Кіріспе

Қауырсынды жаю – бұл белгілі бір жұмысты атқару үшін қажеттіден артық жұмысшыларды жұмысқа алу немесе қосымша жұмысшыларды жұмыспен қамту үшін ғана мағынасыз, күрделі және көп уақыт алатын жұмыс процедураларын қабылдау тәжірибесі. "Жұмыс табу" термині кейде қауырсынды жаюдың синонимі ретінде қолданылады. "Қауырсынды жаю" термині көбінесе басшылық тарапынан жұмысшылар талап ететін мінез-құлық пен ережелерді сипаттау үшін пайдаланылады. Бұл термин орта және жоғары деңгейдегі басқаруға да қатысты қолданылуы мүмкін, әсіресе орта және жоғары деңгейдегі басшылықтың артық салмақты және "ісінген" деңгейлеріне қатысты. Сондай-ақ, қауырсынды жаю кейде экономикалық реттеуге жауап ретінде корпорациялардың пайда табуға бағытталған әрекеттерін сипаттау үшін қолданылады.

Экономикалық емес перспективалар

Заң ғалымдары мен кейбір әлеуметтік теоретиктер қауырсын төсеу жұмыс туралы ұғымды меншік құқығы ретінде көруге болады деп санайды. Мұндай сарапшылар, меншік иесі немесе жұмыс беруші капиталын инвестициялағандықтан пайда табуға “құқығы” болса, жұмысшы еңбегін инвестициялағандықтан пайда табуға “құқығы” бар дейді. Бұл мәселе, егер жұмыс меншік құқығы құқықтық жүйеге енбесе және қорғалмаса (мысалы, АҚШ-та), туындайды және маңызды проблемаға айналады. Экономистердің жұмыс орнындағы билікке назар аударғандығын пайдаланып, басқа әлеуметтік теоретиктер қауырсын төсеудің әлсіз кәсіподақтар мен қорғалмаған жұмысшылар құқықтарының салдары екенін қорытады. Бұл талдау бойынша, қауырсын төсеу – кәсіподақтардың күшсіздігіне, емес, күштілігіне жауап. Әдебиетте “қауырсын төсеуге” немесе “шектеулі” ережелерге толы мысалдар көп, оларды ақтау қиын. Бірақ, осы мысалдарды жұмыс ережелерін айыптау үшін қолданар алдында, шектеулердің себептерін анықтау керек. Мысалы, неге кәсіподақтар жұмысты бақылау құралдарын қолданады, мысалы, шекара және юрисдикция ережелерін немесе кейде икемділікке қайшы келетін еңбек өтілі ережелерін? Көп жағдайда бұл ережелер еңбек қауіпсіздігінің жетіспеуінен немесе кәсіподақтардың қауіпсіздігі мен танылуындағы кемшіліктерден туындайды. Жұмыс орындарындағы еңбек құқықтарын жақсарту, экономикалық саясатты жетілдіру және еңбекпен басқару арасындағы антагонизмді азайту қауырсын төсеуді азайтуға көмектеседі делінеді. Басқалары кейбір қауырсын төсеу түрлерін нарықтың сәтсіздігін түзету ретінде қарастырады. Мысалы, әлеуметтік қызметтерді өлшеу өте қиын. Егер нарық тауарды немесе қызметті дұрыс бағалай алмаса, онда нарық сәтсіздігі туындайды. Күрделі ұйымдарда немесе кіріс пен шығысын өлшеу қиын болған жағдайда, қауырсын төсеуді анықтау қиынға соғады. Мысалы, “сапалы денсаулық сақтау” немесе “сапалы білім беру” анықтамаларын беру қиын. Мұндай жағдайларда, бірінші кезектегі кәсіби жұмысшылар жұмыс ережелері мен ең төменгі талаптарға үлкен мән береді. Көптеген кеңсе қызметкерлері (әсіресе медбикелер мен мұғалімдер) және жоғары білікті жұмысшылар, мысалы, “жоғары сапалы” нәтижеге қол жеткізу үшін ең төменгі штаттық нормаларға үлкен мән береді. Кейбіреулер бұл жұмысшылардың кәсіби шешімін жүзеге асыру деп санайды, ал басқалары оны қауырсын төсеу деп атайды және мұндай ережелер нәтижелерді жақсартатынын көрсететін дәлелдердің жетіспеушілігін көрсетеді.

Бразилия

Бразилияда жұмыс орындарын сақтап қалу (featherbedding) мемлекеттік және жеке сектордағы салаларда кең таралған құбылыс саналады. Кейбір сарапшылар бұл құбылысты экономикалық тұрақсыздыққа жауап ретінде қарастырады және ол байлықты бөлісу арқылы ұлттық экономиканы тұрақтандыруға көмектеседі деп санайды.

Франция

Францияда Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жұмыссыздық деңгейін төмендету үшін ұлттықтандырылған теміржол көлігі жүйесінде жұмыс орындарын сақтап қалуға баса назар берілді. Сонымен қатар, теміржол экспресс тасымалының бағасы өте төмен ұсталды. Осының салдарынан теміржол үлкен дефицитпен жұмыс істеді.

Жапония

Соғыстан кейінгі Жапонияда жұмыс орындарын сақтап қалуға тырысу сирек кездеседі. Соғыстан кейінгі кезеңде еңбек одақтары арасында жұмыс орындарын сақтап қалу жұмысшылардың мүддесіне қайшы екендігі туралы бірлескен пікір қалыптасты, және Жапониядағы одақтар бұл практикадан қашуға бейімді. Үкіметтің толық жұмыспен қамтуға және күшті әлеуметтік қорғау жүйесіне баса назар аударуы осы пікірді нығайтуға көмектесті.

Швеция

Швецияда жұмысшы одақтарын реттейтін ұлттық, аймақтық немесе жергілікті заңдар мен ережелер жоқ. Еңбек қатынастарын қадағалайтын немесе реттейтін ұлттық бюро немесе агенттік жоқ, сондай-ақ кәсіподақтардың ішкі мәселелерін бақылайтын немесе реттейтін агенттік те жоқ. Бірақ, жұмыс берушілер мен одақтардың өте жақын қарым-қатынасына қарамастан, Швецияда жұмыс орындарын сақтап қалу мақсатындағы артық жұмыс күшін ұстау құбылысы (featherbedding) дерлік кездеспейді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда қауырсын төсемі "артық жұмысшылар" деп те аталады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та Тафт-Хартли заңы қауырсынды жамылғыны анықтап, оны тыйымдайды. Дегенмен, бұрын айтылғандай, АҚШ Жоғарғы Соты қауырсынды жамылғының мағынасын тар шеңберде қарастырып, көптеген тәжірибелерге қол тигізбеді.