Кіріспе
Оңтүстік Кореяның Сеул қаласындағы ескі оңтүстік қақпасы, Намдэмун, ресми түрде Сунъемүн деп аталады. Бұл қақпа Сеул қаласының бекініс қабырғаларындағы сегіз қақпаның бірі. Жосон әулеті кезінде қаланың оңтүстік шекарасын құраған, бірақ қала содан бері бұл шекарадан әлдеқайда кеңейді. Ол Сеул станциясы мен Сеул алаңы арасындағы Чунгу ауданында орналасқан, ал қақпаның жанында тәулік бойы жұмыс істейтін тарихи Намдэмун базары бар. 14 ғасырға дейін салынған қақпа – тарихи пагода стиліндегі есік және Оңтүстік Кореяның бірінші ұлттық қазынасы болып саналады. Бұл қақпа бір кезде Сеул қаласының қабырғалары арқылы өтетін үш маңызды есіктің бірі болған, олар таспен қоршалған және биіктігіне дейін жеткен. Ол алғаш рет Жосон патшасы Тэчжоның билігінің соңғы жылы, 1398 жылы салынды, ал 1447 жылы қайта жаңартылды. 2008 жылы қақпаның үстіндегі ағаш пагода өрт сөндірушілердің іс-қимылынан зардап шекті. Есікті қалпына келтіру жұмыстары 2010 жылдың ақпанында басталды және 2013 жылдың 29 сәуірінде аяқталды. Қақпа 2013 жылдың 4 мамырында қайта ашылды.
the South Korean gate known as Namdaemun
Namdaemun , officially known as the Sungnyemun , is one of the Eight Gates in the Fortress Wall of Seoul, South Korea. The gate formed the original southern boundary of the city during the Joseon dynasty, although the city has since significantly outgrown this boundary. It is located in Jung gu between Seoul Station and Seoul Plaza, with the historic 24 hour Namdaemun Market next to the gate. The gate, dating back to the 14th century, is a historic pagoda style gateway, and is designated as the first National Treasure of South Korea. It was once one of the three major gateways through Seoul's city walls which had a stone circuit of and stood up to high. It was first built in the last year of King Taejo of Joseon's reign in 1398, and rebuilt in 1447. In 2008, the wooden pagoda atop the gate was severely damaged by arson. Restoration work on the gateway started in February 2010 and was completed on 29 April 2013. The gate was reopened on 4 May 2013.
Атауы
Оңтүстік Корея үкіметі, ағаш құрылымдағы ханчада жазылғандай, бұл ескерткішті ресми түрде Сунньемун деп атайды, бірақ ол Жосон кезеңінен бері көбінесе Намдэмун деп белгілі. Кореяда кең таралған сенім бойынша, "Намдэмун" атауы жапон отарлау кезеңінде күштеп таңылған, демек оны қолдану дұрыс емес. Дегенмен, Жосон әулетінің жылнамалары Сеулдің сегіз қақпасын олардың бағыттары бойынша атау жапондықтар келгенге дейін қолданыста болғандығын көрсетеді. Басқа қақпалардан өзгеше, Сунньемунның тақтасындағы аты тік жазылған. Жосон әулетінің бірінші патшасы И Сонггье (1335-1408 жылдары билеген), астананы салғанда, Сеулдегі Гванаксан тауы фен-шуй қағидалары бойынша от сияқты болғандықтан, оттың Гёнбокгун сарайына және астанаға жетеді деп сенген. Сунньемунның аты "от" дегенді білдіреді, ол Бес элементтің үйлесімділігінен туындаған, ал тік жазылғанда қытайша "от" белгісі қорғаныш сияқты көрінеді. Бұл Тайжонның (1367–1422) тұңғыш ұлы Янньеонгдаэгунның (1394–1462) танымал жазуы.
