Кіріспе
Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласына жақын жердегі палеоантропологиялық орын – Адамзат Бесігі. Бұл орын әлемдегі адамның ата-бабаларының қалдықтарының ең көп шоғырланған жері болып табылады. Қазіргі уақытта бұл жерде әртүрлі әктас үңгірлерінен құралған күрделі жүйе орналасқан. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра орындары тізіміндегі ресми атауы – Оңтүстік Африканың қазба гоминидтері орындары. Оңтүстік Африка Ғылым Журналының мәліметінше, Болт фермасы – ең алғашқы приматтардың табылу орны. Болт фермасы 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында спелеотем (сталагмиттер, сталактиттер және ағын тастардан алынған кальций карбонаты) үшін қарқынды түрде қазылған. Стеркфонтейн үңгірлерінде 1947 жылы Роберт Брум мен Джон Т. Робинсон 2,3 миллион жылдық австралопитек африканустың қазба қалдықтарын (шамамен "Миссис Плес" деп аталған) тапқан. Бұл жаңалық 1924 жылы Реймонд Дарттың Оңтүстік Африканың Солтүстік-Батыс провинциясындағы Таунг қаласында тапқан "Таунг баласы" деп аталған жас австралопитек африканустың бас сүйегін растады. Жақын жерде, бірақ осы орынға жатпайтын, Көтеріліп келе жатқан Жұлдыз үңгір жүйесінде Диналеди палатасы (Жұлдыздар палатасы) орналасқан, онда жойылған гоминидтер түрінің он бес қаңқасы табылды, алғашқы атауы – Homo naledi. Тек Стеркфонтейнде ғана 2010 жылға дейін табылған ертедегі гоминидтердің үштен бірінен астам қалдықтары табылған. Диналеди палатасында 1500-ден астам H. naledi қазба қалдықтары табылды, бұл Африкада табылған бір гоминид түрінің ең көп саны болып табылады.
The Cradle of Humankind the site is home to the largest concentration of human ancestral remains anywhere in the world. The site currently occupies and contains a complex system of limestone caves. The registered name of the site in the list of World Heritage Sites is Fossil Hominid Sites of South Africa. According to the South African Journal of Science, Bolt's Farm is the place where the earliest primates were discovered. Bolt's Farm was heavily mined for speleothem (calcium carbonate from stalagmites, stalactites and flowstones) in the terminal 19th and early 20th centuries. The Sterkfontein Caves were the site of the discovery of a 2.3 million year old fossil Australopithecus africanus (nicknamed "Mrs. Ples"), found in 1947 by Robert Broom and John T. Robinson. The find helped corroborate the 1924 discovery of the juvenile Australopithecus africanus skull known as the "Taung Child", by Raymond Dart, at Taung in the North West Province of South Africa, where excavations still continue. Nearby, but not in the site, the Rising Star Cave system contains the Dinaledi Chamber (chamber of stars), in which were discovered fifteen fossil skeletons of an extinct species of hominin, provisionally named Homo naledi. Sterkfontein alone has produced more than a third of early hominid fossils ever found prior to 2010. The Dinaledi Chamber contains over 1,500 H. naledi fossils, the most extensive discovery of a single hominid species ever found in Africa.
Этимология
Адамзаттың алғашқы бесігі деген атау осы орыннан адам тектес жаратылыстардың өте көп санының қазба қалдықтары табылды, олардың кейбіреулері ең ежелгілерінің қатарына жатады және 3,5 миллион жылға дейін созылады.
Ашық етілген жерлер
1935 жылы Роберт Брум Стеркфонтейнде алғашқы маймыл-адамның қаңқа қалдықтарын тауып, осы жерде жұмыс істей бастады. 1938 жылы жас мектеп оқушысы Герт Тербланш Реймонд Дартқа жақын маңдағы Кромдрайдан бас сүйегінің сынықтарын әкелді, олар кейін Paranthropus robustus екені анықталды. Сондай-ақ 1938 жылы Кромдрай мен Стеркфонтейн арасындағы Куперс орнынан бір маймыл-адамның тісі табылды. 1948 жылы АҚШ-тың Пейбоди экспедициясы Болтс фермасы мен Гладисвейлде ежелгі адамдардың (гоминидтер) қалдықтарын іздеді, бірақ таба алмады. Кейін 1948 жылы Роберт Брум Сварткранс үңгірінде алғашқы гоминид қалдықтарын анықтады. 1954 жылы К.