Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы әкесі (1744–1822)

Пирс Батлер (11 шілде 1744 – 15 ақпан 1822) – Ирландияда туған американдық саясаткер, Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушыларының бірі. Ирландия Корольдігінде дүниеге келген Батлер британдық Солтүстік Америка колонияларына көшіп, Америка Тәуелсіздік соғысында күресті. Соғыстан кейін ол штат заң шығарушысы болып қызмет етті және Конфедерация Конгресінің мүшесі болды. 1787 жылы ол 1787 жылғы Конституциялық конвенцияға делегат ретінде қатысты, онда Батлер Америка Құрама Штаттарының Конституциясына қол қойды; ол сондай-ақ Америка Құрама Штаттары Сенатының мүшесі болды. Америка Құрама Штаттарындағы ең ірі құл иелерінің бірі ретінде ол саяси және жеке мүдделері үшін американдық құлдықты жиі қорғады, тіпті оның өзінде осы институтқа, әсіресе Атлант мұхиты арқылы құл саудасына қатысты жеке күмәндері болғанмен де. Ол Конституцияның жобасына құл иелерінің меншік құқығына федералдық кепілдік берген қашқан құлдар туралы бап енгізді. Батлер сонымен қатар құлдардың барлық халқын штаттардың жалпы санына Конгресске бөлу үшін есепке алуды қолдады. Конституциядағы үштен бес бөлігі туралы келісім штаттардың жалпы санында құлдардың тек үштен бес бөлігін ғана есепке алды, бірақ бұл Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының ақ сайлаушыларына Америка Құрама Штаттары Конгресінде пропорциядан тыс билік беруге әкелді.

Ерте өмір

Батлер 1744 жылғы 11 шілдеде Ирландияның Карлоу графтығындағы Гаррихундон қаласында дүниеге келген. Ол ағылшын-ирландтық протестант аристократиясының отбасында туған. Америка революциясынан кейін ол көптеген американдық мемлекет қайраткерлерімен бірге епископалдық шіркеудің мүшесі болды, оған дейін англикан дінін ұстанған. Ол Sir Richard Butler, Cloughgrenanның 5-ші бароны (1699–1771) және оның әйелі Генриетта Персидің үшінші ұлы болды. 1773 жылы британ армиясындағы лауазымынан қанағаттанбай, әйелі Мэримен бірге Оңтүстік Каролинаға көшіп барды.

Революциялық соғыс сарбазы

1779 жылдың басында губернатор Джон Ратледж Батлерден Оңтүстік Каролинаның қорғанысын қайта ұйымдастыруға көмектесуін сұрады. Батлер штаттың генерал-адъютанты лауазымын қабылдады, бұл лауазым бригада генералы шенімен бірге келді. Бірақ ол майор шенін, яғни өзінің ең жоғары жауынгерлік шенің аталуын артық көреді. Осы кезде британдықтар соғыс стратегиясын өзгертіп жатты. 1778 жылға қарай король Георг III және оның министрлері Он үш колонияда жаңа әскери жағдайға тап болды. Олардың солтүстік және орталық колониялардағы әскерлері Вашингтонның континенталдық армиясымен, Валли Фордждағы ауыр қыстан кейін жақсы жабдықталған және оқытылған армиямен тең түсті. Францияның американдықтардың одақтасы ретінде соғысқа қатысу қаупі де болды. Британдықтар «оңтүстік стратегиясын» жасады. Олар оңтүстік штаттарындағы көптеген лоялистер (британдықтар мақта, күріш және темекі арқылы олармен белсенді сауда жасады) тұрақты әскерлермен қолдау көрсетілсе, тәжге адал болады деп сенді. Олар Грузиядан солтүстікке қарай жылжып, көтерілісшіл колонияларды бірінен соң бірін қайта басып алуды жоспарлады. Жаңа стратегияларын олар 1778 жылдың желтоқсан айында Саваннаны басып алу арқылы іске қосты. 1785 жылдың соңында Батлер АҚШ-қа оралды. Ол бұрынғы лоялистермен келісуді және елдің ішкі аймақтарының тұрғындары үшін тең өкілдік құқығын жақтады. Оның саяси ықпалының артып бара жатқанын көрсете отырып, Оңтүстік Каролина заң шығарушы органы Батлерді 1787 жылы Филадельфияда өткен Конституциялық конвентте штаттың өкілі болуға шақырды. Батлердің әскерде және плантатор ретіндегі тәжірибесі штаттардың күшті одағын қолдауға ықпал етті. Сонымен қатар ол өзінің аймағының ерекше мүдделерін де ескерді. Ол Конституцияда құлдықты қорғауды бекіткен қашқан құлдар туралы ережені енгізді (4-бап, 2-тарау). Бұл оңтүстік плантаторларының элитасының ұлттық саясатқа ондаған жылдар бойы күшті ықпал етуін қамтамасыз етті. Батлер өз әріптестерін алаңдатқан беймәлімдіктерге жиі тап болды. Ол Конституцияны ратификациялауды жақтады, бірақ оны ратификациялаған Оңтүстік Каролина конвентіне қатыспады. Кейіннен ол Оңтүстік Каролина штатының заң шығарушы органынан үш рет АҚШ Сенатына сайланды, бірақ партиялық бағытын өзгертті: федералист ретінде бастап, 1795 жылы Джефферсон партиясына өтті. 1804 жылы ол өзін саяси тәуелсіз деп жариялады.