2008 жылғы өрттен бұрын
2008 жылғы өртке дейін Намдаэмун Сеулдегі ең көне ағаш құрылыс болды. Ағаш пен тастан салынған, екі қабатты, пагода тәрізді черепицамен жабылған қала қақпасы 1398 жылы аяқталды және бастапқыда шетелдік елшілерді қарсы алу, елордаға кіруді бақылау және аймақтан көп бұрын кетіп қалған Сибір жолбарыстарын ұстау үшін пайдаланылды. Құрылысы 1395 жылы Жосеон патшасы Тэхоның билігінің төртінші жылы басталды және 1398 жылы аяқталды. Құрылыс 1447 жылы, Ұлы Седжон патшаның билігінің 29-шы жылында қайта салынды және содан бері бірнеше рет жаңартылды. 20-шы ғасырдың басында Сеулді қоршаған қала қабырғалары көлік жүйесін тиімді ету үшін бұзылды. Жапонияның тәж мұрагер ханзадасының Сеулге келгені Намдаэмун маңындағы қабырғаларды бұзуға себеп болды, себебі ханзаданың қақпа арқылы өтуіне лайық емес деп есептелді. Қақпа 1907 жылы билік жақын жерде электр трамвайы салғаннан кейін көпшілікке жабылды. 1938 жылы Намдаэмун Кореяның №1 қазынасы деп жарияланды, Кореяның генерал-губернаторының жарлығымен. Корей соғысы кезінде Намдаэмун көп зақымданып, 1961 жылы соңғы толық жөндеуден өтті, ал аяқталу рәсімі 1963 жылдың 14 мамырында өтті. 1962 жылдың 20 желтоқсанында "Ұлттық қазына №1" мәртебесі берілді. Қақпа 2005 жылы қайта жаңартылды, қақпаның айналасына газон салынып, 2006 жылдың 3 наурызында көпшілыққа қайта ашылды. Қалпына келтіру жұмыстары кезінде құрылысқа зиян келтіруі мүмкін кез келген төтенше жағдайларға қарсы шара ретінде қақпаның 182 беттік жобасы жасалды. Үш жылдан кейін, мұндай төтенше жағдай туды.
2008 жылғы өрт
2008 жылдың 10 ақпанында сағат 20:50 шамасында Намдаэмун қақпасының үстіңгі бөлігіндегі ағаш құрылыста өрт шығып, ол құрылысқа ауыр зақым келтірді. Түннің ортасынан кейін өрт қайтадан бақылаудан шығып, 360-тан астам өрт сөндірушінің күш-жігеріне қарамастан, құрылысты толығымен жойды. Көптеген куәгерлер өрт шығуға аз уақыт бұрын күдікті адамды көргендерін айтты, ал өрт басталған деген жерден екі бір рет қолданылатын жаққыш табылды. 69 жастағы Чхэ Чон Ги есімді ер адам өрт қоюға қатысы бар деген күдікпен ұсталды және кейіннен қылмысын мойындады. Полиция капитаны Чхэнің құрылыстың еденіне бояу сұйытқышын себіп, содан кейін өрт қойғанын мәлімдеді. Полиция мәлімдегендей, Чхэ құрылыс компанияларына сатқан жері үшін толық төлем алмағанына ашуланған.
Қалпына келтіру
Оңтүстік Кореяның Мәдени мұра басқармасы тарихи қақпаны қайта құру және қалпына келтіру үшін шамамен 20 миллиард вон (шамамен 14 миллион доллар) тұратын үш жылдық жобаны бастайтынын мәлімдеді, бұл Оңтүстік Кореядағы ең қымбат қалпына келтіру жобасы болды. Президент Ли Мён Бак құрылысты қалпына келтіруді қаржыландыру үшін жеке қайырымдылық науқанын ұйымдастыруды ұсынды. 2010 жылдың қаңтарына дейін павильон қақпасының 70 пайызы, бірінші қабатының және бекініс қабырғасының 80 пайызы аяқталды. Ағаштан екінші қабат салынғаннан кейін, 22 000 шатыр плиткасы Түстік Чунчхоң провинциясының Буйо қаласындағы дәстүрлі пеште жасалып, сәуір айында шатыр жұмыстары басталды. Қабырға мен негізгі қаңқаны сәуір және мамыр айларында аяқтау жоспарланған. Бағаналар мен күмбездер тегіс әшекейленді, ою-өрнектер мен түстер 1963 жылғы ірі жөндеуде қолданылғандарына негізделген, ол ерте Чосон дәуіріндегі түпнұсқаға ең жақын болды. 2013 жылдың қаңтарында ресми өкілдер қақпаның қалпына келтіру жұмысы 2013 жылдың мамыр айында аяқталады деп болжады. Сеулдегі қолайсыз ауа райы салдарынан құрылыс төрт айға кешіктірілді. 2013 жылдың 17 ақпанында қақпаның 96 пайызы аяқталды және барлық болаттан жасалған бағаналы мұражай алынып тасталды. 2013 жылдың 29 сәуірінде қалпына келтіру жұмысы аяқталды, ал ресми ашылу 2013 жылдың 4 мамырына, Балалар күніне бір күн бұрын жоспарланды. Бес жылдық қалпына келтіруден кейін ол 2013 жылдың 5 мамырында ресми түрде қайта ашылды. Қалпына келтіру аяқталғаннан кейін алты ай өткен соң бояу қабығынан жарылып, ағаш жарыла бастады. Президент Пак Кын Хе осы мәселені тергеуді бұйырды.