К. Брайн "Крейдл" аймағындағы, соның ішінде Куперс үңгіріндегі қазба жұмыстарын бастады. Одан кейін ол Swartkrans үңгірінде үш онжылдық бойы жұмыс істеді, нәтижесінде "Крейдл" аймағынан гоминидтердің екінші ірі жиынтығы табылды. Эректустың отты қолдануының ең ерте дәлелі де Сварткранста табылып, 1 миллион жылдан астам уақытқа дейін соққандығы анықталды. 1966 жылы Филипп Тобиас Стеркфонтейнде қазба жұмыстарын бастады, олар әлі де жалғасуда және бұл әлемдегі үздіксіз жүргізіліп жатқан ең ұзақ қазба жұмыстары болып табылады. 1991 жылы Витвотерсранд университетінің профессоры Ли Бергер Гладисвейл орнынан алғашқы гоминид үлгілерін тапты, бұл Оңтүстік Африкада 48 жылдан бері табылған алғашқы ежелгі гоминид орны болды. 1994 жылы Андре Кейзер Дримолен орнында қазбалы гоминидтерді тапты. 1997 жылы Витвотерсранд университетінің Кевин Куикендалл мен Колин Ментер Гондолин орнынан екі гоминид тісін тапты. Сондай-ақ 1997 жылы Рон Кларк шамамен 3,3 миллион жыл бұрынғы (бірақ соңғы зерттеулер 2,5 миллион жылға жақын екенін көрсетеді) "Кішкентай аяқтың" толық австралопитек қаңқасын тапты. 2001 жылы Дьюк университетінің Стив Черчилль мен Ли Бергер Пловерс көлінде ерте заманғы адамның қалдықтарын тапты. Сондай-ақ 2001 жылы Куперсте алғашқы гоминид қаңқалары мен тас құралдары өз орнында табылды. 2008 жылы Ли Бергер Малапа қазба орнында 1,78 мен 1,95 миллион жыл бұрын өмір сүрген екі гоминидтің (Australopithecus sediba) жартылай қалдықтарын тапты. 2013 жылдың қазан айында Бергер геолог Педро Босхоффқа Адамзаттың тегінің пайда болған жеріндегі үңгір жүйелерін зерттеуді тапсырды, мақсаты – жаңа қазба гоминид орындарын табу. Үңгіршілер Рик Хантер мен Стивен Таккер бұрын зерттелмеген Rising Star/Westminster үңгір жүйесінің UW 101 деп белгіленген бөлігінде гоминидтердің қалдықтарын тапты. 2013 жылдың қарашасында Бергер Витвотерсранд университеті мен Ұлттық географиялық қоғамның бірлескен экспедициясын Swartkrans маңындағы Rising Star үңгір жүйесіне жетекшілік етті. Үш апталық қазба жұмысының нәтижесінде палеоантропологиялық және үңгіршілік дағдыларымен қатар кішкентай дене бітіміне ие алты әйелден тұратын халықаралық команда (К. Линдсей Ивз, Марина Эллиотт, Элен Фейерригель, Алия Гуртов, Ханна Моррис және Бекка Пейксото) қазіргі кезде анықталмаған қазба гоминид түрінің 1200-ден астам үлгісін тапты. Орынның жасы әлі анықталмай отыр. 2015 жылдың қыркүйегінде Бергер Ұлттық географиялық қоғаммен бірлесіп, UW 101 орнынан табылған Homo naledi деп аталатын адам туысының жаңа түрін тапқандығын жариялады. Ең қызығы, біздің туысымыздың шығу тегі мен әртүрлілігі туралы жарық салғаннан басқа, H. naledi өлі денелерін қасақана алыс үңгір бөлмесіне орналастырған сияқты, бұл бұрын тек адамдарға ғана тән деп есептелген мінез-құлық. Rising Star экспедициясының соңғы күндері Рик Хантер мен Стивен Таккер үңгір жүйесінің басқа бөлігінде қосымша қазба гоминид материалдарын тапты. Бұл жерде (UW 102 деп белгіленген) алдын ала қазба жұмыстары басталды және толық гоминид қаңқасының қалдықтары табылды. 101 және 102 орындарының арасындағы байланыс әлі белгісіз.
Геологиялық контекст
Адамзат бесігінде уақыт өте келе тасқа айналған гоминидтердің қалдықтары доломит үңгірлерінде табылады және көбінесе брекчия деп аталатын әк тас және басқа шөгінділердің қоспасына енген күйде кездеседі. Гоминидтер Африканың барлық жерінде өмір сүрген болуы мүмкін, бірақ олардың қалдықтары тек қазбалардың қалыптасуы мен сақталуына мүмкіндік берген жағдайларда ғана табылған.
Қонақтар орталықтары
2005 жылдың 7 желтоқсанында Оңтүстік Африка Республикасының президенті Табо Мбеки жаңа Маропенг келушілер орталығын ашып берді. Maropeng.co.za сайтында айтылғандай, келушілер қазба қалдықтарын көріп, тас құралдарын тамашалай алады және адамзаттың пайда болу тарихымен танысады. Келушілер орталығы Стеркфонтейн үңгірлеріне экскурсия және Стеркфонтейндегі көрмені де ұсынады. Малапа учаскесіндегі қазба жұмыстарын тамашалау үшін ақы төлеп келген жұртшылыққа арналған жеңіл, жылжымалы, болаттан жасалған "Қоңырқабық" деп аталатын құрылыс орнатылған. (2009 жылдан бері қазба жұмыстары тоқтатылған, ол кезде А. sediba-ның төрт жеке тұлғасының қалдықтары табылды.)