Кіріспе

M728 Combat Engineer Vehicle (CEV) – бұзылу, кедергілерді жою және ізашарлық операциялар үшін қолданылатын толық табанды машина. Өндіріс 1965 жылы басталды және 1987 жылы тоқтатылды. Осы бронетехниканың барлық түрлерінен барлығы 312 дана өндірілді. M728-ге арналған мұнаралар Chrysler Corp. компаниясының Детройт Арсенал танк зауытында, Мичиган штаты, Уоррен қаласында жасалды. Соңғы құрастыру және машина шассилеріне орнату Алабама штатындағы Эннистон армиялық депосында жүзеге асырылды. M728-дің бастапқы өндірісі 1965 жылдан 1972 жылға дейін созылды. Көптеген M782A1 машиналары 1982 жылдан 1987 жылға дейін M728A1 машиналарына айналған бұрынғы M60A2 Patton танктері болды. Барлық M728A1 машиналары General Dynamics Land Systems компаниясымен жасалған келісімшарт бойынша Эннистон армиялық депосында қайта жаңартылып, құрастырылды.

Сипаттама

M728 – экипаждың максималды баллистикалық қорғанысын қамтамасыз ету үшін жасалған толық гусеницалық жауынгерлік инженерлік машина. Бұл M60 сериялы танктердің ауыр қаруланған түрі болып табылады, ол жердегі әскерлер мен техниканы жауынгерлік қолдау үшін жылдам және маневрлі қару ретінде өзгертілген. M728 машинасы бұзу, кедергілерді жою және алдын-ала барлау операцияларында қолданылады. M728 танк корпусынан және қысқа ұңғылы мұнарадан тұрғанымен, ол танк емес және оны жау танктеріне қарсы жүйелі түрде қолдануға болмайды. Біріккен инженерлік-жаяу әскер тобының құрамында қолданылғанда, бұл өте жақсы ауыр шабуылдық қолдау машинасы. CEV ауыр дивизиядағы инженерлік ротаға екі дана, корпустағы инженерлік ротаға екі дана, бронетехникалық/жаяу әскерлік жеке бригадалардағы инженерлік ротаға үш дана және бронеатқыштар полкіндегі инженерлік ротаға үш дана беріледі. Ол әдетте гидравликалық түрде басқарылатын M9 бульдозер пышақ жинағымен немесе D7 мина өңдегішімен жабдықталады. M9 бульдозер пышақ жинағы жол тазарту, шұңқырларды толтыру, жерді тегістеу және басқа да мақсаттар үшін қолданылады. D7 мина өңдегіші – V тәрізді өңдегіш, ол жер бетіне орналастырылған миналарды көтеріп, көлік алға жылғанда оларды жаққа итеріп, минаға қарсы шаралар жүзеге асырады. Оларды жүргізуші басқарады. Мұнараға көтеру, тасымалдау және тарту операциялары үшін аспап пен қайтарылатын А-тұғырлы кран орнатылған. Корпустың алдыңғы бөлігінде жүргізушінің бөлімі, басқару құралдары мен аспаптар орналасқан. Корпустың артқы бөлігінде қозғалтқыш, беріліс қорабы, жанар май бактары және басқа да автомобиль құрамдас бөліктері орналасқан. Мұнарада командир, нысана көздеуші және зарядтаушының орындары бар.

