу, терінің әр бөлігінде ойнау арқылы әртүрлі дыбыстарды немесе әртүрлі сезімді табу маңызды" дейді. Ол "егер сіз теріңізді қалай басқаруды білсеңіз, сіз шашыраңқы дыбысты, слайдтарды, портманто стилін, тұрақты тонды жасай аласыз. Таяқтың еркін соққысын жібермей, оны өшіріп, оған жылжыта аласыз. Бұл үлкен физикалық күш-жігерді талап етеді". Грейвс Акаш Митталға: "Мен ойнағанда, тек тік соққылар жасамаймын. Мен тек ба-боп емеспін. Менің ісім - қозғалу, теріге тию, импульс пен орынды бір уақытта білу". Пол Бервеллмен сұхбаттасқанда Грейвс: "Мен барабан терісін суға теңеймін. Музыкант ретінде сіз өзіңізді ғаламдағы ең сезімтал нәрселермен: эмоциямен, жиілікпен, өмірмен, өмірлік күшпен айналысасыз. Біз өмірдегі ең нәзік нәрселердің бірімен айналысамыз. Дыбыстар – осыдан тұрады!" Грейвс барабаншының рөліне қатысты пікірлерін де ашық білдірді: "Мен бір жігіттің қалай отырып, негізгі ырғақты үнемі ойнайтынын түсінбедім. Африкалық барабанда барабан ең алдымен тұрады. Барабаншы үшін уақытты сақтау? Мен "жоқ" дедім". Кристоф Кокс Artforum журналында: "Грейвс өнер мен ғылымды, дәстүрлі емдеу әдістерін, кардиология мен дің жасушаларын зерттеудің шекараларын байланыстыратын үлкен, көп салалы жобаға бел буды" деп жазды. (Грейвстің айтуынша, Яра йоруба тілінде "шапшаңдық" деген мағынаны білдіреді.) Грейвс Яраның кейбір аспектілері жекпе-жек өнерінің тарихын зерттеуден туындағанын, оның табиғаттағы тамырларына жеткізгенін айтты: "Жауынгерлік өнер дегеніміз не? Кунг-фу деген не? Ол қайдан шықты? Мен қытайдың күресу өнері туралы кітаптарды, осы өнердің тарихын оқыдым. Көптеген кезде мен осы айтылған ұлы шебер туралы оқыдым. Ол тауларда медитация жасап, мынаны көрді, мынаны көрді. Мен де солай істей аламын деп ойладым. Мен табиғатқа барып, сол жерде жаттығу жасадым. Мен намаз оқып жүрген құсбаққа бардым. Бұл табиғатпен араласуға байланысты". Ол "жүрек ритмінің бұзылыстары мен африкалық кубалық барабан ойнау үлгілерінің ұқсастығына таң қалды. Жүрек соғуының жай ғана "да-дум" дыбысынан басқа, ол полиритмикалық пульсацияларды, соғуының арасындағы өзгермелі ұзақтықты және жиіліктердің бүкіл спектрін естіді. Мұның бәрі оның нағыз ырғақтың метрономдық емес екеніне және ырғақтың ұзақтығынан гөрі тоны маңызды екеніне деген сенімін нығайтты". Сондай-ақ, "Эмбрионикалық емес дің жасушаларын дайындау әдісі мен құрылғысы" деген патент алынған. Гарвард медицина мектебінде сабақ беретін, Бостон балалар ауруханасының дәрігері доктор Барух Краусс Грейвспен бірге иглотерапияны зерттеген және оның зерттеулерін қадағалаған, Грейвсті "қазіргі Ренессанс адамының қандай көрінетінін" деп сипаттады. "Ол дәрігерлердің қолынан келмейтін нәрсені жасайды, өйткені ол оған музыкант ретінде қарайды". Грейвс тұрақты ырғақтың "табиғи емес екенін" айтты. "Сіз табиғаттың барлық ережелеріне қарсы шығуға, метрономды қолдануға, табиғаттың ырғақтары мен тербелістерін сезуге деген шынайы қабілетіңізді тежеуге тиіссіз. Бұл тыныс алу мен сыртқы тыныс алудың әрқашан бірдей болуын білдіреді, өйткені тыныс алғанда сіздің минут сайынғы соққыларыңыз артады. Егер сіз тыныс шығарсаңыз, олар төмендейді. Ешкім солай тыныс алмайды. Тыныс өзгереді, сондықтан жүрек ритмінде осындай темп болмайды. Ол әрқашан өзгереді". Кейін ол музыка мен жауынгерлік өнерге деген қызығушылығын байланыстыратын мүсіндерді көрсетті, былай деп жазды: "Мен мүсінді оқыту құралы ретінде ойлап жүрмін. Мен жиі еститін бір сөз бар: "мүсін - мұздатылған музыка". Мен қозғалысы бар нәрсені қалаймын. Мен статикалық емес элементтерді қосамын, мысалы, түрлендіргіштер. Мен сондай-ақ мүсінді түсіну үшін музыкадағы жылдардағы тәжірибемді және жауынгерлік өнердегі оқуымды пайдаланамын. Мен бұрын жасаған қозғалыстар болды, олар өте тыныш болды, мысалы, айкидо немесе тай-чиден. Өте баяу, өте баяу, содан кейін кенеттен сіз осы жарылыс, пассивті агрессивті энергияны шығарасыз. Мен оны мүсінге қалай қоюға болатынын ойладым. Мен жарылысты кейбір беймәлім элементтерді біріктіру арқылы және қарама-қайшылықтарды тудыру арқылы жасауға болатынын ойладым. Егер адам оған қараса, ол олардың ішіндегі психологиялық қозғалысты тудырар еді".