Кейінгі жылдары, саясаттың кейінгі кезеңдері

1790 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Батлер Оңтүстік Каролинадағы соңғы мүліктерін сатып, Джорджия теңіз аралындағы плантацияларға инвестиция жасады. Батлер Розуэлл Кингті Сент-Симон аралы мен Батлер аралындағы екі плантациясының басқарушысы етіп тағайындады. Батлер, Кинг өзі құл қылған адамдарға қарағанда қатаң қарым-қатынас жасайтынын білгендіктен, олардың арасында келіспеушіліктер туды. Кинг 1820 жылы Дариен маңында плантацияны басқару үшін кетіп қалды. Ол 1830 жылдары Джорджияның Пьемонт аймағында мақта фабрикаларын салу жоспарларын да жүзеге асырды, нәтижесінде 1839 жылы Розуэлл, Джорджия қаласы құрылды. Батлер 1805 жылы саясаттан зейнетке шығып, бұрын жазғы үй салған Филадельфияда көп уақытын өткізді. Бизнеспен айналысу арқылы ол бірнеше штатта кең аумақты жерлерге иелік етіп, елдегі ең бай адамдардың біріне айналды. Өңіріндегі басқа негізін қалаушылар сияқты Батлер де құлдық институтын қолдауын жалғастырды. Бірақ, мысалы, Вашингтон немесе Томас Джефферсон сияқты, Батлер халықтың бостандығын қорғау мен құлдықты қолдау арасындағы қанағаттандырмайтын қайшылықты мойындаған жоқ. Оның әріптестері Батлерді "ерекше" және "жұмбақ" деп сипаттады. Ол өзін азамат деп есептеген адамдарға барынша еркіндік пен құрмет беруге ұмтылды. Ол күшті орталық үкіметті сақтауды қалаған, бірақ ол жеке азаматтардың құқықтарын бұзбауы тиіс еді. Ол Александр Гамильтон басқарған федералистердің саясатына қарсы болды, өйткені олар батыстың мүдделерін құрбан етіп, өз саясатын қарсыластарға таңуға тырысқан деп сенді. Кейін ол Джефферсон мен демократтардан да осы себеппен айырылды. Батлер қарапайым адамның рөліне сенім артқандығын баса көрсетті. Өмірінің соңында ол өз көзқарасын былай қорытындылады: «Біздің жүйеміз тәжірибеден артық емес. Көп нәрсе жалпы халықтың моральдық қасиеттері мен мінез-құлқына байланысты болады».

Құлдар сауда-саттығы

ХХ ғасырдың ортасында Пирс Мейс Батлер АҚШ-тағы ең бай адамдардың қатарына кірді, бірақ ол 700 000 долларға бағаланған байлығын ысырап етті. Ол өзінің Филадельфиядағы үйін сату арқылы, содан кейін 1859 жылдың 2-3 наурызында Саваннадан тыс жердегі Тен Брок жарыс жолында 436 Джорджиялық құл сату арқылы банкроттықтан құтылды. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі құл саудасы болды және оған 300 000 доллардан астам табыс әкелді (1859 жылғы 300 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Сауда ерекше оқиға болып, ұлттық газеттерде кеңінен жарияланды. Ол Азамат соғысын Филадельфияда өткізді, ол көптеген оңтүстік штатының тұрғындары үшін пана болды және 1861 жылдың тамыз-қыркүйек айларында мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін түрмеге қамалды.

Кейінгі ұрпақтар

Пирс Миз Батлер қайтыс болғаннан кейін, оның кіші қызы Фрэнсис Батлер Ли және оның күйеуі, пастор Джеймс Ли, өнімділікті қалпына келтіруге және біріктірілген плантацияларды басқаруға тырысты, бірақ пайда табуға қол жеткізе алмады. Олар 1877 жылы Грузияны тастап, Джеймс Ли туған Англияға көшіп кетті. Франсис Батлер Ли өзінің "Соғыстан кейінгі Грузия плантациясындағы он жыл" (1883) атты кітабында, анасының 20 жыл бұрынғы құлдыққа қатысты сын-ескертпесіне жауап ретінде, әкесінің құл иесі ретіндегі әрекеттерін қорғады. Пирс Мейс Батлердің үлкен қызы Сара Батлер Вистер, Филадельфияның бай дәрігері Оуэн Джонс Вистерге үйленді және олар қаланың Германтаун ауданында тұрды. Олардың ұлы Оуэн Вистер танымал американдық романист болды, ең әйгілі туындысы – 1902 жылы жарық көрген, қазір классика саналатын "Вирджиниялық" романы. Кіші Оуэн Вистер майор Батлердің плантацияларды мұраға алған соңғы ұрпағы болды. Ол 1906 жылы жазған "Леди Балтимор" романында Азамат соғысынан кейінгі Оңтүстік туралы жазды, онда "соғысқа дейінгі Чарльстонның жоғалған аристократиясы" романтикалық бейнеленген. Уистердің досы және Гарвардтағы бұрынғы сыныптасы, президент Теодор Рузвельт, оған романды сынап жазды, онда "барлық жамандықтар солтүстіктен, ал барлық жақсылықтар оңтүстіктен" деп көрсетілгеніне назар салды.