Қару-жарақ

Көлік құралы 165 мм-лік M135 қысқа ұңғылы бұзғыш қаруымен және 30 дана HEP (жоғары жарылғыш, пластикалық) оқ-дәрісімен жабдықталған. M135 – британдық армияның FV4003 Centurion Mk.5 AVRE (Armoured Vehicle Royal Engineers) танкысында қолданылған 165 мм L9A1 қаруының лицензиялық көшірмесі. Қолданылуына қарай, қару нысанаға қарсы тиімді қашықтықта төмендетіліп, көтеріле алады. Қарудың басты мақсаты – қабырғалар, қоршаулар, жол тосқауылдары және бекіністер сияқты қорғаныс құрылыстарын және кедергілерді жою, немесе ғимараттарды қирату болып табылады. Ол, әдетте, жеке құрамға немесе танкке қарсы соғыста қолдануға арналмаған. HEP оқ-дәрісінің базалық детонаторы мен үлкен жарылғыш зарядының әсерінен туындайтын итеру және көтеру күштері кедергілерді бұзып, қабырғаларды құлата алады. Бір оқ 178 мм қалыңдықтағы темірбетон қабырғада 0,3 метр (1 фут) диаметрлі тесік жасайды. Оқ-дәрінің бекіністерге және далалық нығайтуларға тигізетін әсері зор, көбінесе бүкіл қабырғаларды қиратып жібереді. Қару екі түрлі бекітілген оқ-дәрімен атылады: M123E1 HEP және M623 жаттығу оқ-дәрісі. Басты қаруға коаксиалды 7,62×51 мм НАТО M240E1 пулеметі және 2000 дана 7,62 мм оқ-дәрісі жатады. Бұдан өзге, командирдің мұнарасында .50 калибрлі M85 пулеметі орнатылған, оған 600 оқ-дәрі қарастырылған.

Америка Құрама Штаттары

Ол алғаш рет 1968 жылы Вьетнам соғысы кезінде қолданылды. M728 оттық қолдау, базаны қорғау, қарсы шабуыл, нығайтылған позицияға тікелей шабуыл және шектеулі барлау үшін пайдаланылды. Миналарды тазалауға арналған гребень CEV үшін арнайы әзірленді және жасалды. Гребеньтің толық ені CEV-ге құм сияқты ұсақ топырақтағы миналы жерлерді тазартуға мүмкіндік берді. Минаны тазартушы рака – V пішіндес, көмілген миналарды тік көтеріп, көліктің қозғалысы кезінде жаққа итеру арқылы минаға қарсы іс-қимыл жасайтын құрал. M728 CEV D7 мина аралау құралы немесе M60 сериялы танк арқылы M9 бульдозер пышақ жинағына бекітіледі. Минаны тазартушы раканың алдыңғы бөлігінде алюминийден жасалған сырғытқыш орнатылған, ол раканың тұрақты тереңдікте жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Ол ауыр танктер мен басқа да бронетехникаларға кең жол ашады. Оның салмағы аз, құрастыру және орнату оңай. Олар Desert Shield фазасында, Перс шығанағы соғысы кезінде миналы алаңдарды тазарту, Ирак пен Сауд Арабиясының шекарасына жақын шөлдерде уақытша қорғаныс жауынгерлік позициялар мен жиын орындарын құруда белсенділік танытты. 24-ші жаяу әскер дивизиясының және АҚШ-тың XVIII әуе десанттық корпусының M728A1 машиналары соғыстың Desert Storm фазасында ирактық күштерді "сол жақ ілгек" арқылы айналып өту үшін ашылуларды жасады, бірақ операцияның қуып жететін және пайдалану фазасы басталғаннан кейін артта қалды. 1-ші бронедивизияның 6-шы полкінің CEV машинасы қасарысқан әл-Бусайя қаласына 21 M123E1 снарядын атты: "Бұл қаладағы барлық қарсылықты толығымен жойды", - деді батальон командирі. Оқ атыстан кейін CEV зеңбірекшелері Кувейттегі өртенген мұнай ұңғымаларының шамамен 20% құраған кокс үйінділерін бұзу үшін қолданылды. АҚШ армиясының мәліметінше, зеңбіректер кокс қалыптарын бұзу уақытын екі күннен 15 минутқа дейін қысқартты. Командирлер инженерлік күшке M1 танктері мен M2 Брэдли жаяу әскерлік ұрыс машиналарын толық қолдау үшін ауыр бұзу және кесу жабдықтары бар M1 шассиге негізделген көлік қажет екеніне келісім білдірді. Олар ATF-ке Техас армиясының Ұлттық гвардиясының 6-шы жұмыс тобынан Ft. Hood-тан берілді. Олар периметрлік қоршаулар мен құрылыстарды бұзуға және кешеннен қашып кетуді болдырмау үшін автомобильдерді қиратуға пайдаланылды. АҚШ армиясының M728A1 машиналары 1995 жылдың желтоқсан айында бұрынғы Югославияда Біріккен Ұлттар Ұйымының Резолюциясын іске асыру күштерін (IFOR) қолдау үшін жөнелтілді. Олардың алғашқы міндеті Сараево халықаралық әуежайын қорғауға және миналардан тазартуға көмектесу болды. 1996 жылдың қыркүйегіне қарай олардың миссиясы жолдарды тазарту, бункерлерді бұзу, Босния мен Герцеговинаның барлық аймағында гуманитарлық көмекке қорғау және көмектесу, сондай-ақ Қызыл Крест қажет болған жағдайда бейбіт азаматтарды қорғауды қамтыды. Task Force Eagle 20 желтоқсанда Тузладағы Eagle базасында Біріккен Ұлттар күштерінің қатысуымен өткен салтанатты шарада өз жауапкершілігіне ие болды, оған 1-ші бронедивизияның және АҚШ V корпусының қолдаушы бөлімдері кірді және он екі басқа елден күштер қосылды. Босниядағы науқан кезінде кем дегенде 3 M60 Panther MCDV M728 машинасымен бірге қолданылды. Panther конвойдың алдында, M728 одан кейін келеді. Panther операторы жол тазалау операциялары кезінде қашықтан басқару жүйесі арқылы M728-ден көлікті басқаратын. Panther-дің алдыңғы жағына жабық теледидар (CCTV) камерасы орнатылған, сондықтан қашықтан басқарушы қашықтан басқару блогындағы экран арқылы танк қайда бара жатқанын көре алады. Радиобайланыс сигналы қозғалтқыш бөлімінен шығып тұрған ұзын антенна арқылы қабылданады. M728 сонымен қатар бульдозер пышағын пайдаланып, Panther-ді ілесіп, қосымша тазалау әрекетін жасады. Ол Panther тазалаған жолды сүртіп, қалдықтарды жойып, басқа көліктерге жолды ашық ұстайтын, сондай-ақ жолдың бетін тегістейтін және жарылған миналар немесе жарылғыш заттар қалдырған кратерлерді толтыру үшін пайдаланылатын. CEV сонымен қатар, егер Panther тығылып қалса, тез қалпына келтіруге көмектесті, ал оның краны мина ролігін көлік құралдарына оңай тиеуге және түсіруге мүмкіндік берді. 1-ші бронедивизия 1-ші жаяу әскер дивизиясымен алмастырылды және 1996 жылдың қарашасында Германияға оралды. Алайда, теңізшілер корпусы өздерінің M1150 шабуылдаушы машинасын әзірлеуді және сынауды қаржыландырып, табандылық танытты. 2009 жылы ол әлі де Ұлттық гвардия және АҚШ армиясының резервтік бөлімдерімен қолданылады. 2018 жылы АҚШ армиясы M728-ді Армия резервтері мен Ұлттық гвардиядан шығара бастады, оларды M1150-ге ауыстырды және 2024 жылға қарай АҚШ қызметінен толықтай алып тастау жоспарлануда.

Басқа пайдаланушылар

Бұрын Сингапур армиясында қызмет еткен сегіз M728 2016 жылы қызметтен шығарылды, олардың орнына Leopard 2 негізіндегі AEV 3 Kodiak бронеинженерлік машинасы (AEV) келді. Испания армиясы 1995 жылдың наурызында "Программа броне 2000" бағдарламасын бастады. Оның мақсаттарының бірі – жаңа жауынгерлік инженерлік машина жасау, M60A1 шассиіне негізделген және бұрынғы M60A3 Patton MBT-дан қозғалтқышы жаңартылған CZ 10/25E Alacran. Оның сыртқы түрі M728 CEV-ге ұқсас, бірақ 165 мм қирату пушкасы орнына арнайы экскаватор орнатылған. Сондай-ақ, ол алдына орнатылған бульдозерлік пышақпен және пулеметпен жабдықталған. 38 машинадан тұратын алғашқы партия Армия логистикалық командасының инженерлерімен тығыз байланыста жасалды. Португалия 2013 жылы M728CEV машиналарын қызметтен шығарды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, олар Марокко және Сауд Арабиясы сияқты бірнеше елдердің қарулы күштерінде әлі де қолданыста болып табылады.